CUCURBITULAE

BILAN 2011

2012-01-22T21:19:00.001+02:00

(Bu satırlar 21 Ocak 2011'de yazılmaya başlamıştır.)

Bakalım bu BILAN'ı post etmeye ömrümüz yetecek mi? 2010 yılı fena geçmemişti ama daha iyi bir 2011 bekliyoruz (kitap açısından elbette). Her şey nasip kısmet tabii..

30 Haziran eklemesi: İstediğimiz hızda gitmiyor bir türlü, ancak kısa aralıklarda önemli başarılar elde ediyoruz. Ufak muharebelerdeki tartışılmaz üstünlüğümüzü harbin geneline yayabilirsek belki bir yerlere geleceğiz.

(Bu satırlar 22 Ocak 2012'de yazılmıştır)

Zor da olsa toparlandı bu yılın BILAN'ı da. Askerliğe rağmen belli bir rakamı yakalamış olmak elbette keyifli, hatta askerlik süresinceki katkılar şahsi tarihimde hiç de yabana atılır değiller. Kitabın, bu kadarıyla bile, ne kadar önemli ve yeri doldurulamaz bir boşluk olduğunu bu süreçte bir kez daha gördüm ve müşahade ettim.

1) Carl Sagan - The Demon-Haunted World, Science As a Candle In The Dark

2) Ahmet İnsel - Sosyalizm, Esasa, Ufka ve Bugüne Dair (Söyleşiler)
3) Eduardo Galeano - Biz Hayır Diyoruz

4) Nick Hornby - High Fidelity
5) Nick Hornby - Fever Pitch

6) Malcolm Gladwell - What the Dog Saw
7) Alain De Botton - A Week At The Airport
8) Ahmet İnsel, Ümit Kıvanç - Ergenekon'a gelmeden... Türkiye'de devlet zihniyeti
9) Tanıl Bora - Medeniyet Kaybı - Milliyetçilik ve Faşizm Üzerine Yazılar
10) Nick Hornby - A Long Way Down
11) Fifty Great American Short Stories, ed. Milton Crane
12) Elias Canetti - Körleşme
13) Mehmet Tanju Akad - Taktik, Stratejik, Teknolojik ve Jeopolitik Yönleriyle Yirminci Yüzyıl Savaşları
14) Gerhard Hauptmann - Yalnız İnsanlar
15) Sabahattin Ali - Kürk Mantolu Madonna
16) Orhan Pamuk - Öteki Renkler
17) Stephenie Meyer - Alacakaranlık
18) Ahmet Altan - Aldatmak
19) Goethe - Genç Werther'in Acıları

1) Carl Sagan - The Demon-Haunted World, Science As a Candle In The Dark

Amazon'dan aldırdım bunu, Boston'dan Moda'ya transfer tarihi 4 ocak. Aynı gün başladı ve 21 ocak günü Moda'da bitti. İnternette wikipedia kurcalarken daldan dala atlayarak bulduğum bu kitap, çeşitli ortamlarda insanın kendine güvenini artıran, söylediği sözün altını dolduran cinsten. Merhum Carl Sagan kardeşimiz, engizisyon pratiğinin zihinsel altyapısından UFO anlatılarına, bilimsel düşüncenin demode olmasından şüpheciliğe çeşitli konularda oldukça doyurucu şeyler anlatırken, pseudoscience olarak tanımladığı çok çeşitli pratikleri de -new age akımlar, astroloji, büyücülük, falcılık, vb.- yerden yere vurarak okuyucuyu mest ediyor. Nihayet birisi "uzaylılar beni kaçırdı ve üstümde deneyler yaptı" türü tanıklıkları yüzyıllar önceki başka hurafelerle karşılaştırarak bütün bunların insan beyninin ve biyolojisinin ürünleri olduğunu doyurucu bir şekilde yazmış. Nihayet derken, "nihayet bulabildim".

Kitap övgülerine bayılmasak da ; şovmenliğinden ziyade İngilizce aksanını ve elbette dolaysızlığını sevdiğimiz, evrim biyoloğu Richard Dawkins (yaradılışçılar dilekçe verip internet sitesini kapattırmışlardı hani. Belki açılmıştır arada kurcalayınız: www.richarddawkins.net) şu yorumu yapmış, bilhassa son cümlesi önemli:

"As I close this eloquent and fascinating book, I recall the final chapter title from one of Carl Sagan's earlier works, Cosmos. 'Who Speaks for Earth?' is a rhetorical question, but I presume to answer it. My candidate for planetary ambassador can be none other than Carl Sagan himself. He is wise, humane, witty, well read, and incapable of composing a dull sentence.... I wish I had written The Demon Haunted World. Having failed to do so the least I can do is press it upon my friends. Please read this book."

2) Ahmet İnsel - Sosyalizm, Esasa, Ufka ve Bugüne Dair (Söyleşiler)

Anne Kabalcı'dan aldı Ocak 2011'de. 21 Ocak günü başladı ve 27 ocak günü Beşiktaş-Taksim otobüsünde bitti. Ahmet İnsel'den, sol üzerine, sosyalizm üzerine, ütopya, proletarya vb. kavramların anlamları, kullanımları üzerine söyleşilerlen dolu dolu bir kitap. Birikim ekolünün kimi cenahlarda iyiden iyiye sol dışı muamele gördüğü bir ortamda şüphesiz ki kimi kısımlarıyla bu sanıyı doğrulayan, bazı durumlarda ise ciddi ciddi ufuk açan konuşmalar. Tunus'ta başlayan olayların Mısır'da ciddi bir isyana dönüştüğü günlerde solun kendisini anlaması ve anlatması bakımından önemli bir katkı.

3) Eduardo Galeano - Biz Hayır Diyoruz

Zeynep'in kitabı. O 2007'de okumuştu; ben ise 28 Ocak günü başladı, 12 Şubat günü düğünde göbecikler atılmadan saatler önce bitirdi. 'Metis Seçkileri'nin önemli katılımcılarından biri olan bu kitapta, Galeano kardeşimizin Latin Amerika'nın havasına suyuna, yeni yeni -o dönem için- oluşan demokrasilerine, eşcinselliğe, dine, özgürlüğe, futbola, ve dönüp dolaşıp yeni ekonomik düzene ilişkin ufuk açıcı, ama daha ziyade heyecanlandırıcı, eyleme geçirici fikirlerini okuyabilmek şerefine nail oluyoruz. Bilhassa kapanışındaki, "Biz Hayır Diyoruz" un söze döküldüğü 1980'lerde Şili'de yapılmış olan o muhteşem konuşma, hani haddim olmayarak diyeyim ki, Latin Amerika'nın yeni dönemdeki manifestosu olsa, gayet de güzel olur.

4) Nick Hornby - High Fidelity

Bunu, mecburiyet de demeyelim ama, ihtiyaçtan okuduk sanki biraz. Hem bir şekilde hedefsiz amaçsız kaldık kitap aralarında, hem de kadın-erkek ilişkilerine dair çok da uzun olmayan, 'kolay okunan' ve biraz da adam gibi bir şey ihtiyacı hasıl oldu. 2007'de okumuştum yanlış hatırlamıyorsam, ve elbette yine güzel. Eski sevgilisinin babasının cenazesinden sonra tekrar bir araya gelmek falan, güzel tabii...

5) Nick Hornby - Fever Pitch

Yazar kişiyi -en azından Türkiye semalarında- meşhur eden kitap, bir nevi başyapıtı kendisinin. 24 Mart günü Robinson Crusoe'dan alındı E.T. ilen. 3 Nisan akşamı Moda'da bitti. Bir Arsenal taraftarının gözünden takım tutmak, maça gitmek, deplasman, kulüp, vs. leziz bir hayat ve futbol kitabı. Bütün bunlar Polysyllabic Spree ile başlamıştı, nereden buldum da aldım o kitabı, hayat ne tuhaf vapurlar filan...

Futbolda ve İngiltere'de ırkçılığa dair enfes bir pasaj vermek gerekirse:

"Then some neanderthal rises to his feet, points at Ince, or Wallace, or Barnes, or Walker, and you hold your breath... and he calls him a cunt, or a wanker, or something else obscene, and you are filled with an absurd sense of metropolitan sophisticate pride, because the adjectival epithet is missing; you know that this would not be the case if you were watching a game on Merseyside or in the West Country or in the North-East, or anywhere that has no real multiracial community. It's not much to be grateful for, really, the fact that a man calls another man a cunt but not a black cunt."

6) Malcolm Gladwell - What the Dog Saw

24 Mart günü Pandora'dan (o müthiş günde) alındı. Nisan ortalarında Moda'da bitti. Yazarın Blink ve The Tipping Point'ten pek de farklı olmayan bir diğer kitabı. Guardian "packed with surprises" falan demiş ama o derece sürprizli değil merak buyurmayınız. Yine de, "Criminal Profiling Made Easy" bölümünde örneğin, Carl Sagan'ın "Science as a Candle in the Dark"ıyla birlikte düşünülünce -Sagan'ı asla Gladwell'le karşılaştırmıyoruz elbette ama- önemli sonuçlara varmamızı sağlayabilecek fikirler ve tespitlerle dolu. Şöyle ki:

"Astrologers and psychics have known these tricks for years. The magician Ian Rowland, in his classic The Full Facts Book of Cold Reading, itemizes them one by one, in what could easily serve as a manual for the beginner profiler. First is the Rainbow Ruse - the "statement which credits the client with both a personality trait and its opposite." (I would say that on the whole you can be rather a quiet, self-effacing type, but when the circumstances are right, you can be quite the life and soul of the party if the mood strikes you.") The Jacques Statement, named for the character in As You Like It who gives the Seven Ages of Man speech, tailors the prediction to the age of the subject. To someone in his late thirties or early forties, for example, the psychic says, "If you are honest about it, you often get to wondering what happened to all those dreams you had when you were younger." There is the Barnum Statement, the assertion so general that anyone would agree, and the Fuzzy Fact, the seemingly factual statement couched in a way that "leaves plenty of scope to be developed into something more specific." ("I can see a connection with Europe, possibly Britain, or it could be the warmer, Mediterranean part?") And that's only the start: there is the Greener Grass technique, the Diverted Question, the Russian Doll, Sugar Lumps, not to mention Forking and the Good Chance Guess - all of which, when put together in skillful combination, can convince even the most skeptical observer that her or she is in the presence of real insight.

"Fala inanma, falsız da kalma" derler ya, bu onun ilk kısmının gerekçeli kararını oluşturuyor mesela. Kitapta bunun dışında "neden bin çeşit mayonez varken ketçap tek çeşit" vb. Gladwellvari bölümler de mevcut elbette. Kıyaslamak gerekirse The Tipping Point daha iyiydi, illa bir tanesini okuyacağım diyorsanız onu edininiz, okuyunuz.

7) Alain De Botton - A Week At The Airport

3 Mayıs günü Pandora'dan, baba ile kitap furyası yapılan gün alındı. İstanbul'da, Antalya'da okundu ve 28 mayıs'ta Moda Starbucks'ta bitti (bitmiş). De Botton'un Londa Heathrow'da geçirdiği bir haftayı nefis bir dille ve bilinen gözlemleriyle aktardığı küçücük ama dolu bir kitap. Bizim gibi uçaklara, terminallere, havaalanlarına sevdalıysanız mutlaka okuyun, hatta benim gibi tatilde okuyun daha da güzel olsun.

Seyahatle ilişkilerin ilişkisini irdelemek babında önemli tespitler sözkonusu. Bir kısmını biz de yapmıştık elbette, bu zamana kadar boş durmamıştık. Ancak her zamanki gibi, birinin bizim yerimize bunları derleyip toparlaması hoşumuza gidiyor, ve kitap alma sebeplerimizden birini oluşturuyor. Afyon'da bir yayla çorbasını ağız tadıyla içemeyen, veya Barcelona'da La Rambla'daki Burger King'de bir paket ketçap için kavga eden çifti tebessümle anıyoruz:

"We cannot enjoy palm trees and azure pools if a relationship to which we are committed has abruptly revealed itself to be suffused with incomprehension and resentment."

Yine seyahatlerin, belki günlük hayattan da daha fazla önümüze çıkardığı, kadınla erkeğin kadınla erkek olma hallerini baltalayan halleri. Bunları ortak paylaşılan karizmayı çizdirmeden atlatma yolları da var elbet, ancak, bunu becerebilmek için de özel ve güzel insanlar gerekiyor. Onlardan da, belki farketmişsinizdir artık, çok fazla bulunmuyor. Sonuçta da bu işleri çözemiyoruz bir türlü, daha doğrusu bunların ağırlığı altında eziliyoruz (eziliyorlar yani):

"It seems curious but in the end appropriate that life should often put in our way, so near to the site of some of our most intense and heartfelt encounters, one of the greatest obstacles known to relationships: the requirement to pay for and then negotiate a way out of a multi-storey car park."

Bu kısım da tatili, seyahati ilişkinin sorunlarına bir çözüm olarak düşünenlere geliyor. Bunu düşünenler zaman zaman acente çalışanları, zaman zaman da bizzat ilişkinin tarafları. Yurdumuzda tatile gitmek dışında çocuk sahibi olmak da -çok daha masraflı ve tehlikeli olmasına aldırılmadan- çözüm olarak düşünülmekte zaman zaman, ve sonuçları da malumumuz. Satış personeli dikkatli olsun, arzla talebin niteliğini denk düşürsünler bir zahmet:

"Travel agents would be wiser to ask us what we hope to change about our lives rather than simply where we wish to go."

Bu adam güzel bir adam gerçekten. The School of Life adında bir oluşuma da önayak olmuş, kalkıp sırf bu iş için buradan Londra'ya gidemeyeceğiz şu an ama teknolojinin nimetlerinden yararlanıp kurcalamak mümkün. Vaktiniz varsa (yoksa da yaratın!) bakınız: www.theschooloflife.com

8) Ahmet İnsel, Ümit Kıvanç - Ergenekon'a gelmeden... Türkiye'de devlet zihniyeti

Haziran 2011'de Kabalcı'dan alındı. Ümit Kıvanç'ın yanılmıyorsam "Demiş Bulundum"unda da detaylı olarak irdelediği, MGK yayınları'nın 1 no'lu yayını olan "Devletin Kavram ve Kapsamı" adlı belgeyi enine boyuna didik didik ettiği, Ahmet İnsel'in de bu muz ortayı "Cumhuriyet döneminde otoriterizmin sürekliliği" adlı nefis, ufuk açıcı mini makalesiyle gole çevirdiği küçük fakat pahada ağır bir kitap. Moda'da başladı ve çok güneşli depresif bir öğleden sonra, yine Moda'da bitti.

9) Tanıl Bora - Medeniyet Kaybı - Milliyetçilik ve Faşizm Üzerine Yazılar

Haziran 2011'de Kabalcı'dan alındı. Tanıl Bora'nın bilumum mecrada çıkmış yazısına bazı eklemelerle oluşturduğu yine yeniden harika bir milliyetçilik kitabı. Öncekilere ek olarak bilhassa 10. Yıl Marşı, Rauf Denktaş, Devletin Polisi-Polisin Devleti hususlarında birikimlenmek için okunmalı, okutulmalı.

10) Nick Hornby - A Long Way Down

24 Mart'ta Robinson Crusoe'dan alındı. Hatta aynı gün Terry Pratchett'lar, efendime söyleyeyim Kurt Vonnegut'lar falan da alınmıştı. Haziran ayında Moda'da başlanan kitap, terminallerde havaalanlarında plajlarda okunduktan sonra Temmuz ortalarında Bordeaux'da bitti.

Yılbaşı gecesi intihar etmeye kalkan dört kişi karşılaşır, ve olaylar gelişir... Hayata dair düşündürmediği vakitlerde çok güldüren, fakat nedense yazarının diğer kitapları kadar tanınmayan bir kitap. Nick Hornby serisi de sanırım biraz dursa iyi olacak. Tüm kitapları gibi, ilk sayfalarında alınmayı, alıntılanmayı bekleyen notlarla dolu...

İntihara yardımcı unsurlarla ilgili olarak:

Not once did I read a newspaper repot which convinced me that the deceased was off the old trolley. You know: 'The Manchester United forward, who was engaged to the current Miss Sweden, had recently achieved a unique Double: he is the only man ever to have won the FA Cup and an Oscar for Best Actor in the same year. The rights to his first novel had just been bought for an undisclosed sum by Steven Spielberg. He was found hanging from a beam in his stables by a member of his staff.'

Bu mesela, bir arkadaş:

"But can you remember how with every mouthful of food it felt like you were biting into your own stomach? Can you remember the taste of red wine as it came back up and into the toilet bowl? Can you remember dreaming every night that you were still together, that she was talking to you gently and touching you, so that every morning when you woke up you had to go through it all over again? Can you remember carving his initials in your arm with a kitchen knife? Can you remember standing too close to the edge of an Underground platform? No? Well, fucking shut up then. Stick to your smile up your saggy old arse."

Bir de eski hanımla gerçekleştirilen telefon görüşmesi örneği var ki, ozalitçide güzel bir arka plan üstüne baskı yapıp çerçevelettirip eşe dosta yollayasım var:

'Ah, now, you see that's exactly what I wanted to talk about. What do you think it was all about?'

'Well, you're unbalanced, aren't you? Unbalanced and poisonous. An unbalanced, poisonous tosser.'

This was a good start, I felt, but it lacked focus.

'Listen, I appreciate what you're saying, and I don't want to appear rude, but the unbalanced tosser part I find less interesting than the poisonous part. Could you talk more about that?'

'Maybe you should pay someone to do this,' said Cindy.

'You mean a therapist?'

She snorted. 'A therapist? No, I was thinking more of one of those women who will pee all over you if you pay her enough. Isn't that what you want?'

I thought about this. I didn't want to dismiss anything out of hand.

'I don't think so,' I said. 'It's never appealed before.'

'I was sepaking metaphorically.'

'I'm sorry. I don't really understand.'

'You clearly feel so awful about yourself that you don't mind being abused. Isn't that their problem?'

'Whose problem?'

'These men who need women to..... Never mind.'

I was dimly beginning to perceive what she was driving at. It was true that being called names felt good. Or rather, it felt appropriate.

'You know why you turned on that poor guy, don't you?'

'No! You see, that's precisely why I called you.'

If Cindy had known how much damage she could have done by stopping right there, the temptation would have been too much for her. Luckily, though, Cindy was determined to go all the way.

'I mean, he was fifteen years younger than you, and much better-looking. But it wasn't that. He'd done more with his life that afternoon than you've ever done with yours.'

Yes! Yes!

'You ponce around on television and screw schoolgirls, and he pushes disabled kids around in a wheelchair, probably for the minimum wage. It's no wonder Penny wanted to chat him up. For her, it was the moral equivalent of going from Frankenstein's monster to Brad Pitt.'

'Thank you. That's great.'

'Don't you dare put the phone down on me. I've only just started. I've got twelve years' worth of this stuff.'

'Oh, I'll be back for more, I promise. But that's plenty to be going on with.'

You see? Ex-wives: really, everybody should have at least one.

Daha da var ama tüm kitabı copy paste yapmayalım buraya. Bu adamın nesini bulursanız okuyun bence.

11) Fifty Great American Short Stories, ed. Milton Crane

1 Temmuz günü Bağdat Caddesi'nde D.yi beklerken satın alındı. Önsözünde New Yorker'a müteşekkir olunuyor, uzun süredir Amerikan kısa hikayesinde standartları belirlediği ve bir nevi lokomotif görevi gördüğü için. New Yorker pek eleştirilmiş de kafasına göre takılıyor diye, iade-i itibar... Aslında pek eski olan (ilk basım 1965), 50 tane kısa hikayenin yer aldığı bir derleme çalışması. 1 Temmuz günü, arkadaşları beklerken (pek çok şeyimi bu beklemelere borçluyum aslında) Bağdat Caddesi'nden alındı. Bir miktar Beşiktaş ve Moda'da, ağırlıkla da Barcelona'da ve tekrar İstanbul'da okundu. Elli hikayeyi tek tek değerlendirmek elbet boyumuzu aşar, hem amacımıza da hizmet etmez, ancak arada pek nadide olanlarının bulunduğunu söylemek yersiz olmayacaktır.

Bilhassa Hemingway'den A Man of The World, Francis Bret Harte'dan The Outcasts of Poker Flat, Mary E. Wilkins Freeman'dan A New England Nun ve Clarence Day'den Father is Firm with His Ailments jürimiz tarafından özel ödül kazandılar. Bu kitap henüz bitmedi, ancak bu "biten" kitaplardan olmadığı için buraya layık gördük.

Herman Melville'in The Fiddler'ından:

"But why wail? Do you seek admiration from the admirers of a buffoon? Call to mind the saying of an Athenian, who, when the people vociferously applauded in the forum, asked his friend in a whisper what foolish thing had he said?"

12) Elias Canetti - Körleşme

Baba, temmuz 1981'de almış. Erzincan'a gitmeden raflardan alındı, bana verildi. Erzincan'da pek sık, Erzurum'da ise daha seyrek okuyarak bitirebildim. Evet, ekim ayında Erzurum'da bitti.

Sinoloji profesörü, yalnız ve kibirli. Kitaplarıyla çevrili bir dünyası var, ve 8 yıllık hizmetçisiyle, kitaplarını koruyabileceğini ona bu değerli mirası bırakabileceğini düşündüğü için evleniyor. Kadın -elbette- ilgi istiyor, ilgi göremeyince öfkesi artıyor. Kadınla adamın iletişimi sürekli bozuk. Birbirlerinin sözlerini, davranışlarını sürekli yanlış anlıyorlar. Kötü bir ilişki mevcut ve adam kitaplarından başka hiçbir şey görmek istemiyor, kadının sesini bile duymak istemiyor. Bu yönüyle pek çok ilişki gibi sürüyor aslında olay. Vasiyetname üzerinden tartışıyorlar. Adam sonunda kendini geri çekmekten taşlaşmayı da başarıyor (biz bunu yapamıyoruz işte henüz, sıkıntımız bu), ve kadın adamı evden atıyor.

Kitabın devamında Cennetin Yıldızları, Theresianum gibi kurgusal yerler sözkonusu, ve kitap yiyerek beslenen domuz, paragöz cüce gibi karakterler de eksik değil.

İnsana dair çok şeyi bambaşka şeyler eşliğinde anlatan, -bana kalırsa- tipik bir klasik roman. Babadan 30 yıl sonra aynı kitabı aşağı yukarı aynı yaşta okumak da pek güzel oldu. Cildi dağılıp parçalara ayrılınca tekrar bantlayacağım diye ne kadar uğraştım, bütün askerliğimin en büyük 5 uğraşmasına 1 numaradan girer. Bazı kitaplar da böyle oluyor işte, ne yaparsınız...

13) Mehmet Tanju Akad - Taktik, Stratejik, Teknolojik ve Jeopolitik Yönleriyle Yirminci Yüzyıl Savaşları

9 Ekim günü başladı. Pek hoş, insanın Hearts of Iron veya Close Combat oynayasını getiren, arada da faydalı şeyler barındıran bir kitap (aslında iki cilt). 16 Ekim günü yazıhanede bitti. ASkerde askerlikle ilgili kitap enteresan. İkmal, topçu desteği, sevk ve idare gibi kavramlar daha bir anlam ifade ediyor. Yine de kullanılan dil ve içeriğin güzel bir anlatımdan çok uzak oluşuyla bu kitabı ancak askeriyede bulabileceğiniz kesin. Siz iyisi mi 2.Dünya Savaşı'nı anlatan çok güzel bir sürü kitap arasından birini seçin, onu okuyun. Ha, askerde kitap okuyabilmek, değeri zor tahmin edilebilecek bir güzellik, o başka. Hele ki buralarda BILAN güncellemek... (16.10.2011 - Erzurum)

14) Gerhard Hauptmann - Yalnız İnsanlar

Ekim 2011'de Askeriye kütüphanesinden alındı. Kasım 2011'de yine Erzurum'da bitti.

Berlin yakınında, Friedrichshagen'daki, bahçesi Müggel gölü yakınlarına kadar uzanan bir yalıda geçen 5 perdelik bir piyes. Katolik çiftin dine mesafeli oğullarının, saf ve güzel ama adama yetmeyen karısından uzaklaşarak genç, güzel ve zihnine, zekasına aşık olunabilecek bir kadına kapılması, ve sonuç olarak herkesin üzülmesi üzerine kurulu; kendi hayatımızdan da, yakınımızdakilerden de türlü versiyonunu görmüş olduğumuz tipik bir dram.

"Bu yüzük. Kocası Sibirya'ya sürülmüş ölmüş bir kadının parmağından çıkartılmış bu yüzük. Sonuna kadar onu sadakatla taşımış. Bizim durumumuz tam tersi. Ona bakarken, -zayıf olduğunuz anlar- sizden çok uzaklarda sizin gibi aynı gizli mücadeleyi veren yalnız birini düşünün. Hoşçakalın!"

15) Sabahattin Ali - Kürk Mantolu Madonna

İlk sayfasında "1987/4 ve 323 KD'lerin Taburumuza hediyesidir" yazan güzide bir eser. Romantizm, yalnızlık, post-ihtilal Almanyası (post-Weimar mı desek?) Berlin caddelerinde, sergilerinde yalnızlığına ortak bulan sakin bir adam. Adam, Aziz Nesin'in kimi hikayelerindeki düz memur tiplemesine yakın olmakla beraber özü daha derin, ve kendisi olarak çok daha yetenekli. Maria Puder, dönemin şık koşullarında bile çekilmeyecek nitelikte bir işi sürdürmek zorunda kalan, hayatta insanın karşısına zman zaman çıkan o şaşırtıcı derecede zeki ama kendi etrafına zırh örüp yalnızlıktan da bunalan kadınlardan biri. 14 Kasım 2011 günü Erzurum'da bitti, ve bitene kadar kitaplara düşkünlüğüyle de gönlümüzde taht kurmuş bir sevdiğimizin elinden de geçmiş bulundu. Sessiz, içine kapanık adamın kalbinde, ruhunun derinliklerinde sakladığı bir aşk. İnsanlığa, insan ilişkilerine dair tespitlerden ziyade; özlemeye, arzulamaya, aramaya dair şeyler hatırlatan güzel bir kitap.

Sabahattin Ali'ye daha iyisini yakıştırırız sanıyorum, o nedenle vasatın biraz üstü deyip bırakalım. Ama elbette -yine- askeriyede paha biçilemez, ve yine de yalnızlığa yoldaş, can sıkıntısına ilaç olmuştur.

"Kaybedilen en kıymetli eşyanın, servetin, her türlü dünya saadetinin acısı zamanla unutuluyor. Yalnız kaçırılan fırsatlar asla akıldan çıkmıyor ve her hatırlayışta insanın içini sızlatıyor. Bunun sebebi herhalde, "Bu öyle olmayabilirdi!" düşüncesi, yoksa insan mukadder telakki ettiği şeyleri kabule her zaman hazır."

"İnsanlar birbirinin maddi yardımlarına ve paralarına değil, sevgilerine ve alakalarına muhtaçtırlar. Bu olmadıktan sonra, aile sahibi olmanın hakiki ismi, "birtakım yabancılar beslemek"tir."

"Ah Maria, niçin seninle bir pencere kenarında oturup konuşamıyoruz? Niçin rüzgarlı sonbahar akşamlarında, sessizce yanyana yürüyerek ruhlarımızın konuştuğunu dinleyemiyoruz? Niçin yanımda değilsin?"

Ben bu konuşmaları bir yerden hatırlıyorum ya neyse... Sabahattin Ali'yi askeriye kütüphanesinde bulmak, paha biçilemez...

16) Orhan Pamuk - Öteki Renkler

Kasım ayında Tabur kütüphanesinde bulundu. Kronolojik açıdan ilk kitabına gayet uzak olmakla birlikte, Pamuk'un giriş kitabı olarak da okunabilecek, dergilere, gazetelere yazdığı yazılar, İstanbul, büyük edebiyatçılar, kızı vs. üzerine her şeyin olduğu derlememsi bir kitabı.

Bundan da bol alıntı yaptık, çare yok.

"Yazarlık okura "bunu tam ben de söyleyecektim, ama o kadar çocuksu olamadım" dedirtebilme hüneridir."

"Büyük bir mutluluk ve kendine güven duygusu! Yerimde duramıyorum, sabırsızlanıyorum, bütün bu roman parçalarını bir an önce kurmak, zenginleştirmek, yazmak için sanki içim içime sığmıyor. Daha çok yoğun çalışma dönemlerinden sonraki dinlenme (yani başka bir şeyle uğraşma, başka bir şey okuma) dönemlerinde başıma geliyor bu. Yaşadığım için mutluluk ve şükran duyma... Ölüm korkusu azalıyor, daha çok "bütün bunları yazamadan ölürsem ne yazık!" şekline giriyor."

"Çünkü çekici olan bir yol seçmek değil, galiba bütün yolları seçebileceğimiz bir yerde olmaktır."

"Bir hayalin ayrıntılarına onu gerçekleştirebilecek kadar yaklaşırsanız, korkar başka bir hayalle işe yeni baştan girişirsiniz."

"Türkiye'de gerçek bir köşeyazarı haftada 4-5 gün gazetedeki köşesinde yazı yazar. Konularını hayatın, coğrafyanın, tarihin her yerinden alır. En sıradan günlük gazetecilik haberinden felsefeye, hatıradan sosyolojik gözleme her yazış biçimini, her yöntemi kullanır. Belediye sorunlarından, sözgelimi yeni sokak lambalarının biçiminden, Doğu ile Batı arasında Türkiye'nin yerinin tartışıldığı medeniyet sorunlarına kadar her şey köşe yazarlarının ilgi, merak, tartışma alanlarının içindedir. Çoğunlukla sokak lambalarının biçimini Doğu-Batı sorunu ile birleştirerek ilgi çeker. Başarılı olanları kavgacı ve tartışmacıdır; ünlerini polemikleriyle, cesaretleri ve açıksözlülükleriyle yaparlar. Pekçoğu hayatlarının bir kısmını yazılarından dolayı hapishanelerinde ve mahkeme salonlarında geçirmiştir. Okur, bilgilendirici ve çözümleyici olmalarından çok onlara cesaretlerinden, girgin ve gözüpek olmalarından dolayı güven ve saygı duyar. Her şeyi bilen, her sorunun cevabını yetiştiren, başta politik düşmanlar olmak üzere herkesin ağzının payını verebilen bir konumda olmaları onları çekici yapar. Ülkenin siyasi olarak kutuplaştığı zamanlarda cemaatlerin, siyasi güçlerin ev içlerine, kahvelere, devlet dairelerine, günlük hayatın ta içine sızabilen temsilcileri onlardır. Okurun onlara gösterdiği sevgi ve güven yüzünden, bir gün aşktan söz ederken ertesi gün Clinton ya da Papa'ya akıl verebilmeleri, yolsuzluk yapan bir belediye başkanıyla Freud'un hatalarından aynı rahatlıkla söz edebilmeleri onları bir çeşit "Her Şeyin Profesörü" durumuna sokar."

Burada da Elif Şafak'ın meşhur TED konuşmasında hak olarak talep ettiği "sorumluluktan azade edebiyatçılık"ın ne menem bir şey olduğunu/olabileceğini Orhan Pamuk'un kelimeleriyle bir kez daha idrak etme fırsatı yaşıyoruz:

"Henüz bir Akdeniz bayrağı yapılmadığı ve devleti kurulmadığı, Akdenizli olmayanların önce aşağılanmasına sonra da öldürülmesine henüz başlanmadığı için Akdeniz kimliğini masum bir edebi oyun olarak görebiliyoruz. Ama unutmayalım, her ne kadar ince bir oyun görünümüyle ortaya atılsa da, edebiyat sonunda çoğu zaman ciddiye alınan ve insan acıları ve kanına mal olan bir gerçekliğe dönüşür."

Kitabı 30 Kasım günü, Kasım'da bitirme sözümü de yerine getirerek bitirdim. En çok yazarlıkla, yazmakla, yatay-dikey İstanbul görünümleriyle, şehrin çeşitli akslarının farkına vardırmasıyla beğendim ve de. Kara Kitap ve Cevdet Bey ve Oğulları'nı okumak da farz oldu.

17) Stephenie Meyer - Alacakaranlık

1 Aralık günü kütüphaneden alındı. 17 Aralık Cumartesi günü bitti. Filmi mi dizisi mi ne varmış, ben pek hazzetmedim. Çevirisi de kendisi de pek iyi değildi. Bir de kitabın takriben 1/3ünü kaplayan vmpir güzelliği tasvirlerini sinemaya nasıl uyarladılar acaba?

Kana susamışlığını hoşlandığı kız uğruna yenmeye çalışan chaotic good bir karakter, bir de -elbette- ona hayran genç kız. Bir de şu var; o karakterler gerçek hayatta da varlar. Üstü açık kırmızı spor arabaya binen, çakı gibi giyinen, vals-tango yapan... Doğru yerde ararsanız, yemek davetlerine evet derseniz... Her neyse, çok bir numara yoktu.

18) Ahmet Altan - Aldatmak

17 Aralık'ta başladı, 18 Aralık'ta bitti. Bunu daha önce -Çırağan'da- biraz kurcalamıştım, bu sefer bitirmek nasip oldu. Geri dönülmez yollara girmenin, çıkamamanın, aldatmanın kabahatini diğer kişide bulmanın ruh halini güzel anlatan, Ahmet Altan'ın kurtardığı bir kitap. Yine de, kantinin hengamesinde ankesörlü telefonda konuştuğumuz gibi, Murathan Mungan'ın Yüksek Topuklar'ını okuyun daha iyi.

19) Goethe - Genç Werther'in Acıları

Alman Romantizmi dedikleri bu olsa gerek, mektup-roman olarak da yeni bir tür tatmış olduk. Onunki de "Bayan Lotte". Aşık olduğun kadının nişanlı olması, bu tip kurumsal bağların o günlerde bugünkülerden de büyük engeller teşkil etmesi, bütün bu hengame içinde bir de arkadaşıyla arasının iyi olması, aristokrasinin aristokratlığını bırakmak istememesi, insanların birbirini çekememesi vb. durumlar. Ne zor şey bu duygularla başa çıkabilmek yarabbi (demişti bir keresinde bir kadın). Bir yandan da, Yalnız İnsanlar'ın üstüne -hatta Kürk Mantolu Madonna ile birlikte- yine Almanya'da geçmesi keyifli oldu, ve askerdeyken hiç beklemediğim bir Almanya imgesi döndü durdu kafamda.

31 Aralık günü bitti. Oldukça hüzünlü, A Farewell To Arms kadar olmasa da insanın içini burkan, RDM'lik olma sürecine tanıklık ettiren çok güzel bir kitap oldu. Aşk böyle bir şey işte, atamıyorsun vücuttan.

Alberto Moravia - Diktatörün Kadını 31 Aralık'ta başladı, artık seneye yazarız onunla ilgili görüşleri durumları da...

The Child as an Object of Social Masturbation: The case of “Yaptık mı Kakamızı?”

2011-05-02T00:09:00.002+03:00

Bu yazıda küfürümsü ifadeler kullanılmıştır. Tüm kişi ve olaylar hayal ürünü olup, gerçek durumlarla benzerliği tamamen tesadüftür.Aslında hayal ürünü de sayılmazlar ya, neyse ki yazının başındaki meraklısına not tadındaki italik yazıları çok uzatmak ayıp kabul ediliyor, yoksa bütün yazıyı kafayı yana eğerek okuyabilirdiniz, hadi yine iyisiniz…

Geçen yıldı sanırsam. Evet evet, Beşiktaş civarında geçirilen bir kaç koca günden sonra o sürede biriken tüm yorgunluğu derin "puff" ve "öff" karışımı ünlemlerle ataraktan bilgisayarın başına oturduğumda tanıştım malum kişiyle... Kendisi hakkında bir günde yüzlerce entry girilmişti siber ortamlarda, ve bendeniz medyayı yakından takip eden internet kullanıcısı sıfatımla –ve yapılan yorumların dehşetengizliğinin de verdiği hevesle- hemen mevzunun kaynağına indim, ve dahi pişman oldum. Yazı dehşet verici tabii, hala okumayan varsa şuraya iliştireyim de bu yüce fikirleri ıskalamayın.

Bunun hakkında bolca yazıldı çizildi, ama yine de şunu bir kez daha dile getirmek lüzumsuzluk olmayacak sanırım. Bu annelik histerisinin kaynağı tam olarak nedir? Yani bu "doktorumuz zaten demişti"li, "patatesimizi rahat sıçtık"lı üslup hangi olmamışlığın sonucudur acaba? Hepsinden daha önemlisi, bu kadar çok zavallılık yüceltilirken "annelik" denen doğal bir duruma bunca anlam nasıl yüklenir?

En son söylenecek şeyi en baştan söyleyeyim. Anlaşılan o ki o kocaman yatlar, koca parasıyla sefası sürülen katlar ve edinilen bir takım sıfatlar olmasa o kadın hiçbir şey. Yazının bütün özeti de bu bir cümle olabilir aslında. Bu insanın, geçmişini ve geleceğini elbette bilemiyoruz ama tahmin ediyoruz, hiç değilse şu an için bundan başka bir sıfatı, özelliği bulunmamaktadır. Çünkü ister inanın ister inanmayın, annelik sizinle çocuğunuz arasındaki ilişki için, yani mantıken sadece o bağlamda anlamlı olan bir durumdur. Dünyadaki başka hiç kimsenin annesi değilsiniz ve 6,5 milyar-1 kişi dışında hiç kimseye o kimlikle görünmeniz gerekmiyor genellikle. Hadi veli sıfatınız oluyor yabancı dille eğitim yapılan kreşlerde, okul brunch'larında falan. Peki, Hürriyet köşesi'ni ne yaptınız da dahil ettiniz sevgili annemize sesleniyorum buradan…

Tabii ki çocuğunuz en önemli şeydir hayatta onu anlıyoruz da, hadi ulusal gazete köşelerinin size tahsis edilmesini sağlayan çarpık ekonomik ve sosyal düzeni de veri kabul ediyoruz, onu da geçtik; ama allahaşkına, lütfen, karşı cinsten birisi sizin içinize boşaldı –bu yazıda tüp bebek ve sair yöntemler gözardı edilmiştir- ve siz bir kaç ay sonra rahminizden bir tane bebek çıkardınız diye bize bu muameleyi reva görmenizi sağlayan şeyi kim yaratıyor? Bana suçluyu getirin. Çabuk.

Bütün bu toplumsal/kültürel durumun çılgın tezahürlerinden biri de "anne"lerin facebook'ta profil fotoğrafı olarak özenle fırlattıkları yavrularının resimlerini koymaları. Yani "Selam, ben Özge aslında ama şu an fotoğrafta Emre'yi görüyorsunuz" meselesi. Veya, kendilerini ziyarete giden arkadaşlarına saatler boyu bebeklerinin o anki sağlık durumundan, Kanyon'da geçirilen bir koca haftasonu boyunca zar zor beğenilip satın alınan biberonu nasıl yadırgayıp eskisiyle süt içmeye devam etmek istemesinden, dadısına hangi İngilizce kelimeyi öğrettiğinden bahsetmeleri. Babalar niye profil fotoğraflarına çocuk koymuyorlar, üstelik cinsiyeti belirleyen de onlar, insan gurur duymaz mı "Bir X göndermişim prenses gibi kız çıktı" diye, rakı sofrasında bahsetmek istemez mi? Ama doğru, erkeğin işi çocuğu yapana kadar. Ondan sonra bayrağı anne teslim alıyor ve 4x100'ün son 100 metresini doğal olarak etrafındaki bilumum kadınla birlikte anne koşuyor, ve son çizgiyi geçince doğan çocukla birlikte madalya için podyuma çıkarak demeç veriyor: "Son 40 metrede biraz nefesimiz kesilse de Emrusan çok uslu durdu midemde, hiç tekmelemedi bile. Ömrüm boyunca bu an için çok çalışmıştım, çok mutluyum genlerimi başarılı bir şekilde temsil edebildiğim için. Buradan tüm kadınlara anne olmak için çok uğraşmalarını tavsiye ediyorum"
…

Veya oldukça sıkışık bir trafiktesiniz, arka koltukta "anne" ve doğuralı üstünden iki buçuk sene geçmiş olan piçi var. Piç canım, The Bastard of Istanbul, nasıl bilmezsiniz? Kan ter içinde bir yerlere ulaşmaya çalışırken anne sizi zaten yarım ağızla dinlemekte, bu sırada da tüm gücüyle çocuğa daral getirmekte: "Burkan'cıım, köfte yer miyiz? Köfte ister misin Burkan? Acıktın mı canım?" falan. Bütün Tarabya koyu kafanıza geçsin istersiniz o an, ama ağzınızı açıp da ".....cim, bence Burkan bok yesin" diyemiyorsunuz işte malesef, annelik çok kutsal. Çünkü kadın 3 sene önce falan sevişmiş inanabiliyor musunuz? Tüm kutsallarımız gibi içi epeyce boşalmış, kısır ve hakikatle pek de alakası olmayan bir söylemle sürekli birbirimize pasladığımız bir şey annelik de, aile gibi, din gibi, bayrak gibi, yer yer vatan gibi…

Örneklerden de anlaşılacağı gibi, kültürün daha geleneksel olduğu, anneliğin kadın için daha da vazgeçilmez olduğu kitleler bir yana, sosyoekonomik seviyesi gayet yüksek, hayatta annelik dışında pek çok kimliğe da sahip olan kadınları da etkisi altına alan bir furya bu. Öte yandan biricik furyamız gösteriyor ki bu bir önceki cümlede yapılan tanım aslında pek o kadar da doğru değil, ve o kadınlar aslında "pek çok kimliğe sahip" falan değiller, zira tüm bulgular öyle gösteriyor. Bu kadar imkana rağmen ne olduğunu, neye yaradığını zerre kadar düşünmeyen, bir vakitler gençliğin verdiği delifişeklikle bir şeyler düşündüyse de bütün bu birikimi bu kadar kolay, bir kalemde kenara atan insanlarla ne yapmamız bekleniyor. Bilen eden varsa tutmasın içinde, sevaptır…

A professional guide to the protection of personal belongings (i.e. solitude)

2011-04-15T19:53:00.002+03:00

The only graffiti that did not feature a hand of a creature with yellow arm and a yellow hand, read "Capture something red" in this small square, where two young men and a young woman were waiting for their friends who did not show up on time. It was windy, and the air was full of laughter and a tall, blonde woman was pulling a suitcase with a big Lufthansa sticker. The young man remembered of the sticker he got from a not so famous airlines company, which he pasted to the edge of his bed, in november, which read "welcome to the jungle"...

The plan was to move to some famous nightclub, to listen to a close friend's band, then possibly have a few rounds with him. We wandered through narrow streets, had one round of tequila on one of them, and moved.

Wine was surprisingly good, but we were silent when listening. Then I thought of my reports to translate, to amend, to check, whatever... Then came the middle-aged man in a business suit, waving a hand to the drummer, and turning over the bar to ask for a Scotch. He sat on a chair with a perfect view of the scene and ideal conditions for sipping some hard liquor while also looking around. Seconds ago, I was thinking like "someone will be there soon". You know, like... as if I'm from L.A., you know. Half of the audience was now looking at him, with a subtle but powerful sense of admiration. He was not handsome, not very stylish even; but there was something with him that no one in there that night possessed, and I was sure part of it was due to his age, so no real trouble there, really. I returned to my previous state of mind, of which I had not got really far away, anyway. Took a large sip from that above average red wine, which was nevertheless still called "red wine", but not a Cabernet, not Merlot, no nothing... That was part of the game, and we knew it before we got there. You don't have a chance to complain when you knew what it was all about, do you? Why do we still bother ourselves and others so frequently, then? Got out for a cigarette, got lighter from a skinny blonde with green Converse shoes and purple sunglasses, and yes, it was getting close to midnight in this vibrant metropolis. I tried to imagine what it might feel like to be a girl with purple sunglasses; or if they have their own calendar, if they all live in their own timezone, say, GMT+2,75, and so on...

I had lost my lighter again, but what was dramatic about that night was that I had not stolen one from anybody, yet. Then I received a phone call, and I answered, although reluctantly. Was a not so short one, but I think I managed this time. As I hung up, I saw, to my surprise, that there were already six or seven people smoking around me, and more coming outside; and I was really happy I could trigger a small social movement, without having to use social networking or any other trendy bullshit whatsoever. All I did was to ask for a light the skinny blonde, I mean the girl with purple sunglasses. We are able to cause things we never come to understand, at all.

Then suddenly appeared a couple, as they turned round the corner where the stools of the bar in front of us makes it impossible to go past the clientele in less than 5 minutes. They were timidly walking towards us. The beautiful young woman, that is, the female part of the relationship, was holding in her hands a small piece of paper with a few words on it. The bearded guy looked disturbingly older than the woman, but still in shape. Both were looking awfully miserable and sad, apparently looking for someone who will know what it says on that piece of paper, which is presumably an address of a hostel or an apartment, but I did not bother this time, and enjoyed my Lucky Strike, brought to me by a friend who is living on the same latitude as me, though it takes a fair amount of time to get to where he lives, unless you are on a Concorde. How beautiful these things were, I thought for a moment. What is it in us that makes us love or like things, or that makes us cry almost in tears, or that makes us want to devour; the things that beautifully unite elegance with ability...

I was in the middle of my small daydreaming session in which the flight crew comprised of brunettes wearing tank tops, when the tall guy with black shirt literally poked me. Fuck man, you be happy on your own for once, and there you go, someone instantly recognizes it, and ruins it for nothing serious. Yes, he was asking for a light. Then he asked me what it says on the small placard above the main door. I said "minors are not allowed". He was unproportionately amused by this answer, and made funny jokes about having a big orgy inside, after our cigarettes, since we are all adults in the bar. As if adolescents are the only reason we do not fuck each other around all the time. Not only that the guy lacked humor, but his black shirt was severely stained because he could not control his body shaking when laughing to the joke he made himself a few seconds ago, and spilled half of the wine on himself. If the middle-aged hard liquor man was one pole of the spectrum of the audience that night, I am sure I was standing next to the other pole, which no doubt made me look somewhat miserable, as well. As an escape plan, I threw away my cigarette, and went in, my glass of wine almost empty.

Soon after, we got out, and it was chilly but the bright sky looked and felt great, after the few glasses of red wine. The girl with tanned skin told me to feel it breathe, but I did not see the point. Feel it what, exactly? Feel the sky breathe, yes maybe that was what she was talking about. I did not know, because she was not clear enough, because she insisted on speaking english to me, because so many people are so incompetent when it commes to communication. Don't you know I speak Italian, guys? Or Spanish, for that matter...

We got cold, so we fastforwarded. Climbed the stairs into a bar, four of us, completely drunk, eyes barely open, and went for a smoke in the gas chamber, behind the bar, in the corner right over there. Drunk conversations seem to never end, yet the main topic changes so quickly that you know you will hate yourself the next day, when you realize that you spoke about more than twenty stupid things in a matter of minutes. Then came the bartender, exhausted, told us to pack our stuff and go, and to make sure nothing is lost... Found my bag intact, which saved my sorry ass, but my coat had long gone. Now the night was getting weird...

An Interesting Conversation: Sans Alpha, Sans Omega

2011-04-09T12:17:00.000+03:00

Today, D.M. is on the mic:

[eidola: pathosformel]

...I am predisposed to like things...I suppose, there is value in them...

Why do you even like things? Why do you even bother, enjoying, appreciating? It is, in essence, conservationism, against progress; you are a progressive minded person... Would it not be so much better if you helped the natural process? You are just postponing the inevitable.

What do you mean?

You know, ...destruction, rust, entropy. Might as well go with it, instead of running against the stream like a horny fish; unlike it, you have a choice.

Do I?

I think so. In a sense. Is it not the whole point with your kind being special, beloved, sentient, and all that? You have a choice to live in the bliss offered by the knowledge that your actions are inconsequential, that your affections are void of any true value; when the sack is void, so is the burden. The fish, on the other hand, will be always burdened, with a heavy determination, which will never pay off. It will disappear, blind, having never been offered to understand.

You are quite the devil, I thought you would lure my mind with promises, and entrap with unforeseeable effects of my desires, the whole Faust deal...

Officium non facit reum nisi actuum sint rea. My title is inconsequential, my acts..., they are at best neutral. It is just that, well, it works faster for some souls if you throw in riches, erotica, and fame.

What do you get out of it then?

Nothing really, there is no divine bet or rebellion, I am just a force, consequence without much cause, I get what gravity gets out of gravitating things at things....

-D.M.

To Make Coffee as Reconciliation: Alternative Couple Therapy

2011-04-06T13:03:00.002+03:00

from KAOS GL, December 2006, Bilgi University

No sex and violence, melody and silence... Although sex amounts to the perfect union of melody and silence sometimes. "To be able to stay and stand in silence is a gift", she had said to me a while ago, when I was making her coffee, the one that smells good, of course -maybe occasionally pungent- ; she uttered these words from the small red wooden chair she was sitting on, borrowed from the tenant living next to our apartment, an old Kibbutz worker.

She was barely audible when I realized she would not say more than a few words, thus paid great attention not to make any noise while pouring boiled water into the magic blue cup of hers, a gift from me myself, from a cosy hipsterish shop selling nothing but vintage Scandinavian stuff, in Hamburg. I was succesful, and had heard these words; but hey, isn't that what silence is for?
Anyways, she was the one who was sitting, and so the words were aimed at me, standing silent. Why the hell it is a gift, then?
So what, now? She wants me to speak, and unhappy because I don't do so, and then she makes poignant comments? Or does she really think it is a gift to be able to remain silent for a time measurable in minutes, even? Why does she never bother to try seeing how it feels like, then?
Oh bon dieu. I felt like 15. Again.
"Canım, you want some milk?", me asked her. Now that felt better, honestly. Within miliseconds she started smiling, which guaranteed our next ten minutes to be devoid of discussions or arguments of any sort, of any depth, and scope. Consequently, I reached out to the black Twinings box.

undo redo sequence spiralling out of control, i mean in bed (aka rezil bir uyku uyudum waking nightmare'li falan")

2011-04-04T16:56:00.001+03:00

Undo-Redo, and it becomes redundant to make a french kiss, if u know what I mean. Redundance leads to abundance in your universe, does it?

Mart 2011, Moda

Saat 11 gibi uyandım, gayet dinlenmiş gibiyim ama kafam böye hala hiper imaginatif ve bir parça paranoid.

Tek açıklamam, uykusuzluk=>fast rem sleep=>lucid dreaming&hallucinations=>too real&vivid=>brain emergency system kicks in, resets the emotional strain with white parasitic noise&ends the dream.

Hollanda gazeteciliğinin 5 Katrina 1 Natalie'si olduğunu öğrendiğimiz şu günlerde, başka olaylara da yelken açmıştık elbette. O zaman tam olarak nerede oturduğunu bilmesek de, Modalı bildiğimiz şair 1970'li yıllarda demişti ki mesela:
"ce sera le temps ou chacun tremblera
ce sera le temps ou chacun s'apercevra
que l'hiver est la"
Yani diyor ki "kış gelecek". Burada "la"dan kasıt 'Balkanlar'ın oralarda bir yerde' herhalde, zira mart ayının 8. gününü buldu iki damla karın yerde tutunması. Çok enteresan olm, o sesi unutmayacagğı herhalde uzun bir sure, "please remain clam, this is a standard procedure". Amerikalı'nın sıfatla imtihanı da bunun gibi. Gerçi bizde de benzer bir gidişat sözkonusu elbette ama, doğu ile batı arasında iki tarafı da tutayım derken stretching yapan güzel ülkemiz bu işleri geriden takip eder biliyorsunuz. 250ml hacminde sıvı el sabunu bahsettiğimiz şey. ön tarafında tabiatıyla daha az yazı var ama orada bile bir iki sıfat araya sıkıştırılmış, fakat asıl cümbüş arkada:
3 satır yazının içinde sırasıyla gentle, soft, lightweight, gently, soft, lightly scented, mouth-watering ve pink kelimeleri geçiyor sıfat ve zarf olarak, pek çoğu da üstelik hiç bir anlamı olmadan araya serpiştirilmiş durumda. Amerika bu işte, sabunun kalitesi ortalamanın çok üstünde, ambalaj harika, arkaya utanmasalar nutrition facts yazacak kadar 'şey'ler, ama Türkiye coğrafyasında 10000 yıldır üretilen şey sanki daha önce böyle bir şey yokmuşçasına niteleme bombardımanı altında bize sunuluyor. İnsan Avrupa'nın hem daha keş, hem daha leş, hem de kafası rahat halini özlüyor, ve tabii Türkiye'ninkini de...
Televizyonsuz üçüncü ayımı doldurdum. Keyifli, ama insanların evinde açık ve etrafına dizilinmiş TV görünce garip geliyor, böyle de bir yalnızlaşma, yabancılaşma söz konusu.
Sonra; "Böyle E ile birlikteyiz (E.T.) SJ Petit Quartier'de festival gibi bir şey var. E seni arıyo "Ertu bilmemne var burada geliyo musun?". Sen çat diye suratina kapıyosun. Diyorum E'ye "ulan mal öyle konuşursan tabi kapatır suratına".
Rezil bir uyku uyudum waking nightmare li falan, çok iyiyim o yüzden. Kafam hala bulanık lan kabustan... Bir evvelki akşam 1 saat falan uyuyabilmiştim. Sonra dün akşam böyle yatınca saat 2 gibi direk halüsinatif rüya moduna girdim. Aslında süper bir rüyaydı. Acayip lucid; böyle arkadaş arkadaş sen ben bir kaç figür daha
bar bar dolaşıyoruz, o kebequa'ya benzeyen ama idealize edilmiş bir figür, hikaye çok benzer ama, bir şekilde bu kızla tanışıyoruz, arkadaş oluyoruz, her yere beraber gidiyoruz. İdealize İstanbul barları, her yer küçük, daracık sokaklar, asmalı bahçeler, neo-viktoryan hosteller, yazlık plastik sandalyeler falan... Camları pislenmiş apartman kapıları, kırmızı sarı mavi pastel renkler, Van Gogh tablosu gibi ... Etrafta başka başka insanlar, taştan merdivenler pasajlar... Sonra hep beraber son bir yere gidiyoruz, ama kız surekli eve gidelim istiyor. Ev dediği de, hostel yanında, kiralik bir oda, hollanda usulü. Bir şeyler oluyor, siz geliyorsunuz ben hostelin bahçesinde oturuyorum. Kız da karşıki sokaktan geliyor, önünde oturduğumuz kokoreççi gibi o akşam ama böyle orasının bir iç bahçe olduğunu, köşede hostel'in madamı'nın örgü ördüğünü düşün... Sonra ben o yazlık plastik sandalyede geriniyorum, sizi gördüğüm için mutlu bir şekilde. Hep hiper mutluyum zaten; bir yandan osuruyorum bir yandan sandalyenin bacakları yazlik sandalyelere ozgu sekilde esneyip gevşiyorlar, hepimiz gülüyoruz. "Sıçtın sıçtın eheheh" derkeeeeeeeeen, bir ses geliyor: Kompüterize, İngilizce kadın sesi.
"Please Rest Calm
Please do not panic"
Televizyonunuzun ayarlarıyla oynamayın gibi bir ses tonu. Uyanmaya başladığımı hissediyorum, ama şimdi TV kapanmış gibi karanlik bir ekran, sessel kırmızı alarm evresindeyim kötü bir şeyler olacak. Kompüterize kadın sesi, güvenilir böyle belli, "anima" kokuyor buram buram... Anonsuna devam ederken kulaklarımda uğultu başlıyor; ama traktör uğultusunu bir saniyelik kaydedip parazit gibi hoparlöre verdiğini düşün -filmlerde olur ya delirmek üzere olan adamın duyduğu uğultu- gözlerimi açmaya çalışıyorum, ama bilinçli olarak açmıyorum. Çok saçma, uğultu 2-3 saniye sürüyor. Arka planda çok hafif bir şekilde açıklamalarda bulunan kompüterize Animamın sesini duyuyorum: hala rahatlamamı söylüyor. Gözlerim hala kapalı, ama sımsıkı yumduğumu da hissediyorum. Sonunda açıyorum gözleri, alarmın bitmesine denk geliyor nasılsa...
Sözlerini de yazayım tam olsun:

the love we share
seems to go
nowhere
sometimes I feel I've got to
run away

The Renaissance of Cheap Nostalgia: The Turkish case of "onun sonu bunun başı"

2011-03-02T17:34:00.001+02:00

Kasım 2007

Bıktım 80'lerin sonu 90'ların başı anılarınızdan.

Kaç yıllık ekşisözlük geyiği aldı yürüdü nerelere geldi inanılır gibi değil gerçekten.

Nereden başlasak nasıl salvolasak;

Bizim evde pazar günü banyo günü falan değildi, banyo yapası gelen, haftaiçi haftasonu ayırmadan gider yapardı. Evimiz soba da kokmazdı, zira soba falan yoktu. Kalorifer yanardı, bütün bunlar da boğaz sırtlarındaki bir yalıda falan geçmemekteydi, sırf benim bilebildiğim kadarıyla içinde ziyadesiyle orta halli insanı da barındıran mahallemizde pek az ev sobalıydı, öyle kış günlerinde kestane pişirelim, sabahları sobada ekmek kızartalım türünden otantik ritüellerimiz namevcuttu. Çankaya'nın, Alsancak'ın, Bostancı'nın, Etiler'in çocukları kalkmışlar 70'lerin ucuz halkçılığını aratmayacak ve o kadar dahi sosyal kaygısı olmayan ucuzluklar yumurtluyorlar. Bu ne lan?

Pazar günleri elbette Bizimkiler izlenirdi, ama o sırada anne illa ütü yapmazdı, çünkü annem ütüyü ne zaman denk gelirse o zaman yapardı, ayrıca pazar günü annem için de bir tatil günüydü, dahası tüm aile için tatil olan yegane gün pazar günüydü.

Ben hayatında bir iki kereden fazla atari salonuna gitmiş insan değilim. Pizza Hut ve Pelit pastanesinden başka üzerinde hiç bir şey olmayan Nispetiye Caddesi'ndeki (90'lar başı Etiler'i oluyor kendileri, daha Akmerkez yok) bir atariciye bakıp çıktığımızı hatırlıyorum. Öyle yok efendim jetonun bitmiş, "abi ben geçim mi level'ı" diye çocuk yanaşırmış bilmiyorum ben. Acid'ci misin metalci mi? ikilemine de bulaşmadım ben. Mecbur mu kardeşim herkes sizin ucuz ve sığ hayat çizginizin aynen üzerinden geçmiş olmaya.

Yapılan yamuk yumuk nostaljinin -elbette yaşla da alakası var ama tamamen ondan ibaret değil- zaten çizgifilm ve okul önlerinde satılan ıvır zıvır külliyatından başka bir yönü yok ki. O zaman neydiyseniz şimdi de osunuz işte, blackberry yoktu atari jetonu veriyorlardı elinize, neyin nostaljisi yapılıyor ki o zaman?

Bir zahmet yetişkin olduğunuz gözle dönün de bakın, bambaşka bir dönemmiş bambaşka bir ülkeymiş diye. Çiftehavuzlar'da rock barların olduğu, Ortaköy'ün çekme kaset ve bugünkülere çok da benzemeyen incik-boncukların satıldığı, dahası, gece çıkmak için gidilen bir yer olduğunu hatırlayın mesela. Uluslararası Film Festivali'nin adının "Sinema Günleri" olduğunu hatırlayın, ne bileyim Moda'da "Mc Donald's havuzu" olduğunu, hatta orada gerçekten de bir Mc Donald's olduğunu hatırlayın, çizgifilm saymayın bana. 30 yaşına geldiniz, hala ekranlarda görmediğiniz bir şey sayamıyorsunuz.

Bendeniz hayatımda leblebi tozu yemedim, bakkaldan çatapat almadım. Kızkaçıran denen şeyin adını 20 yaşında öğrendim ben. Poşette satılan suları da hayal meyal hatırlıyorum 1983 doğumlu halimle, size ne oluyor anlamadım ki... Amigam da olmadı hiç -direk PC'den girmenin de etkisi var elbette ama-, ben de kendi nostaljimi mi size dayayayım? HDD ve DD disketler arasındaki farklı bilmeyenler 80lerin sonunda 90ların başında çocuktum demesin mesela, direk ölsün.

Sizin vıcık vıcık nostaljilerinize en yaklaştığım anlar, meymenetsiz bakkalımızdan üç kuruş paraya alınan uyduruk plastik su tabancaları, ve gerçekten mahallenin değişmezlerinden olan bir mısırcıdan ibarettir. Kusura kalmayınız, bizim mahallede topaç da çevrilmezdi. Adam gibi yakartop veya futbol oynanırdı, ayrıca sek sek de kız-erkek karışık oynanan yerel sporlardan biriydi.

Tiksindim ucuz orta sınıf nostaljisinden. Evet anam nesquik pahalıydı, corn flakes daha da pahalıydı onları hatırlıyoruz da, Kırşehir ilçesi hissiyatını ülkenin bilumum burjuvası ne demeye sahipleniyor, bu nasıl iştir. Evi sobalı olan çok az insan hatırlıyorum, onların da hiç biri şu an internet ortamlarında bu geyikleri yapan kişilerin sosyoekonomik mertebelerine erişemediler, Türkiye çağ atlasa da heyhat, eskiden neredeyseler hala oradalar. O zaman bu geyikleri yapanlar çok çalışıp henüz 30 yaşına gelmeden sınıf atlayanlar mı? ne lan bu? Sarelle çeşmesi de nefisti evet. İkiyüzlü küçük burjuva hayatlarınız illa Umut Sarıkaya karikatürlerine benzemek zorunda mı lan? Hele facebook vb. ortamlarda o karikatürler hakkında yapılan yorumlar... Ulan ben iç dekorasyonu 40 senedir değişmemiş nice ev gördüm 90'larda, o kapağı hep düşen ve üstünde ıvır zıvır biblolar olan bir tane kanape hatırlamıyorum, zorla mı arkadaş? tamam gittiğim evlerin sahipleri eğitimli şehirli insanlardı ama bildiğiniz orta sınıftı bunlar. Hani ömür boyu sektirmeden gelir vergisini ödemek zorunda kalan yüzde

4-5lik bir dilim var ya, aha o! Bizim evde geğirtiyi alsın diye çay bardağıyla kola da içilmez(di), çocukların çorapları da ayaklarında ters dönmezdi, daha saymamı ister misiniz? Ben ekmek arası salça da yemedim hayatımda, öyle bir şey bilmedim bile. Akşam insanlar işten gelince yemek yaparlardı beraber, onu yerdik.

Retrospektif alt-orta sınıf nostaljisi nereden çıktı anlamadık ki? Bir de bütün bunlar insanların bahçeli evlerde organik organik yaşadığı, yüzlerin güldüğü erken 1960'lar sahil kasabaları üslubuyla anlatılınca hele de.. Biz de o devirden geçtik, çocukluğun verdiği fanusun dışını görememe mutluluğu dışında nesi özeldi o devrin? Evet güzelim, cam şişede pepsiler de vardı hatırlıyorum, 5 litrelik sırmakeşler hı hı... teknoloji yoktu evlerde di mi? ninja törtılz'ı da mukavvadan yapılmış tv'lerde seyrediyoduk doğru. Bizim kuşağın da nostalji yapacak kadar geride malzeme biriktirmiş olması güzel elbet, ancak böyle yapacaktıysak büyümeseydik keşke.

Etyen Mahçupyan çıkar "bunlar elit" der, AKP'li bürokrat "bunlar kendini tepede görüyodu" der, benim yaşıtım olacak reziller çıkar "hepimiz şunu şunu bir de bunu yapıyorduk heyoo" der, bi gidin ya... Yanınıza da yolluk vereyim, hem tam sevdiğiniz gibi 80'lerin sonu, 90'ların başından bir deyiş kendileri:

Beni Kategorize Etme!

Conservatism's wake-up call directed from Turkish Academia: Bilgi University

2011-01-08T16:34:00.000+02:00

Bilgi Üniversitesi Santralistanbul Kampüsü

Muhafazakarlığın kendi kurtarılmış bölgelerinde ortaçağın engizisyon mahkemelerini aratmayacak bir kamusal alan tahakkümü yarattığı güzel ülkemizde, yola Türkiye’nin “liberal art college”ı olmak üzere çıkmış okulun geldiği hal hepimizi üzmese de düşündürmeli.

2010 yılında iki insanın –anlamlılığı tartışılır olmakla birlikte- şu veya bu şekilde akademik bir üretim olarak kurguladığı, on-onbeş dakika birbirlerinin çıplak vücutlarına dokunarak gerçekleştirdikleri eylem, ülkenin en özgürlükçü bilinen okullarından birine “velilerin tepkileri” sebebiyle ilgili öğretim üyelerini kovdurabiliyorsa eğer, bu dava –özgürlük, demokrasi, adını ne koyarsanız- kaybedilmeye çok yakın demektir.

Bu vesileyle, piyasa dinamiklerine göbeğinden bağlı bir özgürlükçülüğün de nasıl bir ilüzyon olduğunu bir kez daha anlama ve anlatma fırsatı ortaya çıkmıştır. Döner sermayeniz velilerin banka hesaplarından geliyorsa, “kadın bedeninin metalaştırılması” üzerine nadide fikirlerinizi anca panellerde konuşursunuz, iş iki tane “yetişkin” öğrencinin eyleme geçmesine gelince gelecek senenin okul kayıtları ilk kaygınız olur, muhafazakar partilerin ilçe teşkilatları gibi apar topar hoca kovarsınız.

Kendimizi alıntılayalım o vakit: "Porno çetrefilli iş; kadının erkek eliyle metalaştırıldığı, erkeğin tüketimine sunulduğu, yer yer mecaz dışında da "kullanıp atıldığı" ve elbette bütün bu zihinsel altyapının inşasında da kullanılan, yani ihtiyacı yaratıp sonra da ortadan kaldırmaya çalışan bir dal".

Olayın da illa tartışılacaksa bu minvalde tartışılması iyi olurdu, Bilgi Üniversitesi’nden –hiç değilse sembolik olarak- böyle bir açıklama ve kamuoyunu ‘bilgilendirme’ çabası beklerdik, “Siyasi eylem yaparsanız sizi üniversiteden atarım” diyen –embedded- (Bu gibi kelimelerle Halil Berktay tadı yakalıyorum müsadenizle) rektörden bir farkınız olsun isterdik. Onu da geçtik, “ahlak” üzerine konuşmak ve olağanüstü yaygınlıktaki toplumsal ikiyüzlülüğümüzü sorgulamak –deconstruction falan hani- için bu kadar bereketli bir fırsatı elinizin tersiyle itmemenizi beklerdik.

Pornoyu çeken öğrenci D almış, ama siz bu hareketle ülkedeki akıl fikir sahibi, daha yaşanası bir dünya hayal eden tüm gençlerin –velilerinin değil!- gönlünde nadide bir F aldınız artık, o dersi geçmeden de diğerlerini alamazsınız.

BILAN 2010

2010-12-28T15:59:00.000+02:00

(Bu satırlar 11 Mart günü yazılmaya başlamıştır.)

2010'un ilk bir iki ayı kitap açısından çok kısır geçti. Geçen Bilan'ın sonunda kalanlar bit(e)mediği gibi, yeni heyecanlara yelken açmakta da geç kaldım sanırım. Özellikle Bitch (yıl sonuna dek biteceğini umuyorum) beni epeyce zorladı, fakat buna rağmen listenin nadide bir üyesi olacak gibi görünüyor. Şu anki görüntü, listede İletişim Yayınları'nın yine gövde gösterisi yapacağı yönünde. Yine de yığılmaları önlemeye çalışacağız hayatın dev bir sit-com a döndüğü şu zor ve telaşlı ve yıpratıcı ve bütün bunlara rağmen umut dolu günlerde.

30 Ekim itibariyle, gidişat fena değil ancak her zamanki gibi potansiyelin çok altında seyir sözkonusu, ve daha önemlisi, düzensizlik ve hızda eşitsizlik var. Yine de memnunuz.

28 Aralık eklemesi:

Elizabeth Wurtzel'in "Bitch"i bitmedi, daha doğrusu yarıda bıraktım. Amerika'da yaşamadıkça ve bir takım aktörler, oynadıkları rollerle ilgili bilgi sahibi olmadıkça ileri gitmiyor çünkü. Yine de çeşitli 'güçlü kadın' tasvirleriyle olsun, kendisini tekrar tekrar okutan pasajlarıyla olsun nadide bir kazanım bana sorarsanız. Ha bir de bu kitapla vapura falan binerseniz insanlar dik dik kapağına bakıyorlar. 5 tane İngilizce okumuşuz, ki bana sorarsanız daha fazla olabilirdi/olmalıydı.

Yine de, tez vs. için dünyalar kadar okuma yaptığım ve onun dışında da dünyalar kadar vaktimi mobilya monte etmeye, duvar delmeye, sehpa-masa çekmeye ayırdığım bir yıl için bence olumlu bir bilanço. Bütün bu süre boyunca Tanıl Bora - Milliyetçiliğin Kara Baharı ve Can Kozanoğlu - Pop Çağı Ateşi de baştan sona bir daha okundu hatırlamak ve çeşitli durumlarda kullanabilmek üzere, ama onları listeye eklemedim elbette.

1) Ali Ekber Doğan - Eğreti Kamusallık-Kayseri Örneğinde İslamcı Belediyecilik

2) Tanıl Bora/Kemal Can - Devlet, Ocak, Dergah - 12 Eylül'den 1990'a MHP

3) Çetin Altan - Bir Avuç Gökyüzü

4) Nalan Türkeli - İki Hayat

5) Hendrik Van Loon - The Story of Mankind

6) Nazlı Eray - Kız Öpme Kuyruğu

7) Bekir Yıldız - Reşo Ağa

8) Sabahattin Ali - Yeni Dünya

9) Attila İlhan - Sosyalizm Asıl Şimdi

10) Murathan Mungan - Erkeklerin Hikayeleri

11) Sait Faik Abasıyanık - Mahkeme Kapısı

12) Samuel P. Huntington - The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order

13) Stephen Clarke - Merde Actually

14) Elif Şafak - Bit Palas

15) Ayşe Buğra - Sınıftan Sınıfa, Fabrika Dışında Çalışma Manzaraları

16) Nur Vergin - Siyasetin Sosyolojisi

17) Bekir Yıldız - Evlilik Şirketi

18) Nurettin Elbir - Rusya ve Perestroyka

19) H. Bahadır Türk - Şirket ve Parti - Genç Parti ve "Yeni Siyaset"

20) Marjane Satrapi - Chicken With Plums

21) Ayşen Uysal, Oğuz Topak - Particiler-Türkiye'de Partiler ve Sosyal Ağların İnşası

22) Ernest Hemingway - A Farewell to Arms

1) Ali Ekber Doğan - Eğreti Kamusallık-Kayseri Örneğinde İslamcı Belediyecilik

Bunu sanırım Birikim'de duymuştum ilk. Şubat sonu-Mart başı civarında almış olmalıyım. Beşiktaş'ta bitti alındıktan bir hafta sonra. Epeyce akademik bir dil kullanan yazarımız, Kayseri'de 1970'lerin sonundan başlayarak günümüze kadar hüküm süren İslamcı belediyeciliğin sosyal politikalar, ekonomik dönüşüm vb. bağlamlarda oldukça ciddi ve derin bir analizini yapıyor. Kütüphanelerin, kamu yararı gözeten mekanların ve temsillerin gözden düşüp, dini sosa bulanmış tuhaf yardımseverlik/hayır işlerinin ve elbette rantiyeciliğin koskoca bir kentin belediyecilik hayatına nasıl damga vurabildiğini nadide analizlerle belgeliyor. Ortalama vatandaş için pek de raftan alınıp okunacak kitap değil ya, insan hayıflanmadan edemiyor: Hiç tanımadığın bilmediğin şehirlerin hayatlarıyla ilgili bir şeyler okumaktan keyif almayı biz nereden edindik ki acaba?

2) Tanıl Bora/Kemal Can - Devlet, Ocak, Dergah - 12 Eylül'den 1990'a MHP

7 Mart günü Bahçeşehir'in kütüphanesinden alındı (başka kitaplar ararken). 16 Mart'ta Moda'da bitti. Bu 9 gün içinde pek çok Beşiktaş-Kadıköy seferine eşlik etti.

Tanıl Bora ve Kemal Can'ın "MHP serisi"nin ilk "cildi". Etkileyici bir uzunluktaki bu enfes kitap, kendi misyonunu "Türkiye'nin siyasi-toplumsal hayatında 1960'lardan beri önemli bir varlığa sahip olan "Ülkücü Hareket"in yapısına, düşünce dünyasına ilişkin tahlil ve araştırmalar yok denecek kadar az" tespitine dayandırarak çok sağlam bir ilk adım atıyor, ve devamında 600 sayfalık harika bir 1980-1990 tünelinin içinde buluyoruz kendimizi. Şüphesiz ki "Devlet ve Kuzgun"u bundan önce okumuş olmam tuhaflıklar yaratmadı değil ancak bu kronolojik yanlışa rağmen olağanüstü güzel bir dille yazılmış, son derece kuvvetli bir analitik yanı olan, neredeyse bu haliyle bir tek kapak sayfası ekleyerek doktora tezi olarak sunulabilecek çok iyi bir kitap olduğu için bu kadar hızlı -ve bu tantananın arasında bu kadar keyif alarak- okuyabildiğim bir kitap oldu. Bir gün bu kadar - bunun yarısı kadar diyelim - üretken olmayı çok isterim gerçekten.

3) Çetin Altan - Bir Avuç Gökyüzü

11 Haziran 974'te Muğla'da alınmış. Yarım yüzyıllık kitapların geniş sahanlığa nefis kokular saçtığı bir kitap rafında bulundu. 24 Mart gecesi yatarken başladı, 25 Mart günü bangır bangır rumelaj çalan bir moda apartmanında bitti.

Kitap basıldıktan bir ay sonra alınmış. Öyle bir Türkiye'ymiş işte. Yazar kişi, bu satırları yazmadan 9 sene önce TBMM'nin ilk ve son sosyalist muhalefetine mensup imiş. Siyasi bir mahkumun devlet aygıtının maddi ve manevi zorbalıklarını yaşarken etrafındaki insanlarla kurduğu ilişkileri çok yalın bir dille anlatan, meyhanelerin, plajların ve her zamanki riyakarlığın Türkiyesi'nin çok güzel bir anlatımı. Ne yaparsınız ki, çocuklar her zaman babalarından daha iyi şeyler yapamayabiliyor.

4) Nalan Türkeli - İki Hayat

Bu kitabı lisedeyken almıştım. 2000 yılı olmalı zira 1.900.000 liraya alınmış. Yıllarca çeşitli raflarda bekledikten sonra Moda'da mart ayının sonlarında başlayıp mart ayı bitmeden bitti. "Varoşta Kadın Olmak" kitabıyla kısmi bir şöhrete kavuşan yazarımız bu kitabında da gecekondulu bir kadının hayatta kalmak için verdiği mücadeleyi yalın bir dille aktarıyor. İstanbul varoşlarına dair bir tanıklıklar manzumesi olarak okunabilir.

5) Hendrik Van Loon - The Story of Mankind

1953'te basılmış. Nereden alındığı meçhul ancak 1954'te Utah'tan alınmış olma ihtimali bile var. Mart ayında Moda'da başladı ve bitti. Aslında tam olarak bitmedi ama yine de bitmiş kitaplar listesinde yeralıyor çünkü kitap, döneminin ruhuna da uygun olarak o kadar fütursuzca oryantalist, avrupamerkezci ve yer yer ırkçı ki kitapları kat kat güzelleştiren o muhteşem eskiliğine rağmen çok yenen baklava gibi içini bayıyor insanın. Kitapta Roma'nın yıkılışından sonra Doğu'ya dair iyi hiç bir şey duyamıyoruz, ancak barbar Tatarların veya İstanbul'u yakıp yıkan Türklerin birer ikişer satırlık adları geçiyor. Political correctness falan diye Amerikalılarla alay ediyoruz ama böyle de olacak gibi değilmiş, şu an bu kitabı bu haliyle yazıp piyasaya sürseniz kıyamet kopar, iyi ki de öyle olur hatta. Yine de yatmadan önce keyifle sayfaları çevrilen, rahmetli dededen kalma şık bir üye oldu 2010 listesinde diye düşünüyorum naçizane.

6) Nazlı Eray - Kız Öpme Kuyruğu

6 Mayıs günü Bağdat Caddesi'nden alındı yanında başka bir kitapla birlikte. Can Yayınları'nın 25.Yıl Kitapları serisinden, oldukça eski bir üye. Bir kısım fantastik öyküler, bir kısım başka öyküler. 10 Mayıs günü Moda'da bitti. Çırağan'da nicesini raflarda gördüğüm Nazlı Eray külliyatına da bu şekilde giriş yapmış bulundum. Ummadığım kadar iyi bir kitap (ummamak benim kabahatim olabilir pek tabii).

7) Bekir Yıldız - Reşo Ağa

10 Mayıs günü raflardan indirildi, 12 Mayıs günü, herkeslerin güneş gözlüklerini tutan minik burunlarını havaya dikerek güneşlenmeye çalıştığı bir Şehir Hatları'nın kenar kısmında Beşiktaş'a yanaşmadan bitti. Bekir Yıldız ismi çok sonraları Sincan'da düzenlenen bir Kudüs Gecesi vasıtasıyla hayatımıza girdi (1997). Neyse ki romancı Bekir Yıldız öyle değil, Türkiye'nin daha bir derli toplu olduğu yıllardan kalma kendisi. Haddim olmayarak Anadolucu Sosyalizm demek isteyeceğim bir şey var ya, ondan işte bu kitaptaki öykülerin havası. Kadın erkek ilişkilerinden, köylerin kasabaların hallerine, romantik ve pek hüzünlü. Bu sıralar ne kadar çok hüzünlü şey okudum yarabbi...

8) Sabahattin Ali - Yeni Dünya

Hüzünden ve insan öykülerinden devam ediyoruz. Moda'da raflarda bulundu bir mayıs günü ve yine mayıs ayında bitti. Köy düğünleri, kuma müessesesi, ağalık-kulluk derken iç parçalayıcı insan manzaralarıyla dolu lirik bir anadolu portresi dersek sanırım haddimizi aşmadan olabildiğince iyi tanımlamış olabiliriz. Sabahattin Ali'leri yetiştiren ülkeyle Şevket Kazan'ı yetiştiren ülke nasıl aynı olabilir bunu da hala anlayamıyorum.

9) Attila İlhan - Sosyalizm Asıl Şimdi

Baba tarafından 2 Aralık 2009'da Kumburgaz'da alınmış. Attila İlhan'ın sol ve sosyalizm üzerine çeşitli yazılarının kendisi tarafından derlenmiş bir hali. Yazarın çok bilinen üslubu elbette sosyalizm içi mücadeleleri anlatırken bile nefis bir edebi haz kaynağı olabiliyor. Gauloises'ların tüttürüldüğü dumanaltı Paris kafelerinde cereyan eden özgürlükçü sol-tek ülkede sosyalizm kavgaları vb. Elimde epey sürünmekle beraber, haziran 2009'da Moda'da bitti.

10) Murathan Mungan - Erkeklerin Hikayeleri

Anne tarafından 22 Ekim 2004 günü Beşiktaş'ta alınmış. Tabiatıynan raflarda bulundu ve Attila İlhan biter bitmez başlandı. Nabokov, Bukowski, Borges, Kundera ve Hemingway'in de aralarında bulunduğu "en iyi ilk 11" tadında bir kadronun elinden çıkmış, erkekleri anlatan öykülerin derlendiği leziz bir kitabımız bu. Murathan Mungan, "Bana öyle geliyor ki, sonuçta adı erkeklerin hikayeleri olsa da daha çok kadınlar okuyacak bu kitabı" demiş. Kitabı satın alan kişiye bakarak belki haklılık atfedebiliriz ama bilemiyorum sonuçta ben de okumuş bulundum. Tüm erkekleri bazen hüzünle gülümsetecek detaylarla dolu, sakatlık günlerine pek güzel yarenlik eden bu kitap ayrıca beni Borges'ten bir şeyler okumuş bir insan yapmış olmak gibi önemli bir titre de sahip oldu.

11) Sait Faik Abasıyanık - Mahkeme Kapısı

2007'den hediye Sait Faik setinin bir üyesi. "Mahkeme kapılarında sürüp giden dramlar, gülünç olaylar ve sıradan davalar"la dolu çok keyifle okuduğum bir kitap. Mayıs sonu başlandı, 6 haziran'da Beşiktaş'ta bitti.

12) Samuel P. Huntington - The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order

Malum kitap. Fukuyama'nın "tarihin sonu" zırvasına, "hayır, şimdi medeniyetler zamanı" zırvasıyla karşı çıkan bir makalenin yoğun eleştiri alması üzerine kaleme alınmış, şüphesiz bu haliyle bile pek öğretici ve dolu kitap. Özetlen, Sovyetler yıkıldı, ideolojiler de öldü, meydan medeniyetlere kaldı argümanının çeşitli verilerle desteklenmesi. Beşiktaş'ta bulundu, temmuz sonlarında Antalya Lara'da şezlong üstünde bitti. Türkiye'nin, Huntington'ın "arada kalmış" ülkelere verdiği en iyi örnek olduğunu da not edelim. Evet uyduruk, fazla determinist vs. ama yine de sadece kültür ve medeniyet ile bu kadar çok şeyi açıklamaya çalıştığı için, cesur bir deneme kendileri.

13) Stephen Clarke - Merde Actually

Sanırsam kasım 2009'da Paris'ten alındı. 4 Ağustos'ta Moda'da bitti.

Bilan 2007'nin 16. kitabının (A Year In The Merde) devamı oluyor. Fransa'daki maceraların aynen devamı. Bol seks, bol şarap, kötü İngilizce, bitmeyen kuyruklar vs. Hem İngilizce'yi, hem Fransızca'yı, hem de Fransa'yı bilmeyenlerin hiç bir şey anlamayacağı bu kitap serisi kime -ve ne kadar- sattı acaba?

14) Elif Şafak - Bit Palas

Sinirinden hırsından kitap okur mu insan? Oluyormuş demek. Babanın elyazısı, Mart 2002'de Kabalcı'dan alındığını söylüyor. Bu kadına ne dense az gerçekten. Bu roman iyi bir roman, en azından sürükleyici... Fakat bütün temaların özellikle dindar kesime hitap etmesi için yaratılmış ve kitaba sindirilmiş olması çok rahatsız edici ve çok sakil duruyor. Yani anladık bir tane hacı dede vardır, çocuklara oturur ilmihal okur filan ama gerekli gereksiz tanrı düşünceleri, duyulmadık hurafeler, batıl inançlar vs. Elif Şafak'ın daha 2002 yılında mevzuyu çoktan kapmış olduğunu ve doğru adımları atarak bugüne kadar geldiğini gösteriyor. Ağustos'ta başladı, Votka Redbull'lar eşliğinde 21 ağustos'ta Moda'da bitti. Buket Uzuner'den iyi değil romancı olarak, nasıl olup da bu kadar tanındığı bilindiği ciddi araştırma konusu olmalı. İki üç ayrı hikayenin İstanbul arkaplanıyla örüldüğü başka bir roman okursanız da gayet bunu okumuş olursunuz.

15) Ayşe Buğra - Sınıftan Sınıfa, Fabrika Dışında Çalışma Manzaraları

26 Ağustos'ta Kabalcı'dan alındı. Ağustos'un sonlarında şezlongda bitirildi. Mevsimlik işçiler, sinema emekçileri, futbolcular ve diğer sporcular,öğretmenler, sağlık çalışanları ve ofis çalışanları üzerine yazılmış makalelerin Ayşe Buğra tarafından derlenmiş hali. İşçi olduğunu idrak edememiş beyaz yakalı arkadaşlarımıza katacağı nice bilgi olan bu kitap, elbette İletişim'in "meraklısına" reyonlarında tozlanmaya mahkum, ama biz yine de sevdik. Neoliberal politikaların Türkiye özelindeki durumu hakkında da oldukça güncel ve çarpıcı bir derleme toparlama. Son olarak da, AKM otoparkının girişinin hemen oradaki çay ocağının dizi figüranlarının toplanma yerini olduğunu biliyor muydunuz?

17) Bekir Yıldız - Evlilik Şirketi

19 Ekim 1976'da Anne tarafından Ankara'da alınmış. Moda'da bir kütüphanede bulundu. 15 eylül günü başladı ve bitti (Kahve Şahane'de). "Reşo Ağa"daki yoğunlukta olmamakla birlikte Anadolu ortamında geçen, aslında tamamı bir karı-kocanın yataktaki bir gecesinden ibaret nefis ve bilhassa da o dönem için çok keskin bir toplumsal eleştiri. Talim ve Terbiye Kurulu'nda olsam, her okulda bir tane bulunmasını zorunlu kılardım...

18) Nurettin Elbir - Rusya ve Perestroyka

Nurettin Elbir'in bizzat imzalayarak 1998 yılında dedeye hediye ettiği kitap. Orman Bakanlığı'nın girişimiyle 1993'te yaptığı 8 aylık Rusya gezisinin kitaplaştırılmış hali. Diye düşünüyordum ben de, hem de perestroyka dönemiyle ilgili bir şey okumamış olduğum için ilginç de gelmişti, fakat bu nasıl bir kitaptır? neyin çabasıdır ey okuyucu?

Adam Rusya'yı güzel güzel gezmiş, huş, çam, meşeler Novorossisk'e mi inecek n'olacak falan derken arada yattığı bütün kızları ballandıra ballandıra anlatmış, bizlere nurtopu gibi bir "Slav Karıları Seyahatnamesi" bırakmış. Bütün bunları da yazım ve baskı yanlışlarıyla dolu bir kitap olarak okura sunmuş. Neyse okuduk artık n'apalım. Bir eylül günü başladı ve hayretler içinde aynı gün bitti. Yazık yahu gerçekten... ormancı adam bu şekilde kağıt israf eder mi?

19) H. Bahadır Türk - Şirket ve Parti - Genç Parti ve "Yeni Siyaset"

5 Ekim'de Kabalcı'dan alındı. Şimşeklerin ortalığı yakıp yıktığı delifişek bir cuma günü Moda'da bitti. Uzun süredir niyet ettiğim bu kitap ne tesadüftür ki bu sefer sorduğumda rafta mevcuttu. İçeriği adından da anlaşılmakta, kendisi de aslen bir doktora tezi. GP'nin İzmir'den yüksek oy almasına şaşıranlarla dolduydu ya ortalık bir ara, işte onlara ilaç niteliğinde. Cem Uzan'a dair anektodlar biraz daha uzunca olsaymış daha da magazine çalabilirmiş ama bu kadarı bile keyifli. Bayıldığımız, hastası olduğumuz Berlusconi, Tayyip Erdoğan gibi figürlerle dolu, bilhassa neo-faşizm ve neo-popülizm üzerine, ayrıca genel siyasette temsil krizi üzerine doyurucu pasajlar da içeren on numara bir kitap diyelim.

20) Marjane Satrapi - Chicken With Plums

Persepolis'in yazarı Mercane Hanım'dan güzel bir eser daha. teyzeden edinildi, 27 Ekim sularında yatakta bitti sanırsam. Boston Globe "Beguiling...Completely seamless" demiş, daha ne olsun. Persepolis ile aynı tad, aynı üslup, Ali Nasır Han'ın hayatından kısa bir seçki (bu kelimeyi de kullanarak Radikal Kitap'a girme hakkını kazanmış bulunuyorum).

21) Ayşen Uysal, Oğuz Topak - Particiler-Türkiye'de Partiler ve Sosyal Ağların İnşası

8 Kasım'da Kadıköy Mephisto'dan alındı. 22 Kasım'da Moda'da bitti. TÜBİTAK destekli bir projenin ürünü. Belli başlı siyasi partilerimizde üye alımlarının nasıl yapıldığı ve ne anlama geldiği, başkanlık koltuklarının kimler tarafından ne şekilde işgal edildiği vs. memleket hikayeleriyle dolu güzel bir çalışma. "Millet", "sevda" gibi kelimeleri eskitene kadar kullananların gerçek haline dair çarpıcı tespitler de içeriyor elbette.

22) Ernest Hemingway - A Farewell to Arms

24 Mart 1971'de birisi tarafından dedeye hediye edilmiş. Eylül-ekim civarında başlandı, İspanya'nın çeşitli şehirlerinde bira + tapas eşliğinde okundu, nihayetinde soğuk ve yağmurlu bir İstanbul günü olan 28 Aralık 2010'da Beşiktaş'ta bitti, beni de boğazımda dev bir yumruyla başbaşa bırakarak. Hemen bi de blurb verelim ki sağda solda Hemingway okudum diye ahkam kesersiniz: "İtalyan ordusunda görevli Amerikalı asker, İngiliz hemşireyle İsviçre'ye kaçar, ve bu arada ordu Avusturyalı'lara karşı geri çekilme manevrası yapmaktadır."

Yılın belki de en güzel kitabı en son kitabı oldu.

Folk dance as a tool of communal transcendental meditation

2010-12-24T21:45:00.004+02:00

Koyu yeşil renkli, modern çizgili, Alman menşeli bir araba. Çeşitli radyo kanallarının hafifçe boğuk seslerinin ve ara sıra da cızırtıların eşlik ettiği dar ve uzun ip gibi bir yolda kıvrıla kıvrıla ilerliyoruz. Solumuz duvar gibi, yeşilin her tonunu bas bas bağıran, dimdik dağlar... Tepemizde kaşları çatık, koyu lacivertten iyiden iyiye siyaha dönmeye başlayan tanrı sakalı bulutlar ve nihayet; sağımızda, göz alabildiğine, tepesinde köpükler uçuşan dalgaların hantal hantal birbirleriyle güreştiği, dalgalarının arkasında Soçi'yi, Novorossisk'i saklayan o meşhur deniz, ilerliyoruz.

Solumuzdaki duvarı nadiren de olsa yumuşatmaya cüret eden yegane varlıklar, aşağıdaki boğuşmaya geç kalmışlığın verdiği telaşla kendilerini sarmalayan devasa yemyeşil kayaların içinde kükremeleri yankılanarak aşağı doğru dörtnala koşan fırtına dereleri... Yıl 2003, aylardan temmuz, ilerliyoruz. Mecburiyetten.

Çamlıhemşin - 2003

Doğu-Kuzeydoğu istikametinde efil efil giderek benzinimizin bitmesine az kala vardığımız Hopa'yı, daha da ileri giderek ve ileride siluet olarak görünen Batum'a bakarak gezdiğimiz Sarp'ı, konumu ve ortamı itibariyle Tophane'deki o herkesin balkonda sarmaş dolaş Absinth içtiği evi andıran dünya güzeli Artvin'i de gezdikten, yeşili kana kana içip, çaya-rakıya doyduktan sonra yine yollardayız.

Giriyor muyuz bilmiyorum, tam hatırlayamıyorum. Girmiyoruz hayır, ama bir sürü köy-kasaba geçiyoruz. Sanırsam birine soruyoruz sonrasında... Amacımız, derelerin gökleri gürleterek aşağı aktığı yollardan, sağdan gtme kuralına uyarak yukarılara doğru çıkmak ve orada bir yerde rüzgar uğultuları eşliğinde nefis bir uyku çekmek. Acıkmaya dair hiçbir şey hatırlamadığıma göre iyi yemişiz. Ya da o anda ihtiyaçlar hiyerarşisinde akşam yemeği gerilerde. Karadenizliler bu yüzden zayıflar galiba, o tantananın içinde Orta Anadolu insanı gibi tarhana bulgur lüpletmek akla gelmiyor belli ki.

Vuruyoruz tepelere.. Kıvrıla kıvrıla çıkıyoruz, çıkıyoruz, çıkıyoruz. Kalınacak bir yer olduğunu öğrenmişiz galiba artık, ve sürekli yükseldiğimiz halde, sağımızdaki Kaçkarlar dışında hemen hemen en yüksek noktalardan birinde olduğumuz halde değil kalacak bir yer, doğru düzgün bir yerleşim birimi bile göze çarpmıyor.

Kıvrıla sora tepeye doğru ilerlerken, bir uğultu peydah oluyor. Her tarafımız derelerle çevrili olduğu halde "dağın tepesinde ne deresi ki bu?" demeyip, aldırış etmeden devam ediyoruz. Biz derken, ben. Arabanın içinde. Bütün bunları sesli düşünmüyorum elbette, deli derler adama.

Çıktıkça bir takım evler, gündüz bakkal olarak işlediği zar zor anlaşılabilen derme çatma yapılar görünüyor, ve hepsinden önemlisi, o civarda medeniyetin simgesi sayılabilecek arabalar. Derelerden uzaklaşıyoruz gibi hissediyorum çünkü yöneldiğimiz tarafta dere uğultusu pek yok, fakat o rakımda o saatte olması gereken sessizlik de pek yok gibi.

Derken sesler iyice yükseliyor, hala ne olduğunu anlayabilmiş değiliz, ve en son bir köşeyi döndükten sonra önünde minik bir süs havuzunun olduğu olağanüstü çirkinlikteki bir binayla karşı karşıya geliyoruz. Kapının önünde yeni alınmış, simsiyah Mercedesler ve göbekli, siyah takım elbiseli bir takım adamlar ve yetişkin başına neredeyse bir çocuk bulunuyor. Gürültü hala müthiş...

Otelimizde bize uygun iki oda bulup kendimizi yataklara seriyoruz. Fakat uyumak namümkün, çünkü hem hafiften acıkmaya başlıyoruz, hem de yukarıda ufak bir meydan savaşı sürmekte. İkinci odada problem çıktığı için resepsiyona gidiliyor geliniyor, bu sırada odadaki çeşitli tuhaflıklarla eğlenerek oyalanıyoruz. Kıblenin yerini gösteren ok gördüğümü hatırlamıyorum ama örneğin, onunla tanışmaya daha zaman var.

Sonrası flu işte... Ne zaman karar verildi, hangi ara konuşuldu hiç hatırlamıyorum, ama sonuç olarak biz 3-4 kişi o merdivenleri tırmanmaya başladık. Gürültüleri ayırt edebilecek kadar yaklaştığımızda, cızırtılar arasından seçilebilen bir melodi, çeşitli ayak sesleri ve şangırtılar eşliğinde ne olduğunu anlamak için, bir takım hizmetlilerin arasından seri bir şekilde geçerek o kapıya geldik, başımızı uzattık, ve tam olarak şunu görme şerefine nail olduk;

Bir klavyenin başında bir adam, dım-tıs dım-tıs bir ritm ve önceden kaydedilmiş bir takım melodiler eşliğinde elindeki sazdan bir şeyler çalıyor, içeride yaklaşık 70 kişi tek parça halinde kolkola girmişler, çocuklar dışında masalarda oturan kalmamış, ayağımızın altındaki zemin zangır zangır titriyor, bütün camlar sonuna kadar açık, bütün ışıklar da sonuna kadar açık ve mevsim gereği o ışıkların her birinin etrafında dönen dörder beşer kocaman kelebekler ve böcekler disko toplarını aratmayacak nitelikte ışık oyunları yansıtıyor üstüne her şeyin dökülmüş saçılmış olduğu beyaz örtülere. Böcek vızıltılarına ve çarpan camlara aldırmadan müthiş bir hırsla, gavurdan hınç çıkarırcasına horon tepiliyor, kelebekler uçuyor, çocuklar masanın üstüne çıkmış pastanın kalıntılarını parmaklıyorlar, garsonlar tabak taşıyor, çatallar düşüyor bardaklar devriliyor, insanlar hala horon tepiyor...

Kendimize gelebildikten sonra yanımızdan geçen bir garsona döndük:

- Abi burada ne oluyor?

- Düğün var abi, birazdan biter.

Logical Fallacies in Personal Relations: The case of "o diil de.."

2010-12-20T00:14:00.001+02:00

Granada - 2010

"Kınamayın dostlarım, Alman'ım bugün,
Sevdiğimden ayrıldım, Nazi'yim bugün"

Nefis bir kış rüzgarında nefis bir çay içerek, ve Dice Kayek imzalı mavi şişelere bakarak geçen koca bir pazar gününün nihayete ermesine çok az kala geziniyor parmaklarım senin üzerinde. Yazar burada en yakın dostu olan klavyesine sesleniyor. Klavye derken yanlış olmasın, "sounds like a melody" klibindekilerden değil, bunu tıkırdatarak etkileyebilecekleriniz de var elbette, artık orası da size kalmış.
Mantık hataları üzerine enfes bir yazı okurken oradan oraya savrulmak da varmış, insan beyni ne garip şey. Hatta geçen gün nasıl ölmek istediğimi hatırlarken, anlatırken inceden yağmur yağmaya başlaması. Koyu mavi kadifelerin üzerine usulca serilip eline bir kitap almak, bir yudum çayla içini ısıtmak. Ne garip duygu şu ölmek; öptüğüm kızlar geliyor aklıma. Bir açıklaması vardır elbet...

Mantık diyorduk, hani ortalıkta az bulunan, böyle giderse yakında trüf mantarı muamelesi görmeye başlayacak olan.
Kendi madalya sıralamamı vereyim yeter:

Ad hominem: Mealen "argumentum ad hominem" oluyor. Bunu bilmeyen kalmadı artık, yine de örneklendirelim lazım olur. Hem ne kadar yaygın olursa olsun, gündelik hayatta kapladığı yer sayesinde birbirinden dehşet örnekler ortaya çıkabiliyor her gün, o yüzden ihmal etmemek gerek.
Naçizane bir örnek:

"Bilge'yle tatile mi gideceksiniz, ama onun babası bilgisayar mühendisi?"
Şüphesiz ki bilgisayar mühendisliği adının etrafındaki toplumsal beklentileri ve öss taban puanlarını asla hak etmeyecek derecede saçma bir meslek, ama bütün bunlar Bilge'nin binbir zahmetle internetlerden rezervasyon (rezervatsiya dediğimiz) yaptırarak seni de davet ettiği Çeşme'deki o nefis apart'a gitmemek için bir sebep olamaz. Allah aşkına bana gel de ki "Bilge'nin kolları çok tüylü"; ondan sonra seni ortalama Türk erkeği sepetine gönül rahatlığıyla bırakıverelim, Bilge'yi de böylece allah korumuş olsun. Kaldı ki bizatihi mantıksal bir hata olmamakla beraber, 2010 yılının rastgele bir anında, bir arkadaşına "kolları tüylü" diye bir kızı reddetmesini önerdiğini kimseye söyleme, "kıskanç" diye, "çekemiyor" diye adın çıkar; "ben takıntılıyım arkadaş, küfür etmek ha bi de kıl tüy kızlara yakışmıyo yae" diyerek de kurtaramazsın. Benden söylemesi...

Red herring: Ignoratio Elenchi'nin daha çakal bir versiyonu diyebiliriz. Aslında "ad hominem" bunun bir alt grubu sayılır ama ayrı değerlendirilmeyi hak ettiği için bronz madalyayı kaptı. Red Herring'in en nadide örneği de Southpark'ta "chewbacca defense" olarak verilmişti ancak doğru düzgün videosunu bulamadım. Chewbacca'nın da bir gün popüler kültüre girebilmesi ve rahat rahat kullanabilmemiz dileğiyle diyelim şimdilik.Bu nadide yöntemimizin gerek üçüncü kişilerle olan tartışmalarda, gerek iş ortamlarında (bu iş ortamlarında arsızca chewbacca defense yapıyor olacağız), gerekse de yakın olduğumuz, olduğumuzu düşündüğümüz kişilerle yapılan konuşmalarda sık sık geçtiğini fark edelim.

Elbette birlikte olduğumuz, şu veya bu şekilde aynı ortamı aynı dakikaları paylaşmak durumunda kaldığımız herkes kötü niyetli ve doğaları itibariyle manipülatsiyaya meyilli kişiler değildirler, ancak zaman zaman bilhassa "içten pazarlıklı" veya dümdüz "mutsuz" insanlar gerek tartışma kazanmak (kazanıyor gibi görünmek), gerek "laf sokmak" amaçlı red herring'e başvururlar, başvurmaktadırlar.

Sen yalnızlığından bahsedersin, adam tutar iyi giyinmekten bahseder, "bunu yapmanın yolu şundan geçiyo" anlamına gelecek cümleler kurar. Sorduğun soruya cevap da olmaz, derde derman olmak zaten sözkonusu bile değil.

Appeal to consequences: "argumentum ad consequentiam". Argümanın doğru olup olmamasının ortaya çıkaracağı sonuçları bizzat argümanın doğruluğunu-yanlışlığını açıklamak için kullanmak. Buna elbette dinciler sıklıkla başvurmaktalar, zira tanrı inancı zayıfladığında ortaya çıkan -sözümona- ahlaksızlık tanrı'nın varlığını gerekli kılmaktadır, ve o yüzden de tanrı olmalıdır.
"Evlilik kutsaldır, zira evliliğin yokluğu zinaya ve çöküntüye itmektedir"i de buraya iliştirebiliriz sanki. Hoş örgütlü dinlerle evliliklerin ne farkı var onu da anlayamadık henüz (böylece düğün sezonu açılmadan bunu da buraya tutturuverdik çengelli iğneylen, öyle bahtiyarım ki bu zamanlamadan ötürü...)
Ben bunu çok seviyorum, çünkü dünyadaki pek çok saçmalık bu şekilde -elbette bolca da false correlation'a bandırılarak- savunulabiliyor. Ve altın madalyayı kapıyor.

Esen kalın,

Attacking predominant beliefs and organized religion: An example from Central Europe

2010-12-08T20:05:00.000+02:00

Ekşisözlükten duyduk ki mekan isimleri yazımızın çığlığını duymuş Çek kardeşlerimiz. Ateistin hali de bir başka oluyor. Görsel olarak tüm parti flyerları gibi bu da rezalet ama ne yapalım. Daha iyisi yapılana kadar en iyisi bu. Esen kalınız...

Reklamcının Öyküsü

2010-10-23T18:38:00.000+03:00

Message from Secretary to Graphic designer at her firm...

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 9.15am
To: David Thorne
Subject: Poster

Hi
I opened the screen door yesterday and my cat got out and has been missing since then so I was wondering if you are not to busy you could make a poster for me. It has to be A4 and I will photocopy it and put it around my suburb this afternoon.

This is the only photo of her I have she answers to the name Missy and is black and white and about 8 months old. missing on Harper street and my phone number.
Thanks Shan.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 9.26am
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Poster

Dear Shannon,
That is shocking news. Luckily I was sitting down when I read your email and not half way up a ladder or tree. How are you holding up? I am surprised you managed to attend work at all what with thinking about Missy out there cold, frightened and alone... possibly lying on the side of the road, her back legs squashed by a vehicle, calling out "Shannon, where are you?"
Although I have two clients expecting completed work this afternoon, I will, of course, drop everything and do whatever it takes to facilitate the speedy return of Missy.
Regards, David.

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 9.37am
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Poster

yeah ok thanks. I know you dont like cats but I am really worried about mine. I have to leave at 1pm today.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 10.17am
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Re: Re: Poster

Dear Shannon,
I never said I don't like cats. Once, having been invited to a party, I went clothes shopping beforehand and bought a pair of expensive G-Star boots. They were two sizes too small but I wanted them so badly I figured I could just wear them without socks and cut my toenails very short. As the party was only a few blocks from my place, I decided to walk. After the first block, I lost all feeling in my feet. Arriving at the party, I stumbled into a guy named Steven, spilling Malibu & coke onto his white Wham 'Choose Life' t-shirt, and he punched me. An hour or so after the incident, Steven sat down in a chair already occupied by a cat. The surprised cat clawed and snarled causing Steven to leap out of the chair, slip on a rug and strike his forehead onto the corner of a speaker; resulting in a two inch open gash. In its shock, the cat also defecated, leaving Steven with a foul stain down the back of his beige cargo pants. I liked that cat.
Attached poster as requested.
Regards, David.

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 10.24am
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Re: Re: Poster

yeah thats not what I was looking for at all. it looks like a movie and how come the photo of Missy is so small?

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 10.28am
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Re: Re: Re: Poster

Dear Shannon,
It's a design thing. The cat is lost in the negative space.
Regards, David.

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 10.33am
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Poster

Thats just stupid. Can you do it properly please? I am extremely emotional over this and was up all night in tears. you seem to think it is funny. Can you make the photo bigger please and fix the text and do it in colour please. Thanks.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 10.46am
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Poster

Dear Shannon,
Having worked with designers for a few years now, I would have assumed you understood, despite our vague suggestions otherwise, we do not welcome constructive criticism. I don't come downstairs and tell you how to send text messages, log onto Facebook and look out of the window. I am willing to overlook this faux pas due to you no doubt being preoccupied with thoughts of Missy attempting to make her way home across busy intersections or being trapped in a drain as it slowly fills with water. I spent three days down a well once but that was just for fun.
I have amended and attached the poster as per your instructions.
Regards, David.

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 10.59am
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Poster

This is worse than the other one. can you make it so it shows the whole photo of Missy and delete the stupid text that says missing missy off it? I just want it to say Lost.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 11.14am
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Poster

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 11.21am
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Poster

yeah can you do the poster or not? I just want a photo and the word lost and the telephone number and when and where she was lost and her name. Not like a movie poster or anything stupid. I have to leave early today. If it was your cat I would help you. Thanks.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 11.32am
To: Shannon Walkley
Subject: Awww

Dear Shannon,
I don't have a cat. I once agreed to look after a friend's cat for a week but after he dropped it off at my apartment and explained the concept of kitty litter, I kept the cat in a closed cardboard box in the shed and forgot about it. If I wanted to feed something and clean faeces, I wouldn't have put my mother in that home after her stroke. A week later, when my friend came to collect his cat, I pretended that I was not home and mailed the box to him. Apparently I failed to put enough stamps on the package and he had to collect it from the post office and pay eighteen dollars. He still goes on about that sometimes, people need to learn to let go.
I have attached the amended version of your poster as per your detailed instructions.
Regards, David.

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 11.47am
To: David Thorne
Subject: Re: Awww

Thats not my cat. where did you get that picture from? That cat is orange. I gave you a photo of my cat.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 11.58am
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Re: Awww

I know, but that one is cute. As Missy has quite possibly met any one of several violent ends, it is possible you might get a better cat out of this. If anybody calls and says "I haven't seen your orange cat but I did find a black and white one with its hind legs run over by a car, do you want it?" you can politely decline and save yourself a costly veterinarian bill.
I knew someone who had a basset hound that had its hind legs removed after an accident and it had to walk around with one of those little buggies with wheels. If it had been my dog I would have asked for all its legs to be removed and replaced with wheels and had a remote control installed. I could charge neighbourhood kids for rides and enter it in races. If I did the same with a horse I could drive it to work. I would call it Steven.
Regards, David.

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 12.07pm
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Re: Awww

Please just use the photo I gave you.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 12.22pm
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Re: Re: Re: Awww

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 12.34pm
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Awww

I didnt say there was a reward. I dont have $2000 dollars. What did you even put that there for? Apart from that it is perfect can you please remove the reward bit. Thanks Shan.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 12.42pm
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Awww

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 12.51pm
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Awww

Can you just please take the reward bit off altogether? I have to leave in ten minutes and I still have to make photocopies of it.

From: David Thorne
Date: Monday 21 June 2010 12.56pm
To: Shannon Walkley
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Awww

From: Shannon Walkley
Date: Monday 21 June 2010 1.03pm
To: David Thorne
Subject: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Re: Awww

Fine. That will have to do.

Kaynak şurası.

When Kitsch meets Right Wing Neo-populism: 2010 FIBA World Championship Men

2010-10-16T18:30:00.000+03:00

Burada, bu topraklarda uluslararası bir turnuva düzenlendi. Öncesindeki olaylarla, maçlarıyla, sunumu, reklamı, ve nihayet finaliyle Türkiye'yi eksiksiz anlatan bir şölendi anlayana. Aslında Türkiye'ye yerleşmeyi düşünenlere bunun bir çevirisini okutup imzalatsalar "Ben bütün bu olayların düzenli olarak tekrarlandığı bu güzel ülkede kendi irademle yaşamayı seçiyorum" diye, vatandaşlık literatürüne geçeriz.

Aralık 2004'te Türkiye Fransa'dan bir oy fazla alarak turnuvayı düzenlemeye hak kazandı. 2010'da yapılacak şampiyona için 2008'in aralığında hala iki-üç tane spor salonunun inşaatı bitmemiş (başlamamış da denebilir), yumurta kapıya dayanmıştı.
Sonra, spor salonu yetişmediği gerekçesiyle turnuva programında yer alan Antalya çıkarılıp oradaki maçların Kayseri'de oynatılması kararlaştırıldı. Bu tabii ki kimi politik yorumlara da yol açtı, Kayseri malum yükselen Anadolu burjuvazisinin merkezlerinden biri ya (Kayseri'yi Antalya'nın gerisine düşürenler utanmalı aslında, bahsi geçen şehir tahminen 1000 yıldır Antalya'dan çok daha büyük ve önemli bir şehirdi, herneyse...). Ankara'ya ise Melih Gökçek'in sonradan "10000 kişilik dev salon yaptık" diye epey böbürlendiği bir şey yapıldı. 4 milyon küsür nüfusu olan, ülkenin başkentine yapıldı bu minik şey evet. Ayrıca 10000 zaten FIBA'nın bu tip şampiyonalar için minimum standardıydı, yani bize icraat diye zaten olması gereken şeyin minimumu yutturuldu yine. İstanbul Ataköy'deki salon ise sırf benim takip edebildiğim kadarıyla İstanbul'un 2000 olimpiyat oyunlarına adaylık sürecinden beri (1990'ların ilk yarısı oluyor) gündemde olan bir inşaat. Neyse ki bu da bitirildi Dünya Basketbol Şampiyonası vesilesiyle.

Aralık 2009'da, daha Ankara'daki salonun bitmesine 5-6 ay, turnuvanın başlamasına 9 ay varken kura çekimi töreni yapıldı. Törende elbette Tan Sağtürk ve Anadolu Ateşi senin benim paramla (burası da yazının ucuz popülizm köşesi oluyor işte) gösteri yaptı. Bu organizasyon aslında ilerisi için fikir veriyordu ama o sıra mevzu bu kadar popüler olmadığı için haberlerde çok işlenmedi, dolayısıyla zamanında hazırlanıp da ülkeden kaçamadık. Bu töreni takip eden dönemde, Van Kedisi'nden esinlenilerek bir gözü mavi diğer gözü yeşil olan, beyaz renkli ve kafası "bayrağımızdaki hilal şeklinde" iğrenç bir maskot tasarlanarak halka tanıtıldı. Bunun adı da oylamayla (çizimi oylatsanız ya esastan reddetsek) "bascat" koyuldu zira diğer seçenekler "onecat" ve "micho" idi. Bütün bu isimlerdeki ve tasarlanan maskottaki çirkinlik ve zevksizliğin kaynağı çok uzaklarda aranmadı. Gelin, uzun da olsa bu çabayı gösterelim ve fiba.com dan alıntıyla (aynı metin hürriyet gibi mühim gazetelerde de yayınlanmıştır) bu çılgın ve haylaz ve iğrenç maskotu daha yakından tanıyalım:

1. Ben Kimim:

ÖZELLİKLERİ - Bir gözünün mavi, bir gözünün ise yeşil olması van kedisinin en büyük özelliğidir Kafası ve kulakları Türk bayrağındaki ay şeklini anımsatır.

KİŞİLİĞİ - Çevik, enerjik, sadık ve hemen kendisini sevdiren bir kedi. Basketbol topuyla numaralar göstermeyi ve hınzırlıklar yapmayı çok seviyor. Taklalar atıyor ve her yere tırmanabiliyor...

HİKAYESİ - O tabi ki bir kedi ama kendini köpek sanıyor... Hatta dünyanın en iyi basketbol oynayan köpeğinin kendisi olduğunu düşünüyor bu sevimli ve yaramaz kedi.

Şimdi bu nedir, "van kedisinin en büyük özelliğidir" diyerek maskot mu tanıtıyorsun? Türk bayrağındaki ay şekli nasıl bir tasarım yaklaşımı? Neyse onu geçelim, "numaralar göstermek" hangi dilden alınma, "hınzırlıklar yapmak" ne demek? Melih Gökçek'in çocuklara hazırladığı bayram tebrikleri gibi şeyle dünya şampiyonasına mı hazırlanıyorsunuz?
Hadi onları da geçtik, o tabi ki (tek i ile) kedi, e o zaman kendini neden köpek sanıyor? İtiraf edin, aklınıza bir şey gelmedi ve bunu yumurtladınız değil mi? Son olarak "sevimli ve yaramaz kedi" tamlamasıyla Melih Gökçek'e tekrar göz kırpılıyor. Evet işte "bütün dünya izleyecek", "Türkiye şöyle tanıtılacak" diye aylarca propagandası yapılan şeye dizayn edilen son derece çirkin maskotu yukarıdaki sözlerle tanıttık halkımıza. Aşağıda bu iğrenç yaratığın dili dışarıda top sektirirken bir fotoğrafını görmektesiniz. Ayrıca eğer yanılmıyorsam formasında bir de nazar boncuğu var. Allah kahretsin sizi...

2. Bascat - Neler yaparım?

"El sıkışmaya bayılırım
Güzel ve eğlenceli her şeyle ilgilenirim, özellikle basketbol
Heyecanlandığımda takla atarım
Zıp zıp zıplarım
Hop hop hoplarım
Ağaçlara tırmanırım
Arka ayaklarımın üzerinde yürürüm
Kuyruğumun üzerinde dönerim
Her türlü afacanlık, yaramazlık, haylazlık benim işimdir"

El sıkışmayı anladık hadi. Heyecanlanınca takla atmak ne zıp zıp zıplamak ne, hadi zıpırsınız, Türkçeniz ve espri kapasiteniz bu kadar, zıp zıp içeren maddeden sonra hop hop içeren maddeyi kullanmak nasıl makul gelebiliyor? "Arka ayaklarımın üzerinde yürürüm"? Ciddi misiniz? Elinde basketbol topu olan biri mi yapıyor bunu? Neyse ki son cümlede ise yine Melih Gökçek üslubuna rücu edilerek çocuklar sevindiriliyor.

3. Maskotun Kökenleri

"Şüphesiz ki o bir kedi, hatta kökenleri Van Kedisi’ne dayanıyor. Ama yine de zaman zaman bir köpek gibi davranıyor. Fakat bizim kedimiz çok özel bir kedi, çünkü o 2010 FIBA Dünya Sampiyonası’nı temsil ediyor.
O, Van Kedisi’nin çok yakın bir akrabası ve bu nedenle benzersiz bir dış görünüşe sahip. Kimse tam olarak nereden geldiğini bilmese de Türkiye’nin her köşesinde ona rastlamak mümkün. Seyahat etmeyi çok sevdiğinden olsa gerek, Dünya Şampiyonası maçlarını tüm evsahibi şehirlerde takip edecek. Tüm Van Kedileri gibi bizim kedimiz de sadık, sevgi dolu ve akıllıdır. "

Saçma sapan iki paragraf. Ucuz Van kedisi reklamı bile değil.

Bütün bunların altına da bilgisayarlar için duvar kağıtları yapılmış. Maçların oynanacağı dört şehirde bascat'in görüntüleri var. Bunları istersek masaüstümüze arkaplan yapıyoruz (bunu kaç kişi yaptı acaba?) Bascat İstanbul'da boğaz köprüsünü arkaya alacak şekilde duruyor, Ankara'da Atakule ve Sıhhiye'deki Atatürk heykeli'ni, İzmir'de ise Konak meydanı ve Saat Kulesi'ni seçmiş. Kayseri'de peki, balonlar ve peri bacaları... Lan? Arkadaşım Kayseri demişsin ama bu Nevşehir!
Sebep? Tamam Kapadokya tanınıyor tabii de (hoş onu da Fransızlar ve Japonlar dışında kim biliyor o da ayrı), Türkiye'nin nispeten düzenli ve az çirkin kabul edilen şehirlerinden biri olan, onu da geçtik çirkin bile olsa Basketbol şampiyonasına ev sahipliği yapması caiz görülen şehriyle ilgili bir tane bile popüler figürünüz yok mu? Yok elbette, ve o yüzden en ucuzundan klişeyi çakıyorsunuz Kayseri isminin altına. Aferin... Bu da memleket ahvali oluyor işte. Ülkenin en eski ve köklü şehirlerinden biri olmanın yanında ekonomik olarak da görece kendisini kurtarabilmiş bir şehrinin değil yabancıya, yerli turiste bile sunulacak bir tanecik anıtsal ögesi yok. Eskiden hiç değilse Tayyare Fabrikası vardı, elin İsveçlisinin oyununda bile KTF diye logoları duruyor, o fabrikayı kapatan elleriniz kırıla inşallah. Ayrıca şehir çok önemli bir hristiyanlık merkezi (hala öyle), adı da roma imparatorlarından geliyor. Bununla ilgili maskotu posteri geçtik bir iki satır karaladınız mı bültenlerde tanıtımlarda falan? Cevap hayır tabii. Sonra da "bu organizasyonla bilmemkaç yüz milyon dolarlık tanıtım yaptık". Tanıtım değil canım o, klişe tekrarı. İşte size Kayseri'den bir kare...

Temmuz 2010'da Basketbol Federasyonu'nun bu şampiyona için Kıraç'a bestelettiği rezalet marş ortaya çıktı. Turnuva boyunca hiç bir kanalda duymadığımız, DYP seçim şarkısı tadında bir besteydi ve bestelendiği hızla aramızdan ayrıldı. Çok merak edenler şuradan izleyebilir ama evde çocuklar varken yapmayın yine de.

Ağustos 2010'da, açılış töreninde önceden anlaşılan Fazıl Say yerine Müslüm Gürses'in sahne alacağı açıklandı. Açılışa aşağıda daha detaylı olarak değineceğiz zira bunu haketti kesinlikle. Fazıl Say yerine Müslüm Gürses hamlesi de Antalya'yı Kayseri'yle ikame etmeye benzer tartışmalar doğurdu, ama ülkenin çılgınca hareketli gündeminde kendisine çok yer bulamadı.

Derken açılış günü geldi çattı.
Açıklanan programda aşağıdaki kakofoninin olacağı söyleniyordu:

- cirque du soleil şov ekibi (şov ekibi kısmını kim eklediyse artık)
- açılış konuşmaları
- senfoni orkestrası
- fatih erkoç
- müslüm gürses
- mehteran takımı
- sezen aksu & alessandro safina
- sezen aksu & haris alexiou
- anadolu ateşi dans topluluğu 'troya' gösterisi
- children of the world

Görüldüğü gibi bu haliyle Cem Uzan'ın konserli mitinglerine benzeyen bir açılış tasarlanmıştı. Fatih Erkoç, Müslüm Gürses ve Mehteran tamamen iç politikaya dönük, Cirque du Soleil, Senfoni Orkestrası dış politikaya dönük, Sezen Aksu'nun Yunan ve İtalyanlarla düeti ve Anadolu Ateşi ise menünün klasiklerinden olan "Türkiye'nin bir köprü olması"nı canlı yayında bir kez daha kanıtlayan öğeler olarak araya serpiştirilmişti. Children of the world de yine 23 Nisan törenlerinden alışık olduğumuz nadide bir konsept elbette.

Bu arada, daha açılış gününün öğleninde Sinan Erdem Arena'nın (Ataköy) önündeki yaya üstgeçidinde çalışmaların olduğu söyleniyordu bir yandan.
Açılışı Mehmet Ali Alabora ile Tülin Şahin sundu. Almanca gerektiren bir durum olsa hiç düşünmeden kullanmamız gereken bu hanım kızımız ise çok da iyi olmayan İngilizcesiyle ve felaket hal ve tavırlarıyla bizden -elbette- olumsuz not aldı.
Cirque du Soleil ve Turgay Demirel'den sonra (ki kendisi bir önceki akşam Milli Takım antrenmanına ziyarete gelen RTE'ye 12 eylül yani final ve referandum günü "çifte zafer yaşarız inşallah" buyurmuştur) Devlet bakanı Mehmet Ali Şahin sahne aldı. Kendisi konuşacağını önceden bilmediğini söyleyerek, sonraki rezalet konuşmanın sebebini de bizlere söylemiş bulundu. Ayrıca sayın bakan, iki sunucunun isimlerini üstüste koyarak kendi adının ortaya çıktığını da farketmişti ve bizlerle bunu da paylaştı. Evet bütün bunlar uluslararası bir organizasyonun canlı açılış töreninde olan şeylerdi. Bakanın Fiba'yı "Fıba" olarak telaffuz ettiği de gelen bilgiler arasında.

Daha sonra, sırasıyla:
Senfoni orkestrası İstiklal Marşı'nı çaldı!
Fatih Erkoç şarkı söyledi.
Sema gösterisi oldu. (Tamamen bir dini ayin/ritüel olan bu uygulamanın değişikliği sebebiyle bu denli ayağa düşmesi kısaca bütün bu yazının özeti sayılabilir aslında).
Sonra Spordan sorumlu Devlet bakanı Faruk Özak çıktı sahneye. Bir bakanın spora "supor" demesi gibi detayları bir kenara koyarak, konuşmanın Türkiye'nin Futbol Avrupa kupası oylamasında son anda kaybetmesine sitem etmek için, çeşitli bürokratlara teşekkür etmek için kullanıldığını, kabine toplantısına çevrildiğini hatırlatalım yeter.UEFA'ya vs. veryansın eden bakan sahneden indikten sonra;
Müslüm Gürses sahneye çıktı. İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası çaldı, Müslüm Gürses Teoman'ın "Paramparça" adlı şarkısını okudu.
Ağır arabesk üslubuyla gönülleri fetheden fakat o gece için olabilecek en yanlış seçimlerden biri olan şarkısı bitince Müslüm Gürses'e teşekkür edildi, fakat o sahneden inmesi gerektiğini anlamadığı için (yine tekrarlayalım, bu oldukça ciddi bir organizasyonun canlı yayınlanan açılış töreni) doğal olarak "anlamadım" dedi, bunun üzerine sunuculardan Tülin Şahin "tenk yu, tenk yu" diyerek duruma açıklık getirdi. Diyaloğun şu şekilde bir geniş hali de mevcut:

"müslüm baba: eveeett mehmet aliiiii
mehmet ali: teşekkür ederiz.
müslüm baba: anlamadım?
mehmet ali- teşekkür ederiz.
tülin şahin: tenk yuu tenk you
müslüm baba: ben teşekkür ederim."

Sonra, Sezen Aksu ile Alessandro Safina sahneye çıktı.
Sezen Aksu daha sonra Haris Alexiou ile bir şarkı söyledikten sonra sahnede yalnız kaldı ve "Rakkas"ı söyledi. Bu arada bir rivayete göre bakanların konuşmaları sırasında Kadir Topbaş'ın bile ismi geçti. Takip edebiliyorsunuz değil mi, bu bir Dünya Basketbol Şampiyonası açılış töreni. Bütün törenin yarı loş bir ortamda geçtiğini, ışık-kamera senkronizasyonunun falan da bir türlü tutturulamadığını not düşmek lazım.
Akabinde sahneye bir dansöz fırladı. Dansözün göğüs dekoltesiz olması elbette polemiklere neden oldu. Yani televizyona çıkan her kadın meme göstermek zorunda değil elbette de, beğensek de beğenmesek de bu amaçla yapılan ve o yüzden kostümleri çeşitli uzuvları göstermek durumunda olan bir dansı kapalı kostümle yaptırarak hangi kaygıları aynı anda gözetiyoruz acaba? Neyse, devam edelim.

Bunlardan sonra Troya ekibi çıktı. Kılıçlı kalkanlı bir ekip. Artık "bu antik Yunan olayları da bizdedir" mi diyoruz bilemiyorum, bunlar da horonumsu bir dans icra ettiler.
Sonra Anadolu ateşi çıktı. Bu minik gösterinin ardından sahneye bir adet "at" geldi. Tahtadan yapılmış bir at.
Bildiğiniz dev truva atı. Sonra "children of the world" adı verilen, ellerine bayraklar tutuşturulmuş gariban çocuklar sahneye salındı ve atı tavaf etmeye koyuldular herhangi bir ritm kareografi falan olmadan. Bunu yaparken de basket topu sektiriyorlardı.
Derken, bu karmaşanın içinde Kıraç peydah oldu elinde bir mikrofon ile. Kıraç'ın bestelediği rezil marş bu sırada banttan ve İngilizce olarak girdi, Kıraç sahnedeyken ve elinde mikrofon varken kendi bestelediği marşı okuyamadı bile. Neyse ki bu sırada da yayın artık pes ederek bitti.

Elbette ekşisözlük bu tip durumlar için hala iyi bir referans kaynağı, en azından olayın sıcaklığıyla bireylere batan durumlar anında kayda geçebildiği için ilerleyen günlerde köşe yazılarında denk gelemediğimiz nice rezillik tarihe not düşülmüş oluyor. Ben bunların arasından bir tanesini özet babında seçmiştim ki, Radikal'de Bener Onar'ın 29 Ağustos tarihli yazısında da aynı kişinin aynı yazısını gördüm. Aklın yolu bir tabii:

"Beklenmedik derecede samimi bir açılış oluyor bence, bu topluma dair ne varsa bu açılış töreninde de o var. Teknik beceriksizliğimizden, organizasyon eksikliğimize, kimlik bunalımımızdan, politik fırsatçılığımıza kadar bize dair hemen her şey... En önemlisi bunların hiçbirini de umursamadığımızı gösteren kendi çalıp kendi oynamamız, süper... ahan da truva atının önünde halay çekiyoruz an itibariyle, daha ne kadar samimi olabiliriz ki? koymuşum 172 ülkeye...."

(marmarmar, 27.08.2010 22:57 ~ 22:59)

Açılış böylece hallolduktan sonra, turnuvaya geçildi. Maçlar görece daha derli toplu geçse de, maça gidenlerin tanıklıkları yine bize has tuhaflıkların tam gaz devam ettiğini gösteriyordu. Giriş çıkışlarda düzensizlik, statların dışında çevre düzenlemesinin yer yer sıfıra kadar düşmesi, ortalıkta ne o bir dünya para vererek tasarlanan maskotun, ne de turnuvanın özenle bestelenmiş marşının asla duyulmaması gibi garabetler de mevcuttu elbette. Yine bir ekşisözlük yazarının iddiasına göre ise 17 yıl sonra zar zor bitirilen Sinan Erdem Arena'daki parkeler fiba'nın yönetmeliğine göre olabilecek en kötü parke olan 8. sınıf parkeymiş. Adam gibi yatırıma gelince bu ülkenin elindeki paralar nereye gidiyor arkadaş?

Derken, iki işçinin, o rezil maskotu üzerine kostüm olarak geçirip arz-ı endam etmeye razı olmuş iki insanımızın, görevli oldukları karşılaşma başlamadan 3 dakika önce "muhalif kişiler oldukları gerekçesiyle" işten atıldıkları haberi düştü ajanslara. İlgilenenler buradan detayları okuyabilir.

Tabii ki saçmalıklar burada bitmedi. Türkiye'nin Rusya maçı esnasında, diğer tüm maçlarda molalarda ve devre arasında sahne alan, erkek egemen zihniyetin en nadide ürünlerinden biri olan ve kanımca derhal kaldırılması gereken "ponpon kız" uygulamasının sadece bu maç için kaldırıldığını; bunun yerine molalarda o rezil maskotun zıp zıp zıplayıp hop hop hopladığını işittik. Bunun sebebi, bu maça zat-ı şahaneleri Başbakanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan ve eşlerinin teşrif etmiş olmaları idi. Eğlence olsun diye orada Slav kızı oynatan zihniyeti kime havale edeceğimizi bilemiyorduk daha, bir de kadın bedeni görünce abdesti kaçanlar peydah oldular. Konu üzerine şöyle bir makale mevcut. Bu da enfes Zaytung haberi.

Bunun dışında, dikkatli bir gazeteci, FIBA'nın resmi sitesine verilen tanıtım metinlerinde İstanbul tanıtılırken "Türkiyenin resmi dini islamdır" ibaresi bulunduğunu farketmiş. İngilizcesinde ise "Turkey's main religion is Islam" ibaresi kullanılarak zevahir kurtarılmış. Tahakküm zihniyeti nasıl paçalardan akıyor değil mi?

Haberler bitmiyor, bitecek gibi de değil. Bu sefer de Hürriyet'te Meriç Tunca, "Bunları biliyor muydunuz?" diye başlayarak kısa kısa sayıp döktüğü yazıda başka şeylerin yanında dikkat çekici şu detayları aktarmış:

"final maçları için yeniden dizayn edilen sinan erdem spor salonu'nun tuvaletlerinin pis olduğunu.. salonun içine konulan para çekme makinalarının (atm) ''şu an devre dışıyız. en yakın atm makinası falan filan yerde'' diyerek, sizi şirinevler, bakırköy, yeşilköy civarlarındaki atm'lere yönlendirmesini..

basketbol federasyonu'na çeyrek final, yarı final ve final maçları için sadece spordan sorumlu devlet bakanlığı'ndan 1000 adet bilet talebi geldiğini..

sinan erdem'de karşılıklı iki büyük tribünün protokol ve televizyonlara, bir pota arkasının ise yazılı basına ayrıldığını.. taraftarlara ise sadece bir pota arkası ile maçı kuşbakışı gören balkonların kaldığını.. bu yüzden özellikle milli takımın fransa ile oynadığı karşılaşmada gerekli coşkunun sağlanamadığını..

sinan erdem'de büfeleri istanbul büyükşehir belediyesi'nin yan kuruluşu olan beltur'un çalıştırdığını.. bira içmek isteyen yabancı taraftarlar için sadece cola, ayran ve limonata satışının yapıldığını."

İkiyüzlülüğümüz, rezil muhafazakarlığımız ve organizasyon eksikliğimiz yine "biz buradayız" demişler anlaşılan. Kalkıp bir tanecik maça gidebilseydik kimbilir daha neler görecektik. Kısfmet...

Seyirci genellikle tartışma konusu oldu. Şehrin büyüklüğüne ve önemine kıyasla bu tip işlere hasret olan Ankara seyircisinin şımarık ve "doymuş" İstanbul seyircisinden daha ateşli olduğu epey söylendi, fakat daha sonra maçların da önem kazanmasıyla İstanbul aradaki farkı kapadı ve bundan bahsedilmez oldu. Buna karşılık, tartışmalı bir şekilde turnuva takvimine giren Kayseri'de Arjantin-Sırbistan gibi bir maçın bile çok az kişi tarafından izlendiği söylendi. Bu durum da tabiatıyla "ramazan ayında bir yudum çay içemeyeceğiniz şehirde turnuva maçı mı oynanır" diyenlerin hanesine artı olarak yazıldı.

Ekşisözlük yazarlarından biri, yukarıda kısaca bahsettiğimiz rezil marşın nasıl olup da tutmadığını aktarmış. İzin falan almadan aynen kopyalıyorum, bu arada bu kadar reklamı yapılan organizasyonlarda zahmet edip spor salonuna gelmiş koltuğuna oturmuş seyircinin hala daha nasıl rahat bırakılmadığını, ortamda yapay bir coşku olacak diye ne kadar ter döküldüğüne de dikkat çekiyorum. Bu anonsçu zavallılığını kim çıkardıysa lütfen kaldırsın artık. Bireyin bu kadar kutsandığı dünyada koca koca topluluklara bu denli yoğun bir koyun muamelesi yapılması nasıl oluyor da kimsenin garibine gitmiyor onu da anlamıyorum. Neyse, işte bahsi geçen durumun kısa bir özeti:

"ankara'daki maçların ilk gününde maç başlamadan önce bu güz sancısını birkaç kez çaldılar, hem de sözlerini dev ekranlarda tüm salona defalarca, dakikalarca göstererek... anonsör de insanlara bu harikulade mısraları öğretmek için var gücüyle uğraştı:

- evet, turnuvanın resmi marşı. hep birlikte söylüyoruz. sözler şu anda dev ekranda... (hadi ya)
- haydi, nakaratta hep birlikte! (tıssss) şimdi daha güçlü!!!! (daha güçlü tısssssss)
- şimdi, şimdi... tam zamaaaanııııı şimdi! haydi, hep beraber... (nakaratta kıraç'ın bet sesini kıstılar insanların sesi duyulsun diye, fakat her seferinde tısss... en fazla bir avuç insan eşlik etti, o kadar)

kısacası insanlar pek de sallamadı bu basmayan manşı. ben de içimden geçiriyordum, bu karın ağrısı yerine her zamanki gibi 12 dev adam çalsa böyle mi olur diye... gerçekten de, ne zaman ki molalarda 12 dev adam çalmaya başladı, o anda tribünler ayaklanmaya ve "şampiyon olacağız" diye tüm güçleriyle bağırmaya başladılar...

ikinci güne geldik, bu sefer sponsorlardan biri kıraç'ın titreyen nağmelerinin sözlerini bastırmış ve bazı tribünlere dağıtıyor, bilinmediği için söylenmiyor mantığıyla... sonrasında da anonsörün benzer gazları, yine dev ekranda sözler... tribünler yine pek umursamadı. gençlik marşı, 12 dev adam gibi tezahüratlar varken kimse bu zevksizlik örneğinin yüzüne bakmadı...

üçüncü gün bir de baktım ki 12 dev adam'ın sözleri de kıraç'ın karın ağrısı gibi dev ekranlara yansıtılmaya başlamış, insanlar da gül gibi eşlik ediyorlar. fakat yetkililer yine de son bir ümit kıraç'ın kapı gıcırtısı için tüm iyi niyetleriyle çabalıyorlar, her gün iki marşı birden erkanlardan yansıtıp söyletmeye çalışıyorlar. lakin nafile, kıraç'ın iç sıkıntısını sallayan çıkmıyor bir türlü...

şu anda ekranlarda da, salonda da bu kaynana zırıltısının esamesi okunmuyor. milli takım efsanevi işler yapıyor, ancak bu turnuvanın resmi marşı olma iddiasıyla yaptırılmış olan kulak tırmalayıcısını hiç kimse umursamıyor. böylece kıraç'ın titrek marşı alenen hak ettiği doğal seçilime uğruyor, ben de tarifsiz bir mutluluk hissediyorum...

kıraç öldü, yaşasın uh ah dev adam, 12 dev adam!!!
uh ah dev adam, hey hey!!! hey hey!!!

(jokullmagic, 09.09.2010 00:22 ~ 15.09.2010 23:15)

ABD-İran maçı da dünya barış gününde oynanarak yüzlerde "ehi ehi" tebessümü yarattı.
Grup maçlarının sonunda Türkiye, ABD ve Litvanya 5'te 5 yaparak en başarılı takımlar oldular. Bu üçü sonradan podyuma çıktı zaten.
Gruplardan sonraki tüm maçlar İstanbul'da oynandı. ABD-Tunus maçında "referandumda hayır" pankartı açan kişiler polis tarafından apar topar götürüldüler. Bunun dışında, ufak hesap peşinde koşan Yunanistan ve Fransa hiç beklemedikleri takımlara (sırasıyla İspanya ve Türkiye) rakip olarak yenildiler ve hakettikleri bir şekilde eve dönmüş oldular.
Yine ekşisözlükten bir başka yazar ise, "engelli bireyler için kombine kart ilanı" görerek başvurmuş ve kendisine turnuvanın üçüncü gününde "kontenjan dolmuştur" cevabı verilmiş. Bu kişi İzmir'de turnuva boyunca bir tek engelli görmediğini söyleyerek haklı olarak beddua etmektedir.

10 Eylül günü ise, yaklaşık 10000 kişinin doldurduğu Sinan Erdem Arena'dan Taksim'e dönüş için İETT tarafından bir adet normal, bir adet de körüklü otobüs konulduğu, bunlara binemeyen binlerce kişinin de kendi başlarının çaresine bakmak zorunda kaldığı haberi alındı.

Türkiye Slovenya maçının ardından kameraların önünde takım kaptanımız Hidayet Türkoğlu bu başarıların karşılığı olarak maddi ve manevi destek istedi. Kendisinin maddi bir kaygısı olmadığını öne sürenler haklı olmakla beraber bu işlerin (Özal dönemini hatırlatırcasına) bu denli pervasızca dile getirilebilmesi kafalarda soru işareti, midelerde bulantı yarattı.
Yine aynı maçta, tribün desteğinin de artık giderek önemli hale geldiği farkedilerek, kimbilir hangi kanallarla bulunup edilerek bir kısım bilet BJK Çarşı grubundan bir kısım taraftara hibe edildi. Böylece, ev sahibi olunan dünya kupasında çeyrek final maçında "bindirme kıta" uygulamasını gerçekleştirmek onuru da Türkiye'nin oldu.

Bu tribün ateşleme çabalarına karşın, Türkiye'nin oynamadığı hemen tüm maçlarda, sponsorların ve biletix'in tüm "Biletler bitti" açıklamalarına rağmen salonların en fazla yarı yarıya dolu olduğu gözden kaçmadı, aradaki farkı oluşturan binlerce seyircinin hangi paralel evrene kaçtığını kimse sormadı.
Seyirci demişken, Litvanya ve özellikle Slovenya seyircisi herkesin sempatisini kazanarak bu dalda altın ve gümüş madalyaları aldılar.

Son maçlara doğru ünlü isimler de tribünlerde görülmeye başladı. Kah Şahan Gökbakar, kah Türkiye A Milli Futbol Takımı oyuncuları gibi oldukça luzumsuz ve basketbol ile en ufak alakası olmayan figürler kameralara bol bol yansıdı. Bir başka şikayet de sahayı en iyi gören yerlerin hemen tamamının sponsorlara ayrılması, buna karşılık adam gibi maç izleme niyetiyle cebinden para verip bilet alan seyircilere kale arkaları ve çapraz köşelerin kalmasıydı.

Final maçı, o ana kadar yaptıkları sekiz maçı da kazanan Türkiye ve ABD arasında oynandı. Bu maçta devlet erkanı tam kadro temsil edilmekle beraber bütün dünyanın gözü kulağı oradayken ponpon kızları yasaklamak "yemedi". ABD 81-64 kazanarak birinci oldu. Türkiye ikinci, Litvanya ise üçüncülük madalyalarını kazandılar.
Madalya töreninde madalyaları getiren -tabii ki- kızlarımız kırmızı-beyaz çarşafımsı kıyafetlere bürünmüşlerdi. Takımlara madalyalarını takmaları için sahaya davet edilen T.C. Başbakanı ve Cumhurbaşkanı Türk seyirciler tarafından açık seçik yuhalandı. Başbakanın korumalarının bu seyircilerden bazılarıyla fiziksel arbedeye girdiği, maçta görevli özel güvenlik görevlilerinin ise doğal olarak bütün bunlara seyirci kaldığı duyuldu. Ertesi gün tüm takımla beraber Başbakanın huzuruna çıkan Hidayet Türkoğlu, hem de seyirciler adına Başbakan'dan özür diledi. Kendisinin bu temsil meşruiyetini ve cüretini nereden bulduğu da anlaşılamadı.
Buna benzer bir olay olarak, twitter'da Alper Bahçekapılı adlı şahıs, 12 Eylül günü öğleden sonra saat ikide yazdığı tweet'de Sinan Erdem Arena'nın çıkışında Tayyip Erdoğan geçerken yuhalayan bir kadının başbakanın korumalarından birinden dayak yediğini yazdı.

Yine jokullmagic kardeşimizin konuyla ilgili detaylı bir entrysi burada mevcut:

Bu yuhalama turnuvanın kapanışında haliyle epeyce polemiğe yol açtı. Çeşitli haberlerden ve yazılardan 2005 yılında İzmir'de gerçekleşen Universiade'ın açılışında ve hatta Galatasaray-Hamburg arasındaki futbol maçında bile vuku bulduğu anlaşılan bu olaydan sonra Spordan sorumlu devlet bakanı Faruk Özak "salona gelen seyircilerin de ahlaklısını, edeplisini, seviyelisini, ilkelisini severim. bunların önüne geçeceğiz" açıklamasını yaparak demokratlığını gözler önüne serdi. Daha sonra da, yuhalayan kişilerin kamera kayıtlarından tespit edilerek haklarında işlem yapılacağı açıklandı.

16 Eylül günü, Faruk Nafiz Özak şu açıklamayı yaparak neden Türkiye'de Bakanlık koltuğunda oturduğunu bir kez daha cümle aleme açıklamış oldu. İçeriğiyle ve üslubuyla Nobel, Pulitzer ne varsa gani gani hakeden bu metni yorumsuz olarak okuyalım:

"Madalya töreninde devlet erkanı yuhalanıyor. Biz, bu şampiyonayı hükümetin büyük desteğiyle ülkemizde yaptık. Final maçından bir gün önce VIP tribününde insanlar 'hayır, hayır' diye bağırıyorlardı. Nasıl VIP insanlarsa...

Final maçından sonra madalya töreni sırasında ise bir uğultu koptu. Seviyesiz ve terbiyesiz insanlar büyük ayıp işledi. Daha ağır ifadeler de kullanabilirim. Bütün dünyanın izlediği bir organizasyonda bu yaşandı. Amerika takımı olsun, basketbolu yöneten insanlar olsun, 5 kıtadan gelen yaklaşık bin gazeteci olsun büyük şaşkınlık yaşadı. Sayın Cumhurbaşkanımız, Meclis Başkanımız büyük üzüntü yaşadı. Yaşanan olaylar milli basketbolcuları da üzdü.

Bu ilkesiz, seviyesiz azınlık ne demek istedi? 'Siz bu ülkeye yönetemezsiniz, Çoban Ahmet'in oğlu ya da emekli Mehmet Bey'in oğlu bu ülkeyi yönetemez' mi demek istediler?

Türkiye yapılanlar yüzünden küçük düştü. Halkı küçük görenler cezasını çekecek. Bu şampiyona zorlukla Türkiye'ye verilmişti. Bu anlayışı spor salonlarından çıkarmalıyız.

Bayram evini cenaze evine çevirdik. Bu bölücülük değil de nedir? Bu ülkede Atatürkçü gibi olanlar, Atatürk'ten geçinenler ve bizim gibi Atatürkçüler var. Kimse bizim kadar Atatürkçü olamaz. Bizden de laiki yok. Laiklik çağdaşlık demektir."

Bunlardan sonra, " 'protestocuların özellikle o amaçla oraya geldiği' görüşünden hareket eden başbakanlık ekibi" gibi inanılması güç tamlamalar, yuhalayanların parti ve örgüt üyeliklerinin araştırılacağını müjdeleyen bir Başbakan portresi de çizildi bizzat Başbakan tarafından, ve ne bu açıklamalar yalanlandı, ne de kimse bunlara ciddi bir eleştiri getirebildi.
Böylece, devlet millet elele bir spor turnuvasının ve bir uluslararası organizasyonun daha altından başarıyla kalkmış olduk. Bir dahaki tanıtım şeysine dek esen kalınız...

Liberal Columnist's Wet Dream: Köy&Kasaba Strikes Back

2010-08-16T11:24:00.001+03:00

Aha yine delirttiler beni.
Etyen Mahçupyan'ın 15 Ağustos 2010 tarihli Taraf gazetesindeki köşe yazısından bahsediyorum. Köşe ifrazatı da denebilir aslında. Bu kadar yoğun bir aymazlık ve çarpıtma ya çok büyük bir yalancılığa, ya da aynı büyüklükte akılsızlığa işaret ediyor, hangisi daha kötü bilemedim? (Etyen Mahçupyan'a sorsak akılsızlığı tercih eder herhalde, bakın o kadar da insaflıyım kendisi hakkında, Mehmet Şevket Eygi'lerle aynı kefeye koymuyorum. Kapiş?)
Liberallik belasına köşe bucak tutanlar, siyaseten en çok eleştirdikleri adamlardan neyi farklı yapıyorlar onu bir anlasak bir görsek belki bütün bu işler çözülecek. Ama hayatımız o güne kadar sürekli klişe yıkmakla mı geçecek ulan bizim?
Yazıyı şuradan okuyabilirsiniz. Ben aşağıda incelerken parça parça kopyalayacağım için günün birinde linkler uçarsa da buradan okunabilir. Derin bir nefes alın, az sonra okuduklarınıza inanamayacaksınız.

"Yenilgi bir travmadır... Hele yenilmeyeceğinizden çok eminseniz, hayatın sizden yana olduğuna inanıyorsanız, yenilgiyi taşımak daha da zorlaşır ve içe dönük tahribatlar yaratır. Psikoloji bilimi bu tür travmaların kabaca üç safhadan geçtiğini ortaya koyan çalışmalar üretmiş. Önce görmezlikten gelir, sonra inkâr eder ve nihayet durumu kabullenirsiniz. Bu safhaların her birinin dinamiği farklıdır. Görmezlikten gelme, içe kapanmayı, makbul ideolojiye sarılmayı, bilerek ve isteyerek cehaleti tercih etmeyi ima eder. İnkâr dönemi, karşı mücadeleyi, yenilgiye uğradığınız tarafı aşağılamayı, gerçekleri çarpıtmayı içerir. Kabul aşamasında ise özeleştiri yapma, arınma ve yeniyi yeniden arama enerjisi ortaya çıkar. Tabii bu arada inkâr döneminden kabullenmeye geçemeyen, yenilginin altında giderek ezilerek saldırganlaşan bir azınlık da daima bulunur..."

Bu kısım harika. Hiç lafımız yok, zaten psikoloji bilimi bu tür travmaları nasıl açıklıyor bilmediğimiz için bu açıklamaya inanmaktan başka şansımız da yok. Kendi içinde de tutarlı ve anlamlı. Ne diyelim, keşke yazının geri kalanı da böyle olsa değil mi?

"Türkiye’nin son on beş yılı eğitimli, kentli, hali vakti yerinde laik kesim için varoluşsal bir yenilgi, bir travmadır. Çünkü bu kesim kendi doğal hakları olduğunu sandığı hiçbir şeyin aslında kendisine ait olmadığını ve daha da önemlisi zaten olmaması gerektiğini keşfediyor. Bu ülkenin gerçek ‘efendileri’ iken bir anda kendilerini azınlıkta kalmış, kenara itilmiş buluyorlar. Eğer bu durum bir kaba güç sonucu ortaya çıkmış olsa, yenilgiyi taşımak kolay olurdu. Ama tam aksine söz konusu yenilgi demokrasi üzerinden geliyor. Üstelik onları yenen ‘taşralılar’ iktisadi ve entelektüel açıdan da bu ‘efendileri’ mat etmek üzereler. O ‘taşralılar’ demokratikleşmeye, özgürleşmeye, hukuk devleti olma idealine sahip çıkarken, ‘efendiler’ buna çaresizce direnmeye uğraşıyor. O ‘taşralılar’ dünyaya uyum gösterme konusunda son derece esnek davranıp, çağdaş normları benimsemekte yarışırken, ‘efendiler’ bunları birer tehdit olarak algılayıp, çeşitli paranoyalar üzerinden kimlik tazelemeye çalışıyorlar."

İşte pek çok zırvanın oldukça yoğun bir şekilde arka arkaya sıralandığı "Eti Mahcubi Intense" denebilecek adeta örnek bir paragraf. Nasıl başlasak ki?
Birincisi, Türkiye'nin eğitimli, kentli, hali vakti yerinde laik kesimi için varoluşsal bir yenilgi sözkonusuysa, bu kimi tanımlara göre 1950'den beri yaşanmakta olan bir süreçtir. Anadolu sermayesi o zamandan beri atak yapmakta, bu günkü kadar arsızlaşmamakla birlikte, merkez sağ siyaseti bir daha geri bırakmamak üzere ellerine geçmiş bulunmaktadır. Daha dar tanımlarla bile 1980'den sonra bir tarih vermenin anlamı yoktur. Yani mevzu AKP değil, ülkenin sosyal ve ekonomik olarak komple sağcılaştığı bir döneme girilmesidir. AKP bunun sadece mantıksal sonucudur. Zamanında Özal'a oy yağdırıp şimdi laiklik kaygılarıyla AKP karşıtı olanlar bunu en geç keşfetmiş olanlardır sadece (Şişli-Ulus tarafları, o laikliğin kalesi olduğu zannedilen İzmir-Antalya gibi iller de buna dahildir, hoş bu arada Antalya hala laikliğin kalesi olmaya pek uzaktır).
Mançupyan'la devam edelim. "Çünkü bu kesim kendi doğal hakları olduğunu sandığı hiçbir şeyin aslında kendisine ait olmadığını ve daha da önemlisi zaten olmaması gerektiğini keşfediyor. Bu ülkenin gerçek ‘efendileri’ iken bir anda kendilerini azınlıkta kalmış, kenara itilmiş buluyorlar."
"Bu kesim" gibi devasa genellemelerdeki hata payını bir kenara koyarak, doğal hak kavramını sorgulayasımız gelmiyor mu hepimizin? Aslında kendisine ait olmamak, ve daha önemlisi zaten olmamasının gerekmesi. Doğal hak ne peki? Kamusal alanların muhafazakarlığın emrine sunulması mı? Bu ülkenin gerçek efendileri kim ayrıca? Bütün CHP seçmeninin elit olduğu gerçeğine nereden varılıyor? Ordunun ve iki tane bürokratın gücü sınırlanıyor diye sevinirken, arada hiç de öyle hayat boyu kazanç ve statü garantisine falan sahip olmayan milyonlarca insanın da hayat tercihlerinin kaynayıp gidebileceği görülmüyor mu? Benim bir dedem Dış İşleri'nde müsteşar, öbürü de rektör müydü? Siz hasta mısınız?
Bu ülkenin gerçek efendisi Türk, çok dindar olmayan ama mutlaka Sünni, paralı, sağlıklı, biraz da eğitimli erkek kişidir. İlginç biçimde, bu satırların yazarı bu profile oldukça yakındır. Ancak dindarlığı problem yaratacak derecede az, parası her işe yetmeyecek kadar azdır, ve başka meselelerde zaten hayalleri, idealleri, dünya görüşü iktidarda falan değildir. CHP seçmeni bu ülkenin gerçek sahibi olsa (veya olsaydı), SHÇEK'i Melih Gökçek idare etmez, Ders kitaplarındaki o rezil üçüncü sınıf muhafazakarlık bu denli yoğun olmaz, daha pek çok şey de farklı olurdu.
Ayrıca bu profilin CHP'de temsili, AKP'den veya zamanında merkez sağın lideri olmuş herhangi bir partideki temsilinden yüksek değildir. Birtakım bakanlıklarda veya çeşitli kurumlarda CHP ekolünün ağır olageldiği doğrudur, ve fakat bilhassa İçişleri (Milli Eğitim ve Sağlık da katılabilir) gibi alanlarda da sağın 60 yıllık baskınlığı bir hayal mahsulü müdür?
Azınlıkta kaldığımı ben de hissediyorum, kenara itildiğimi henüz o kadar hissetmedim belki yaşadığım mahalle sebebiyle bilemiyorum. Ama azınlıkta kalmak sadece oy verdiğim partinin iktidar olmamasından değil, biraz da bu çarpık fikirlerin bu denli rahat bir şekilde mutlak doğrularmışçasına ortaya dökülmesinden kaynaklanıyor.
"Eğer bu durum bir kaba güç sonucu ortaya çıkmış olsa, yenilgiyi taşımak kolay olurdu. Ama tam aksine söz konusu yenilgi demokrasi üzerinden geliyor. Üstelik onları yenen ‘taşralılar’ iktisadi ve entelektüel açıdan da bu ‘efendileri’ mat etmek üzereler. O ‘taşralılar’ demokratikleşmeye, özgürleşmeye, hukuk devleti olma idealine sahip çıkarken, ‘efendiler’ buna çaresizce direnmeye uğraşıyor. O ‘taşralılar’ dünyaya uyum gösterme konusunda son derece esnek davranıp, çağdaş normları benimsemekte yarışırken, ‘efendiler’ bunları birer tehdit olarak algılayıp, çeşitli paranoyalar üzerinden kimlik tazelemeye çalışıyorlar.""
Demokrasi üzerinden yenilmek. Hmm, peki. Demokrasi diye allayıp pulladığımız Türkiye ilkel popülizmi o kadar demokratik olsa, hayatı boyunca ikincilikten aşağı pek de düşmemiş olan Türkiye'nin en eski partilerinden birinin seçmeninin "yenilgi" hissettiğini bu kadar kolay söyleyemezdiniz, çünkü ortada bir sebep olmazdı. Siz de biliyorsunuz bütün bu rezilliğin bir "devleti ele geçirme" zihniyetiyle yaşandığını, bu satırlar da onun itirafı. Bu anlamda kısmen bir yenilgi hissi doğru elbette. Herkesin birbirinden rövanş almaya çalıştığı ülkede, kazanan hariç herkes böyle bir yenilgi hissi duyacaktır. Bu da demokrasimizin nadide bir özelliği.
Taşralılar iktisadi ve entelektüel açıdan mat ediyorlarmış. Yükleme soruyoruz: Kimi? Elitleri. Peki. Şimdi burada da bir takım itiraflar ve çarpıklıklar sözkonusu elbette. Türk Devleti başından beri burjuvasını sever okşar, burada hemfikir miyiz? 80 sonrası hızlı bir dönüşüm olmakla birlikte, ana çizgiden bir şey değişmiş değildir. Sabancı'lar, Koç'lar, Uzan'lar, Eczacıbaşı'lar (Hadi Sabancı neyse de, diğerleri taşralı mı bunların?) Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin tercihlerinin sonucudur. Mahçupyan'ın bahsettiği "mat" ise bu yukarıdaki isimlerin son tahlilde dindar bürokrasiyi tercih etmeyeceklerine olan inançtan ileri gelmektedir. Bunların da allahı paradır söylemeye lüzum yok ama, sanki Menderes ile Demirel ile anlaşamadılar mı? Kendi burjuvazisini getirmeye çalışmasa AKP ile de paşa paşa iş yaparlar. Ki onu da yapmadılar mı, yapmıyorlar mı? İtiraf kısmı şu. Taşralılar, eğer Mahçupyan'ın dediği gibi, laik elitleri mat edecekse, bu herhalde toplam kalite süreçlerini oturttukları için ve işletmelerde Japon modelini egemen kıldıkları için filan değil, kaynak dağıtma işinde kendilerine öncelik ve avantaj tanıyan bir hükümetin iş başına gelmiş olmasındandır. Benim Antepli, Denizlili, Kayserili girişimcim inovasyonda, Ar-Ge'de çığır mı açtı? Söylenmek istenen nedir o zaman?
Kaldı ki, TÜSİAD (sevelim ya da sevmeyelim, ki çok da sevmesek sanki..) hala en büyük sermaye kuruluşu değil midir. E bu hastası olduğumuz ekonomik düzende sermaye en nihayetinde tek elde toplanma eğilimine sahip değil midir? Uzan'ların başına geldiği gibi ciddi devlet müdahaleleri haricinde TÜSİAD şürekasının bu tür bir karşılaştırmadan galip çıkacağı gün gibi ortada değil midir? Kayseri'de üretilen kotu Polonya'lı kızlar giyiyor diye Türkiye'de elitlerin iktisadi hegemonyasının sallandığını görüp sevinecek miyiz? Kim kimi mat ediyor kardeşim? Düzenli olarak mat edilen halk kesimlerinin ortalama eğitimi, statüsü, meslekleri belli. Kusura bakmayın ama, gerisi de köşe yazarı hezeyanı. Geçiniz...
Bir de entelektüel mat varmış. Burası da çarpıklık kısmı oluyor işte. Elif Şafak'la, İclal Aydın'la falan o işlerin olacağını sanmak, Türkiye'nin iyi kötü yetişmesine yardımcı olduğu bunca insana hakarettir, duymamış olayım sayın Mahçupyan. Elif Şafak ile ilgili şikayetlerimizi sıralarken, kendisinin de dindar burjuvazinin devşirdiği bir isim olduğunu da ayrıca belirtmiştik. Yani o "taşralılar"ın dünyası hala Elif Şafak ayarında birini bile yetiştirebilmekten uzak. Bu da bir olgu yani, ne yapalım.
Ayrıca bu demin bahsettiğim, Türkiye'nin yetiştirdiği insanların önemli bir kısmı da, nasıl oluyorsa, o elitlerin elindeki Türkiye Devleti'yle ciddi problem yaşamıştır. Devlet laik elitlerin, sanatçılar aydınlar laik elitlerin. İyi de o zaman niye Paris'te, Moskova'da, Stockholm'de bu kadar çok Türk aydını yaşıyor veya yatıyor. Taşralı zihniyet o kadar uzak değil miymiş yoksa devlet katlarına? Ya da uzakmış da, "laik elit" ve "taşralı" diye ortadan ikiye bölünen politik arenamızda aslında pek çok benzerlik mi sözkonusuymuş. Ama köşe yazılarında karşıtlık pornografisinden örnekler sunmak daha iyi tabii. Yapmazsanız Yıldarado (Yıldıray Oğur'un tweet şeysi) çarpar adamı mazallah.
"O ‘taşralılar’ demokratikleşmeye, özgürleşmeye, hukuk devleti olma idealine sahip çıkarken, ‘efendiler’ buna çaresizce direnmeye uğraşıyor. O ‘taşralılar’ dünyaya uyum gösterme konusunda son derece esnek davranıp, çağdaş normları benimsemekte yarışırken, ‘efendiler’ bunları birer tehdit olarak algılayıp, çeşitli paranoyalar üzerinden kimlik tazelemeye çalışıyorlar.""
İşte Etyen Mahçupyan'ın iyice şuursuzlaştığı satırlar da bunlar. Taşralılar demokratikleşmeye, özgürleşmeye, hukuk devleti idealine sahip çıkıyorlar öyle mi? Artık bu dalga da değil, siz bizimle t...k mı geçiyorsunuz? O yüzden bi benim babam bir iftar vaktinde Kayseri'nin merkezindeki bir parkı bir telekız ve bir ayyaş ile paylaşmak durumunda kalıyor? O yüzden mi 50'li yaşlardaki iki insan Mersin'in yaylalarındaki bir evde erkek erkeğe bir hafta tatil yapalım deyince mahalleliden "ibne" olduklarına dair mesajlar alıyorlar. O yüzden mi yanımızda halam olmasaydı babamla beni Malatya'daki çay bahçelerinin aile bölümlerine asla almayacaklardı?
Herkesin hala denk geldiğinde eşini çocuğunu dövdüğü, bütün bunların da -elbette- meşru görüldüğü, it sürüsü gibi kalabalıklaşıldığında linç eğilimlerinin su yüzüne çıktığı taşra dünyasında "hukuk devleti olma ideali" ne tarafta kalıyor? Etyen Mahçupyan, sırf adı ve soyadı yüzünden Anadolu coğrafyasının önemli bir bölümünde türlü sıkıntılar çekeceğini bilmiyor mu? Bunun sorumlusu da sadece tek parti zihniyeti mi?
Çağdaş normları benimseyen taşra öyle olmaz canım, malesef. Bana bunlarla değil, hiç olmazsa Massif Central ile, kuzeybatı İsveç ile, Hildesheim ile, orta Almanya ile gel. Bir tarafımızdan Türkiye taşrası uydurmayalım. Cennet yurdumuzda herkes gibi merkez sağın da yegane amacı ve anlayışı kamusal alanda hegemonya tesis etmektir. Bunu sezebilmek için de Gramsci, Laclau, Bourdieu okumak gerekmez. Biraz sağduyu, biraz analitik zeka, az da tarih coğrafya bilgisi...

"AKP’nin yükselmesi ve reform adımları atmada giderek cesaret bulması, ‘efendilerin’ inkâr dönemine geçmelerini doğrudan tetiklemiş gözüküyor. Ondan önce Erbakan figürünün de verdiği rehavetle, görmezlikten gelme ve azımsama tavrı egemen yaklaşımdı. Ama AKP hükümetleri ile birlikte ‘tehlike’ bir anda yakınlaştı, çünkü bu Müslümanlar hiç de ‘efendilerin’ beklediği türden çıkmadılar. Geriliği kabul edeceklerine, öyle adımlar atmaya niyetlendiler ki ‘efendileri’ geri duruma düşürdüler. ‘Ergenekon’ girişimi, inkârın bir mücadeleye dönüştürülerek reddedilmesi, yeniden ‘normale’, yani vesayet sistemine dönme projesiydi. Ama deşifre olmakla kalmadı, AKP bir anayasa değişikliğini referanduma götürürken, YAŞ kararları üzerindeki yasal haklarını da kullanma iradesi gösterdi. Bu durum, ‘eğer bir şey yapılmazsa’ nihai yenilginin çok yakın olduğunu söylüyor. Öte yandan yenilgi bir anda gerçekleşecek bir şey değil, bir süreç... Dolayısıyla önümüzdeki süre inkâr ve mücadele ile geçecek. ‘Efendiler’ her aşamada yenilginin artık bittiğini gösteren delillerin peşinden koşacaklar ve her seferinde daha derin bir hayalkırıklığına uğrayacaklar."

Erbakan döneminde küçümseme eğiliminin hakim olduğu doğrudur. Kısmen de haklıdır, zira içinde yaşadıkları döneme ve dünyaya o denli aykırı bir söylemin hayata geçmesi ve başarılı olması da mümkün değildir. Korku imparatorluğu yarattığınızla kalırsınız. Muhtemel sonucu İran İslam Cumhuriyeti'nin bir gömlek daha zengini bir ülke yaratmak olan siyasi hareketi ben de küçümserim. Yine de, yukarda dediğimiz gibi, ortalama CHP seçmeninin yaşam alanı zaten daralmaktaydı, bazıları bunu 2002'de keşfettilerse bu onların problemidir. Benim için örneğin, dünyayı algılamaya başladığım zamanlardan itibaren, ortalık benim gibi düşünen insanların çok olmadığı bir yerdi. AKP'nin konjonktürün de avantajıyla cesur adımlar attığı doğru. İyi de yapıyorlar, ama benim için yapmıyorlar ki, hatta bana karşı yapıyorlar. Hegemonya tesisi demiştik değil mi. Mesele de, tekrar ediyorum, bu zaten. Yoksa Etyen Mahçupyan beni "yenilenler" sınıfına koymaz. Niye yenilelim ki hepimizin yararına işler yapılıyorsa?
Yenilgiyi inkar peşinde olağandışı hallere giren bir kanadın olduğuna ben de katılıyorum. Artık komuta kademesi midir, dış işleri'nin vb. bir kolu mudur onu bilemem. Onlar elbette tasfiye edildiklerini görüp daha ciddi bir inkar veya karşı saldırı dürtüsü hissedeceklerdir. Ama, yine tekrar ediyorum, ben niye o efendilerden biriyim Etyen Mahçupyan'a göre? Bu tespitlerin bu kadar kolay yapılabiliyor olmasında bir problem görmüyor mu?

"Referandum bu aşamalardan biri... ‘Efendilere’ servis veren medya organları ve anket şirketleri ‘hayır’ oylarının yüzde birlik farkla daha önde olduğunu duyuruyorlar. Kendini aldatmanın böylesine ahmakça olanına pek rastlanmaz, çünkü önde olma duygusu rehavet verir. Eğer bir mücadele içindeyseniz, daha ‘akıllıca’ olan az da olsa geride olduğunuzu işlemektir. Ama ‘efendilerin’ günlük psikolojik ihtiyaçları o kadar derin ki, önde olduklarını duymaya muhtaçlar.

İşin gerçeğini merak ederseniz eğer, saygınlığı kanıtlanmış olan araştırmalara yönelmeniz gerek. MetroPoll şirketinin bu hafta gerçekleştirdiği anketin sonuçları Türkiye’nin ‘nerede’ durduğunu çok iyi sergiliyor. Referanduma ilişkin olarak ‘evet’ oyları yüzde 49,5 iken ‘hayır’lar 33,5 seviyesinde. Sadece oy verenler hesaba katıldığında oran kabaca 60’a 40 oluyor. Bu sonuç ‘evet’ oylarının artış içinde olduğunu ortaya koyuyor ve nedenlerden belki de en önemlisi hükümetin YAŞ sürecindeki tutumu. Halkın yüzde 48,5’i bu tutumu desteklerken, ancak 33’ü karşı çıkıyor. Buna karşılık Kılıçdaroğlu’nun ‘hükümet askerin teamülüne karışmasın’ önerisi yüzde 36,5 onay alırken, yüzde 51,5 bu yaklaşıma katılmıyor. Tabloyu tamamlamak üzere ‘demokratik yönetimlerde ordu hükümete mutlaka itaat etmeli’ cümlesine yüzde 56,5 ‘evet’ derken, ‘hayır’lar 32,5 seviyesinde kalıyor."

Efendilere servis veren medya organları ve anket şirketleri tespitine diyeceğimiz yok. Bugünkülerin ataları "2,5 gazete kalacak" derken neredeydiniz peki? Sizin tahayyül ettiğiniz dünyada medyanın da rolü bu oluyor, itiraz neye ki? Hem de, taşralılar ekonomik olarak elitleri mat etmeye bu kadar yaklaşmışken, bir tanecik taraflı anket şirketi kuramamışlar mı? Yok mudur yani?

Etyen Mahçupyan sonraki satırlarda da taktik veriyor efendilere. Mealen diyor ki, biz bu şekilde yapıyoruz toplumsal manipülasyonu, ama siz yenilgi paniğinden ona bile dikkat edemiyorsunuz. Bunu ne itirafı olarak alalım ki artık?

Halk evet diyormuş. Doğrudur, bize de öyle geliyor zaten. 50 küsur evet çıkacak gibi görünüyor. Toplum ordunun hükümete itaatine de onay veriyor. E o da güzel. Liberal demokrasinin altın kurallarından. Vive la taşra...

"Görüldüğü gibi demokratikleşme ve sivil/asker ilişkileri alanında bugünkü vesayet rejiminin devam etmesini isteyenlerin oranı ile referandumda ‘hayır’ diyeceklerin oranı hemen hemen aynı. Diğer tarafta demokratik bir rejimi savunanlarla referandumda ‘evet’ diyecek olanların oyları da birbirine çok yakın. Bu durum esas kırılmanın ne olduğunu ortaya koyuyor. Bu referandumun iki kanadı arasındaki temel ayrım cumhuriyetin temel niteliğinin ne olacağıdır. Referandum demokrasi ile vesayet arasında yapılıyor ve toplumun her iki kanadı da bunu böyle anlıyor. Referandum paketinin içeriği önemli olmaktan çıkmış durumda, çünkü herkes yapılacak tercihin ‘gerçek’ anlamının farkında."

Bu tercihlerde bir çakışma olduğu bence de doğrudur, yazıda iddia edilen oranda olmasa da.. Toplumda bu anlamda bir kırılma olduğu da doğrudur dolayısıyla, yine de referandumun "demokrasi ile vesayet" arasında geçtiğini iddia etmek biraz "iddialı" olmuyor mu? Vesayetin çocukları bize demokrasi şantajı yapacak, biz de içyüzünü çok iyi bildiğimiz bütün bu siyasi oyunları görmezden gelerek bu şantaja boyun mu eğeceğiz? Nerde kaldı elitliğimiz bizim? Türkiye siyasi tarihinin hemen tüm referandumları gibi bu referandum da hükümete ve hükümetin temsil ettiği siyasi görüşe yönelik bir güvenoyu haline gelmiş durumda. Tarafların pozisyonlarını tamamen tersine çevirsek, üç aşağı beş yukarı aynı oyu alacaklarını bilmiyorsa eğer Mahçupyan, o köşeleri boşuna işgal ediyor demektir. Bir başka deyişle, bu satırlar "Rasyonel Seçmen Palavrası"nın epey güncel bir örneğini oluşturmaktadır. Gerçekte seçmenin oy verme saikinin en önemli kısmı "bunlar bizden" hissidir, doğru veya yanlış.

"MetroPoll çalışmasından birkaç ilginç not daha eklediğimizde, ‘nerede’ durduğumuz daha da belirginleşiyor. Örneğin kendilerini ‘Kürt milliyetçisi’ olarak adlandıranların yüzde 64’ü ‘evet’ derken, ‘hayır’lar 22’de kalıyor. Kendilerini ‘Alevi’ olarak tanımlayanlarda ise ‘evet’ sadece 11,5 iken, ‘hayır’ oyları 72,5’u buluyor... Böylece Kürt milliyetçiliğinin niçin ayrılıkçılığa doğru uzanmadığına ilişkin küçük bir belirti daha elde ediyoruz. Alevileri ise bizzat kendilerine havale etmekten başka yapacak bir şey yok gibi... Türkiye’nin en büyük cemaatinin Sünni Müslümanlar olması nedeniyle demokrasiden kaçıp, askerî vesayetin tercih edilmesi, bireysel çağdaşlığın toplumsal açıdan bağnazlığı ima edebileceğini ortaya koyuyor.

MetroPoll bir de ‘en güvenilen kurum’ sorusu sormuş... Başta polis var. Ardından Cumhurbaşkanı ve Meclis geliyor. Derken Başbakanlık ve hükümet... El altta ise üç kurum yer almış: Genelkurmay, Anayasa Mahkemesi ve yargı. Bugün bir seçim olsa oyların nasıl dağılacağına gelince, kararsızları da eklediğinizde durum şöyle: AKP 51,5... CHP 29,5... MHP 11,5... (Eldeki verileri bir önceki seçimde verilmiş olan oylara göre ‘düzelttiğimizde’ AKP’nin 47-51, CHP’nin 28-31, MHP’nin ise 12-15 arasında olabileceğini kabaca hesaplayabiliyoruz.)"

Kürt milliyetçilerinin içindeki sağcı oranını bilmesek -görmesek- şaşıracağız belki. Keza, kendisini Alevi olarak tanımlayanların siyasi pozisyonlarını bilmesek yine şaşırırdık. Kürt milliyetçiliğinin neden ayrılıkçılığa uzanmadığını sadece sağcılık/dindarlık ile açıklayamayız elbette. Demokrasi özlemiyle ve hukuk devleti idealine olan bağlılıkla ise hiç açıklayamayız. Bu rakamların ortaya çıkardığı şey, "Bunlar bizden" duygusunu egemen kılacak kadar çok "Kürt Milliyetçisi"nin AKP'ye siyaseten yakın hissettiğidir. O kadar.

Alevileri kendilerine havale edecekmiş. Neden? Alevilerin -hele de Alevilerin- "bunlar bizden değil" demeye hakları yok mu? Ortalama bir Alevi'nin, siyasi görüşünden bağımsız olarak, AKP ile, SP ile, BBP ile yanyana durmamasını sağlayacak yeterli tarihsel deneyime sahip olmadığını mı düşünüyor Etyen Mahçupyan? Türkiye'nin en büyük cemaati Sünni olduğu için demokrasiden kaçıyorlarmış? Keşke Malatya'da, Maraş'ta, Çorum'da ve Sivas'ta da önceden kaçmak akıllarına gelseydi. Belki başka bir şeylerden kaçıyorlardır sayın Mahçupyan, olamaz mı? Taşranın dinamiği farklıdır, anayasa'daki yeni maddeler senin çocuğunun okulda orospuçocuğu muamelesi görmesini, adının küfür gibi kullanılmasını, bağlı bulunduğun dine dair ensest imalarını engellemez. Onu engelleyecek şey başka bir demokratik kültürdür, başka bir dünya görüşüdür. Anayasayı değiştirmek için uğraşanların o dünya görüşünü egemen kılmak gibi taraklarda bezi olmadığı için, bazı insanlar "yemiyor" olabilir mi mesela?

Bu satırların tümünün inandırıcılığı, "en güvenilen kurum" olarak polisin çıkmış olmasıyla yerle bir olmuyor mu zaten? Sırf ekşisözlük'teki "Türk Polisi" başlığını baştan sona okumak bile yeterliyken. Türkiye'nin muhtemelen en az güvenilen kurumlarından biri olan polisin başta çıktığı anketi neye yoralım biz, Etyen Mahçupyan gibi "efendilere servis veren anket şirketi" mi diyelim, sahibinin sesi analojisine mi girelim ne yapalım...

Polis, cumhurbaşkanı, meclis, başbakanlık, hükümet... İlk 5'e bakar mısınız? Her şeyi geç, orada polis ve meclisin olması bu anketin doğruluğunu anında iptal ediyor. Bu anketi nerede yaptılar acaba? AKP oyları da bir miktar şişirilmiş gibi duruyor, diğerleri normal ona bir şey diyemedik.

"İsteyen bu Türkiye’yi görmezlikten gelmeye devam edebilir. İsteyen gerçekleri çarpıtmaya, yenilgiyi inkâr etmeye çabalıyabilir. Ama her aşama bu yenilgiyi tescil edecek ve ‘efendilerin’ tahakkümünden kurtulmaya yönelik her adım, bu ülkenin ‘taşralılar’ sayesinde sağlığına kavuşmasına vesile olacak.

emahcupyan@gmail.com"

Gerçekleri çarpıtmak öyle mi?

Taşralılar'ın bu ülkeye olumlu veya olumsuz katkılarının ne olduğunu azcık okuma yazması olan TC vatandaşları zaten değerlendirirler, ve üzgünüm, bu değerlendirme, topyekün bir sağlığa kavuşma halinden oldukça uzaktır. Kasabalı taşra zihniyetinin siyasi ve sosyal egemenliğinde yaşanan rezilliklerimiz oldukça geniş bir skalada hizmet vermektedir gazetelerin üçüncü sayfa köşelerine, doktora tezlerine, arkadaş sohbetlerine...

Ortada bir yenilgi var evet de, daracık bir bürokrat grubunun yenilmesini davulla zurnayla kutlayanlar, mahkum olduğumuz bazı başka yenilgilere karşı da biraz duyarlı olsalar, hem belki liberal kimlikli gazetelerinin kimliğine biraz daha yakışırlar. Böyle olmuyor çünkü, gerçekten...

Elif Shafak and the Turkish Islamists' struggle to enlarge their cultural arsenal

2010-07-21T08:06:00.000+03:00

Sonunda bu da oldu. Canımız ciğerimiz TED diyarında konuşan -bilebildiğim kadarıyla- ilk Türk vatandaşı kişi Elif Şafak oldu. Diyeceksiniz ki başlıkta farklı burada farklı yazıyorsun. Birey seçimlerine her zaman saygılıyız.
Türkiye'de gerici bloğun mühendis, mimar, avukat, doktor sıkıntısı hemen hiç olmamıştır. Kültür-sanat alanındaki geleneksel gerilikleri ise malum. Soldan devşirebildikleri figürleri kah Kültür Bakanı yaparak, kah akademikimsi toplantılarında yönetici yaparak bu engeli sürekli aşmaya çalıştılar. Dünya görüşleri, ve sol geleneğin bu alanlarda doğal olarak çok güçlü olması nedeniyle bir türlü kendi adamlarını yetiştirip anaakım işler yapamadılar. Hala da yapamıyorlar. Elif hanım da en hakikisinden bir devşirme. TED konuşmasında da belirttiği üzere, annesi babası doktora yaparken Strasbourg'da doğup, ömrünün yarısını yurtdışında geçirmiş, İstanbul'da da Cihangir entelijansiyasına takılmış kendisi; ve bu insanlar arasında İslamcıların oy oranı hala yüzde 3 bile değil. Yine de bu sefer iyi bir star yakaladılar. Hem "modern", hem kadın, hem çirkin bir kadın da değil üstelik, yabancı dili var, yerli yabancı ortamlarda temsil kabiliyeti yüksek, doğu-batı sentezi palavrası üzerine yazıyor çiziyor, Arapça-Farsça kelimeler dolaşıyor satırlarında. Ne diyelim, allah arttırsın.

Konuşmasını izledikten ve altındaki yorumları okuduktan sonra kan beynimize sıçradığı için, oturdum bir şeyler döktürdüm TED ortamına. Zeynep'in de gerek şekil, gerekse içerik yönünden epey katkısı oldu tabii. Hala izlemeyenler varsa konuşmayı izlesin bence. Zaten her yerde muhabbeti dönüyor. Aşağıda da benim konuşmanın altına yazdığım ilk yazı mevcut. Devamında epey bir tartışma çıktı, hala da devam ediyor gibi. Bir tane deli manyak Kemalistimsi, bir sürü groupie, araya karışan "I'm so impressed" yabancıları falan. Güzelim TED çingene çadırına döndü anlayacağınız. Biz de mi katkı yaptık nedir. Neyse uzatmayalım...

Söz konusu konuşma şurada

Bu da naçizane benim yorumum:

"Overall, this is a good speech delivered in a clever fashion, completely in line with the strategy that helped Elif Safak rise to her superstar position since the beginning of the last decade. Her strategy to market to the curiosity towards Islam and sell the already famous image of Istanbul as an authentic and spiritual metropolis lying at the crossroads of cultures and civilizations proved to be very effective, and had already been extensively adopted by the Turkish ministry of tourism, travel agencies, etc. so far. In short, there’s nothing new in this discourse, at least for the people who knows Turkey.

Accordingly, one of her most famous books, “Father and the Bastard” is renamed as “the Bastard of Istanbul” and thus became more attractive for the “Western customer”. Being a representative foreigner is not that good at a primary school in Madrid, but apparently, it is useful when you have a product to promote. No wonder why she renamed the English version of her last novel “Love” as “Forty Rules of Love” so that it better suited with the buying habits of the average American citizen.

Furthermore, although she has every right to evaluate the languages she is using for writing, it is very coincidental that to label Turkish as “poetic and emotional” and English as “mathematical and cerebral” is perfectly parallel to the orientalist discourse that classified “the orient” as the emotion and “the west” as the reason. What is new in that? Is this how we are going to punch holes at the walls that surround us, let alone destroying them? Will this attitude and that thinking indeed break the circles? Surely there is a gap between the brain and the tongue, but one should be more skeptical when it perfectly coincides with the gap between the perceived “orient” and the perceived “occident”. Mind the gap!

She claims that one part of her has always been a nomad. What about the other part? That is, the leg of the compass that does not move. Do you think it is in Istanbul? The other part seems to be rather focusing on the advertisement strategies so that she made her book “Love” printed with two different cover designs, one is pink for the female buyers, and the other one is gray, so that male buyers, in other words, the average Turkish man whose values should not be internalized by a well educated female and self-proclaimed feminist raised abroad, would not get into trouble being seen with a pink book in their hands on vacation (most of the books she sells are read on the beach just like other books sold at supermarkets).

Now that is really an attempt to break the patriarchal circle, honestly. First you admit that it takes a devastating earthquake that killed 30000 people for an ordinary grocer to be able to stand next to a transvestite for a couple of minutes even in the most liberal neighborhood of Istanbul, then you materialize this knowledge by designing two very different covers for your book.

Writers should have their space for free thinking and imagination. That is fair. No one has the right to ask writers to manifest their identity, yet, in an average length TED talk, she could mention three Turkish rituals (claiming them to be signs of spirituality), the Topkapi Palace in Istanbul, her prosecution in 2005, etc. Bibliographies should not eventually form autobiographies, but neither TED talks do.

You do not have the right to complain when your stories are taken too seriously if you are relying on marketing techniques to pursue a successful career of writing. Stories are bound to be more than stories. This is what we call art. Unfortunately, neither Turkey nor the world is peaceful and wealthy and educated enough to let Elif Safak enjoy the benefits of wild capitalism by selling authenticity and pseudo-multiculturalism. Our world has witnessed much harsher criticisms of and attacks on, on more genuine people for their much respected stances on the freedom of speech and freedom of fiction. Sincerity requires at least mentioning that fact and stop polishing one’s image, at least for a duration of a TED talk. The earth shall be left to no one."

The Art of Naming: Nausea-engendering examples from Istanbul

2010-06-17T20:00:00.039+03:00

Bu yazı, bu sıcakta alçıda bir ayağın ve çok kötü maçlara sahne olan Dünya Kupası'nın da katmerlediği bir öfkeyle, daha fazla tutulamayarak yazılmıştır. Eşiniz dostunuz okuyup da gücenirse, sorumluluk benimdir. Kimseden çekinecek halimiz yok. Öpüyorum şimdiden...

Mekan isimleri hayatımızın çok önemli bir parçasıdırlar, kendi hayatlarının ise çok daha önemli parçalarıdırlar takdir edersiniz ki. Gerçi mevzu eninde sonunda karizmada bitse, ve dolayısıyla "paşa" adıyla bile epey popüler olabilseniz de, isimlerin önemli de yadsınamaz.

İsimlerle ilgili olarak çeşitli trendler sayılıp dökülebilir. Türkçe'den İngilizce'ye geçiş, bilhassa son dönemlerde ve özellikle şık(ımsı) mekanlarda ise İngilizce'den kah Fransızcaya, kah İtalyancamsı isimlere bir kayma var gibi sanki. Diller bahsinde söylediğim gibi, bu kaymalar elbette o dilin zihinlerde oluşturduğu imgeye uygun olarak gerçekleşiyor. Yani daha ağır mekanların Fransızca isim alması görece daha kolayken, İtalyanca tınılı mekanlar "eğlence mekanı" kabul edilebilen yerlere daha bir "gidiyor". İngilizce'nin hakimiyeti ise sarsılacak gibi değil. Hala.

Önreğin, geçerliliğini korumakta direnen bir ekol şudur: bilhassa gündüz takınılası bahçeli iç avlulu mekanların çeşitli "oda"lar ve bahçeler olarak anılması. Gizli oda, gizli bahçe, arka oda, limonlu bahçe, arka bahçe, saklı bahçe vb. akla gelen bütün kombinezonlar mevcut ve tıkır tıkır da vergi ödemekteler. Bunlar ortalamanın (bazen epeyce) üzerindeki fiyatları ve daima çekici olmaya çalışan ambiyanslarıyla kimsenin doğru düzgün telaffuz dahi edemediği bir takım kahveleri ve (azımsanmayacak sayıda kişi tarafından jandarmanın "j"si ile söylenen) mojito benzeri trendy içkileri zibidi zibidi yudumlayabileceğimiz mekanlar. Buralarda çay 4-5 liradan aşağı olmaz, poşet çay dışında bir şey de yoktur (bütün çok çay içenlerin bileceği gibi, bu olumsuz değil bilakis iyi bir durumdur zira bu zibidilikteki mekanların garsonları doğru düzgün çay falan demleyemez, en azından günümüz Türkiyesi'nde).

Bardan kastedilen şey, İstanbul'un belli bir sosyoekonomik seviyesinin üstü olan, dolayısıyla harcayacak parası olup, kültürel tüketimi ABD ve Avrupa'yı takip edebilen, bütün bunların sonucu olarak da Alternatif, Rock, Etnik vb. türleri dinleyen seven kitlenin takıldığı yerlerdir. Bar isimleri ise sayılarına ve türlerine bağlı olarak büyük çeşitlilik arz ederler:s

Barduck, BARcelona gibi rezil örnekleri bir kenara bırakırsak, çeşitli New York mahalleleri başta olmak üzere (Soho, Manhattan, Bronx... daha sayayım mı?), kelime oyunlu, doğrudan cinsel çağrışımlı (Mojo'dan ekmek yememiş kim var ki aramızda mesela?), barın bulunduğu mekana ilişkin olan (Asmalı Bunnies), veya tamamen alakasız pek çok isim çıkmaktadır karşımıza. İstanbul gece aleminde de belli bir zenginlik ve çoğulculuk yakalandıysa, ancak bu dediğim ara kademe barlar söz konusuysa yakalanmıştır diyebiliriz gönül rahatlığıyla.

İşin çetrefilleştiği (ve başlığa konu olduğu) seviye gece kulübü-performans sahnesi tadındaki yerlerin isimleri. Burada da çok şükür medyadan aşina olduğumuz (maruz kaldığımız demeli aslında) yaratıcılık seviyesinin zaman zaman üstüne çıkılabilmekteyse de, genel anlamda sayının azlığına ve hedef kitlenin sınırlılığına ve niteliksizliğine bağlı bir isimsel yozlaşma mevcut.

Paşa örneğini en başta anmıştık. Konsept bunu emrettiği için, 4-5 yılda bir isim değiştiren bu mekanımızın benim kuşağımın ilk tanıdığı ismiydi. Azamet çağrışımı da olan doğulu tınısını not edelim. Paşa'dan sonra Laila geliyor, burada doğululuk tını olmaktan çıkıp ete kemiğe bürünüyor. Takipçilerinin önemli bir bölümünün, bilinçli olarak doğululuğu asla kabul edemeyeceği bir kitlenin gözde mekanından bahsediyoruz. Jenna Jameson, Tarkan, Mika Hakkinen vb. şehre adım atan her ünlünün önemli gecelerde arz-ı endam ettiği bir mekan. Laila.

Sonradan işi bozup Sortie yaptılar, ki girmek için o kadar takla atılan mekanın adının çıkış olması da bizatihi keyif unsurudur. Elbette 30lu yaşlardaki beyaz yakalı güzel insanlarımız beğendikleri bedenlerin üzerine sorti yapabilirler bu ismin hatırlattığı anlam dünyasına dayanarak, bu da isim koymanın bir yan etkisi.

Reina da benzer doğu tınılılardan. Mezuniyet çıkışında gidilebilir buraya da Laila gibi, veya bekarlığa veda partisi (bkz: bachelorette) için... İçerisini bilmem, ama dışardan konseptin aynı olduğu kesin. Buranın eski ismi de Chinawhite idi, ki Piccadilly Circus civarında enfes bir kulüp olduğunu biliyoruz elbette hepimiz (seks sadece NewYork'ta yapılmıyor ey Türk gençliği!).

Bu gibi majör mekanlar dışında, Blackk, Lucca, Takko, Çükkü, (üstünüze afiyet) Sikki gibi mekanlar ayrı bir inceleme konusu. İsimlerin seslerindeki inceden seksapellik, yeniyetme Beyaz Türk kızında bulunan yılışık üslupla müthiş bir tango yapıyor adeta. "Neredesiniz cuma?" sorusuna en dolu dolu, en tokat gibi cevaplardan biri bu mekanlar oluyor haliyle: "Pucca'dayız canım", gerçi o da seks hayatını kağıda dökerek ünlü olan ortalama Türk kızı ama olsun, ha Pucca ha Lucca, hem geçen hafta İtalyan çocuklarla tanıştık. Arjantinli de olabilirler elbette, ama Türkiye'de daha azlar.

Rezilliklerin en katmerlisi, en uzun dönemlisi, en vişne lekesi ise bar/mekan isimlendirmesinde doğulu tını özentiliğinin bir adım ötesine gidip düpedüz çeşitli dini/coğrafi/kültürel ekolleri sahiplenmek, ve düzüşme öncesi hararetlenmek için kullanılan bütün bu mekanlara bu ekolleri alet etmek. Örnekler çılgınca sınırsız:

Buddha mesela. Budizm ile Hinduizm'in, bu ikisiyle Taoizm'in veya Şintoizm'in farkını bilen bir kişinin bile olmadığı dev kalabalık "napıyosun" a "Buda'dayım" diyebiliyor gönül rahatlığıyla. Budizm'in felsefesine uygun olarak, burada bira biraz daha ucuz, kitle daha bir normal giyimli, toplumsal cinsiyet rollerimiz ise öğreti falan dinlemiyor, tam gaz tedavülde.

Babylon. Allahı var, burası açılışından beri geçen süre içinde İstanbul gece hayatına bir şeyler katmış mekandır. Asmalımescit'in "gentrification" sürecinin de tetiğini çeken güzide mekanımızda öğrenci bileti için son anda kuyruğa girmek ve o sırada o ay içinde gidilecek diğer "event"lerin geyiğini yapmak farzdır elbette. Kuyrukta bekleyen bir zavallı (üniversite öğrencisi bildiğiniz Beyaz Türk kızı) olmaya aldırmayıp içeri girmeye çalışan İlhan Erşahin'in önüne atlayarak (isimden anladınız değil mi? adam Türk!) "I couldn't make it to NY, but I promise I will.." falan diye zırvalayanları da görmedik değil.
Babylon'un nereden esinlendiği çok bariz, o yüzden etimolojisini deşmeye gerek yok. Yine de, Umut Sarıkaya karikatürlerine esin kaynağı olduğu üzere, hısım akrabanın yanına iki tane zenci ekleyip "Malatya Quartet" vb. isimlerle arz-ı endam eden nice oluşumu, hayatında bunları o geceye kadar duymamış nice insana dinletti Babylon. Sağolsun. Buranın bir olayı da, gecenin ilerleyen dakikalarında girip bar etrafında geyik yaparak geçiren, yine 30'larındaki yuppie profili. O kadar da olacak, sonuçta ikna edip eve götürdüğünüz kişinin Bienal küratörü olma ihtimali var. Lynchburg güzelmiş, denemek henüz kısmet olmadı. Corona, Miller, hadi votka portakal Babylon'daki çoğu geceye yeter. Scarlett de Tango ile ilgili olarak aynı fikirde: "El deseo sexual, sublimado en sensualidad, y la tristeza o melancolía, derivada de un estado permanente de insatisfacción, son los componentes centrales del tango."

Shaman. Ş ile de yazsanız olur. Burası tabi "world music" diye olaya girdiği için bu barışçı evrensellik imasında kendince bir elle tutulurluk söz konusu. Yine de, "farklı" olmanın tuvaletlere prezervatif otomatı koymakla hemencecik sağlanabileceği kadar muhafazakar coğrafyalarda "şaman" gerçekliğine olan dehşetli mesafemizi kendi ölçülerinde bile kapatamıyor. Ayrıca kendi müziğine dünya müziği diyerek diğerlerine hakaret ediyor, Mojo'da, Buddha'da, Bronx'ta çiftleşmeye çalışanlar da uzaylı müziği dinlemiyorlar herhalde değil mi? Sözün özü, Şaman veya (hani olmaz ama) pagan iseniz dinlediğiniz müzik dünya müziği, tıkındığınız yemek etnik yemektir. Fotoğraf falan da çekiyorsanız etrafınızda karıdan bol şey olmaz herkes evlilik derdine düşme yaşına gelinceye kadar. Benden söylemesi...

Ghetto. Geldik en babasına. Bu mekan aslında bütün bunların yazılma sebebi, bunu biliyor muydunuz? Manevi boyutta tabii, yoksa gidip de tiksinmedik. Çatısı falan güzel, doğru düzgün restore edilince de nefis para yapan tipik bir Taksim mekanı. Hayatında değil gettoda doğup büyümek, gettonun yakınından geçmeyen kitlenin fıçı efes'e 20 lira vermesi için dizayn edilmiş bir tuhaf şey. Böyle bakınca getto gibi de olabiliyor aslında. Ama bu Getto'da sağa sola yılışabilir, işletmecinin telefonunu alabilirsiniz örneğin. Gerçek gettoları işletenlerle muhatap olmak bu kadar kolay değildir, adım attınız sittin sene fırlayamazsınız dışarı. Gettolar hepimizin bildiği gibi Amerikan "suburb"leri, veya gettoya biraz daha yakın olmakla beraber Fransız banliyöleri değildir. Benzeyenleri vardır elbet de, Favela diye bir şey varken bu "şey"lerin buralarda bu şuursuzlukla eğlenebilmelerini neye benzeteceğiz bilemiyorum. Ha bu arada iyi ki Favela kelimesinin "modern toplumun sıkıcı kurallarından ve yoğun temposundan azade çılgınca dans ve skor tutarcasına seks" çağrışımı daha zayıf, hatta yok. Neyse ki. Yoksa bu isimde bir mekanı da hemen çakarlardı bir mutena semtimize, hiç merak buyurmayın.

Bu muhabbet aslında tarafımdan o kadar çok yerde tekrarlandı ki, çoğunuza ikinci posta gibi olacak ama yapacak bir şey yok. Asıl mide bulandıranın ne olduğu anlaşılmıştır herhalde değil mi? Nerede sahipsiz bir halk veya örgütsüz bir din/öğreti varsa, onların bir takım sebeplerle günlük hayatımızda daha özgür ve daha içten bir eğlence anlamına gelen kavramlarla içli dışlı olması durumunun delicesine sömürülmesi. Ümit Kıvanç'ın, Oğuz Atak'ın öldürülmesinin akabinde yazdığı nefis yazıyı anmamak mümkün mü, o mekan da "She Bar" idi, benim yaşıtlarım bilmez gerçi ama. Sıkıysa açsanıza "Katolik" diye bir bar mesela, veya "Kitab-ı Mukaddes Lounge", "Hadis Clubb" falan. Olmaz di mi, onlar örgütlü, tepenize binerler, haftada bir buluşup tepiştiğinize pişman ederler. Siz anca Otto, Göttö, Şaman, Pagan, Berduş, Buddha, Babil falan takılın. Yakışır...

Bütün bu mekanlara gidiyorduk, gidiyoruz, daha da gideceğiz çare yok. Çay da bir yere kadar. Ama bu isimlerin azalarak bitmesini istemek de kendimizle çelişmek mi, öyleyse de varsın olsun. Sonuçta güzel bir dünya hayal ediyoruz.

The Globe in the 21st century: Many uninformed in a special area of knowledge

2010-06-01T23:18:00.000+03:00

Politika yazmamayı tercih ediyoruz dedik, ama bu demek değil ki hemen hemen her kelimesine katıldığım bir yazı vs. bulunca buraya koymayacağım.

Main Entry: Phi·lis·tine
Pronunciation: \ˈfi-lə-ˌstēn; fə-ˈlis-tən, -ˌtēn; ˈfi-lə-stən\
Function: noun
Date: 14th century
1 : a native or inhabitant of ancient Philistia
2 often not capitalized a : a person who is guided by materialism and is usually disdainful of intellectual or artistic values b : one uninformed in a special area of knowledge

"bu gemi ile yapılan yardım götürme işi sanıldığı-sandırıldığı gibi çok uzun zaman aralıklarında bu kahramanların yaptığı ve başkasının da yapamayacağı bir şey değildir.
ben o limana girip çıktım ve en az 10 kaptan arkadaşım daha var bunu benim gibi sessiz sedasız yapan.

geminin personeli korkup vazgeçtiği için, zamanında bize bir haftalık bu iş için iki aylık para önerildiği de oldu. gittik devir aldık gemiyi, kuruş para istemeden selametle götürüp getirdik ve hatta kendi kumanyamızı bile limanda dağıtıp döndük eve.
bu sırada bizim gemimize de asker çıktı, oturduk konuştuk, adam olduğumuzu gösterdik, korktukları şeyin gemide olmadığını anlayınca çekip gittiler her seferinde.

ama bu lanetlenmiş organizasyon ne yaptı? neymiş, ses duyuracakmış! tek amacı en bencil duygularla kendi inandığı yolda şehit düşmek olan o samimiyetsiz kalabalık ne arıyor orada benim aklım almıyor. ulen 400 doktor olsa o gemide yine de dikkat çeker de, "gerekli mi acaba?, zararlı bir kalabalık yaratmasın?" sorularını sordurur, siz ki 400'ünüz bir araya gelseniz belki yara bandı yapıştıramazsınız.

en son kuruşuma kadar harcadığım, "vereceksen kendin için önemli olanı vereceksin" deyip tüm varımı bir an tereddüt etmeden ortaya döktüğüm, kelle koltukta, ellerimle çalışıp-gözlerimle şahitlik ettiğim, aynı dili konuşup, aynı kültürden gelmiş onbinlerimizin ölüp gittiği 1 sel, 2 de deprem felaketinde neredeydi bu yardımsever güruh? ben sorunun cevabını çok iyi biliyorum ve maalesef ki bu cevabı gazeteden okuyup-televizyondan izleyip-birinden falan da duymadım, ben oradaydım;
arada gelip "mini etekli kızlar çok artmıştı ondan başımıza yıkıldı binalar" dediler ve ortalığı karıştırıp gittiler.
gölcük'te yunan ekipten bir doktorun nezaretinde kiriş altında kaldığı için ağlayarak kesmek zorunda kaldığım bir çift bacağın hesabını sormak için ellerinde sopalarla sokak sokak sınır tanımayan doktorların yunan ekibini aradılar.
yalova'da çalışan alman ekibe tercumanlık yapmak üzere alanya'dan apar topar gelmiş, üzerindeki şortu çıkarıp uygun birşey giymeye bile fırsat bulamamış rehber bir kızı, o yangın yerinde bile yüksek sesle taciz ettiler kıyafetinden ötürü...
dünyanın pek çok yerinde pek çok yavşaklığa şahit oldum da o deprem günlerinde bu zihniyetin neferlerininkiler kadar kanıma dokunana denk gelmedim...

konumuza dönelim;

o kadar insanın yapacağı yardım bir yana dursun aldığı nefes, yediği ekmek, içtiği su ziyandır o geminin içinde. ha dersen ki işsizim-güçsüzüm-memleketimde ne yiyecek yemeğim var ne de en ufak bir beklentim kalmadı gelecekten, ben bu yola baş koydum, kucağımda bebekle gidip olay çıkaracağım, karşılığında da şehit olup cennette bana vaadedilmiş yere konacağım. evet bu savaşta karşı tarafa atılıp izi kalması beklenen bir avuç çamur olarak yerini aldın, aferin sana...
hiçbir zaman doğru çevirisini bile okuyup anlayamadığın kitabın, yanlış anlatılan tarafının tüccarlarının oynadığı oyunda küçücük bir piyonsun sen, kendini şeriat kuralları ile yönetilen devlet düzeni kurmakla yükümlü zanneden...

zaten oradaki yardıma muhtaç insanlar zerre umurunda olsaydı, beyninde hala çalışan bir iki gri hücre varken yapman gerekenin bu olmadığına karar verebilirdin geçmişte. ama mesele allah'a hizmet öyle değil mi? elbette ki senin için oradaki halk allah'a karşı görevini yerine getirmene bir şans, ne büyük bir zavallılıktır ki kula karşı sorumluluklarının farkında değilsin sen!

tek derdin hizmet zannettiğin yolda israil denen büyük düşmanına kin kusmak.
ki bu hayatta kusmaktan başka da becerebileceğin bir eylem olduğunu düşünmüyorum!
aferin bundan sonra senin yarattığın bu durum yüzünden hemen hiçbir yardım gemisi yanaşmayacak o limana.
o küçük dimağının izin verdiği kadar iyi niyetli olabilirsin, ama bu benim gözümde dikine solucan olmaktan öteye gidememeni değiştirmiyor.

not: işbu yazının amacı israil'i savunmak değildir, yazarın adı geçen ülkeye özel bir sempatisi yoktur..
ama yazar çok iyi bilir ki; 17 ağustos depreminde kendisi ile delikanlı gibi omuz omuza çalışanların çoğu: kimilerinin gavur dedikleridir, bu çoğunluğun önemli bir kısmı da israil'den koşup gelmiştir... bunu hatırlatmak da boynunun borcudur..."

(felisky, 01.06.2010 22:39)

Logical Corollary of Third World Populism: A Look at Turkish Stadums

2010-05-17T02:30:00.000+03:00

Ne olur bu bir şaka olsun demek istiyorum tüm kalbimle.
Bu akşam değişik bir akşamdı. Ajans çalışanı gibi, küçük pencerelerde iki tane maç takip ederken bir yandan MSN pencereleri açık, cep telefonu zırt pırt çalar, arada bir (ki hiç olmaz öyle genelde) ev telefonu bile ötmekte...
Mevzu basit. Turkcell Süper Lig'in 2009-2010 sezonunun son hafta maçları oynanıyor. FB Bursa'nın bir puan önünde son haftaya girerken, Kadıköy'de Trabzonspor ile oynuyor. Bursa ise Bursa'da BJK ile oynuyor. Dakikalar akmış gitmiş, son düzlüğe girerken Kadıköy'de durum 1-1, Bursa'da 2-1 Bursaspor önde, yani bu skorlara göre Bursa şampiyon. Herkes gergin, telefonlar yağıyor dediğim gibi. Türk askerinin Irak'a savaşmak üzere girip girmeyeceğinin oylandığı tezkerede bile böyle bir toplumsal odaklanma yaşamamıştık. Sonlara doğru internet yavaşlıyor, cep telefonları çekmez oluyor hatta. Meğer daha bu ne ki?

Derken, Fenerbahçe stadında "Bursa'da durum 2-2" anonsu yapılıyor. Mealen, "FB şampiyon" diyorlar. Bir dakikadan az bir süre sonra İstanbul'daki maç da bitiyor, ve biz ekran başında ne olduğunu pek de anlamadan yüzlerce kişi sahaya giriyor, futbolcular omuzlara alınıyor, arada timsah yürüyüşü (Bursaspor'un pek meşhur ve bir o kadar da lüzumsuz ve gol sevinçlerinde olması gereken dinamizmden, spontanelikten uzak gol sevinci) yapan Fenerbahçe taraftarları bile var. Tuhaf bir histeri, yarım yamalak bir mastürbasyon anı. Benim telefonlarım kitleniyor (öhöm, o kadar popülaritemiz olsun), dahası herkesin telefonları kitleniyor (dünyanın kalabalıkça ülkeleri arasında bulunuyoruz, o kalabalığın çok önemli bir kısmı da futbolu takip ediyor, onun da bir rolü var tabii).

Sahadaki gösterilere tepeden yağan konfetiler eşlik ediyor, bağırış çığırış bir nümayiş hali. Biz de bir elimiz F5'te, bir kulağımız telefonda Bursa'daki skoru anlamaya çalışıyoruz. Emin gibiyiz, ama tam da değiliz. Ankara'dan bile telefon alıyoruz ne oldu ne bitti diye. Sırtımızda büyük sorumluluk var, şampiyonluk şakaya gelmez, "Fener galiba, dur dur yok Bursa" filan diye şampiyonluk haberi veremezsiniz, ağzınızdan çıkan söz önemlidir o anlarda. O yüzden kesin konuşmuyoruz. Bilgi verme sorumluluğunun ötesinde, hislerimiz, tertemiz duygularımız söz konusu. Fenerbahçe şampiyon olursa ekşi ekşi oturacağız yerimize, Bursa olursa pek sevineceğiz FB şampiyon olamadı diye, üstelik de istatistiksel olarak çok da beklemediğimiz bir sonuç bu son haftada. Mevzu bizi de alakadar ediyor yani.
Kısa süre sonra anlaşılıyor gerçek, şampiyon Bursaspor. Türkiye'nin 4. büyük şehri zaten kendinden geçiyor, dünya umurlarında değil. Biz diğer büyük takım taraftarları gevrek bir mutluluğa yelken açıyoruz, içinde bol bol "tıpa, kapak, beter olsun" kelimelerinin geçtiği cümleler kuruluyor nihayet çalışmaya başlayan telefon hatlarında.
Kadıköy'de de beklenen oluyor. Kendilerine şampiyonluk "vaadedilen" bütün büyük takım taraftarları gibi, oyuncağı elinden alınan güruh koltukları kırıyor, stadda orman yangını gibi 5 ayrı yerden alevler yükselmeye başlıyor, stadın etrafı 1. İntifada'dan hatırladığımız görüntülere sahne oluyor. Haberlerde Bağdat Caddesi'nin bir noktasında bir kadının şöförün linç edilmeye çalışıldığını filan okuyoruz. Rutin lig sonu durumları yani.
Ortada bir suç yok iken bu kadar çok mağdurun olabilmesi bize özgü bir durum elbette. Fakat mağduriyeti katmerleyen şey sanki biraz suç unsuru kokuyor gibi mi acaba?

Şu meşhur anonstan bahsediyorum. Maçın bitmesine 1 dakika kala "Bursa 2-2" diyen, maç bitince de "Fenerbahçe Şampiyon" diye durumu tasdikleyen anons. Edindiğimiz son bilgilere göre anonsu yapan kişi stadyum görevlisiymiş, adı Hakkı'ymış, soyadını tespit edemedik. Polis arabasıyla -İki takımın futbolcuları gibi- çıkarılmış stadyumdan. Buraya kadar tamam.
Konu daha açıklığa kavuşmadığı için buradan sonrası spekülasyona girecek elbet, ama bir şey açık. Bu işi muhtemelen Fenerbahçe yönetimi yaptı, tepkiyi hafifletmek, ve tüm Türkiye'nin gözü önünde canlı yayında olabilecek bir sürü rezaleti engellemek -veya kameraların olmadığı yerlere yaşıyabilmek- için. Yani nedir? Biz stadı güzelce şeyettik, rengarenk bir şampiyonluk akşamı vaadediyoruz, maçtan sonra şölenler ışık gösterileri hazır, konfetiler hazır, sizleri de gerek bu hafta gerekse de sezonun tamamında çeşitli vesilelerle doldurdukça doldurduk, e ama ulan şampiyonluk da gidiyor, iyisi mi asparagas yaratma yöntemiyle olayı yumuşatarak yaşayalım. Bu mu yani? Türkiye'nin en büyük kulüplerinden biri -en zengini olduğu kesin-, binlerce taraftarının ve televizyon başındaki milyonların önünde bu rezilliği yapabilir mi gerçekten? (Gönül rahatlığıyla hayır diyemediğinizi duyar gibiyim).
Gerçek alenen çarpıtılıyor, doğrusu nasıl olsa az sonra öğrenilecek bilgi hiç utanmadan yanlış veriliyor. Kime? Her başarıda, her kupada ne kadar önemli olduğu tekrar tekrar vurgulanarak egosu sürekli şişirilen, dünyalar vaadedilerek yönetimlere aday olunan taraftara. "Bu büyük camiaya layık olmak", "Karda kışta destekleyen" vb. klişelerin en has öznesi olan taraftar hani, şampiyon olunca Suadiye'den Kızıltoprak'a kadar içerek ve karıya kıza laf atarak yürüyen o güzide güruh. Son anda korktunuz değil mi karaborsada biletleri 1000 liraya kadar çıkan maçta şampiyon olamadığınız için, konfetiler elde patladı değil mi? Malınızı biliyorsunuz tabii, nitekim anons manevrası kimseyi kesmedi, 5 dakika içinde koltuklar kırıldı, alevler yükseldi... Taraftar diye allayıp pulladığınız rezil kitlenin ne olduğunu bildiğinizin bundan daha iyi bir itirafı olabilir miydi? "Ulan güzel forma alıyolar, maç günü stad büfelerine iyi para bırakıyolar, ama şimdi bu sonuçtan sonra bunlar buranın a.... k...." değil mi?
Beter olun evet, rakip taraftarın oturduğu tribünün üstünü tel örgüyle kapatırken düşünecektiniz bunu, koltukların üzerine çürük yumurta bırakırken, içi sidik dolu poşetler organize ederken düşünecektiniz. Yıl 1991'di, Beşiktaş o stadda Fenerbahçe'yi 2-0 yenip şampiyon oluyordu, ve stadın neredeyse tamamını Beşiktaş taraftarına bırakmak jesti yapılabiliyordu o sıralarda. Ben o gün oradaydım. O günden bugüne gelirken düşünecektiniz bunları. (Şüphesiz kulüpler o sıralarda da pek niteliksiz insanlar tarafından yönetilmekteydi ama, muhtemelen bir takım rezillikler bugünkü kadar kanıksanmamıştı) Daha bitmedi, kazandığınız maçlardan sonra rakip takıma ve taraftarına gönderme yapan "Güle güle yavrum güle güle, güle güle sana güle güle" şarkılarını çalma adetini Türkiye'ye ilk kez getirirken düşünecektiniz. Türkiye'de o biletlere o parayı verebilecek en niteliksiz kitleyi düzenli olarak stada gelmeye teşvik ederken ne halt ettiğinizi biliyordunuz, ve bu akşam da bunu itiraf ettiniz.

103 yıllık kulübü ve taraftarını olmayan şampiyonluk için sevinirken göstererek milyonlara dalga malzemesi yaparken de utanmadınız. Peki o stada insan gibi gelip insan gibi gitmeyi bilen insanları düşünen yok mu hiç? O insanlar birazcık saygıyı haketmiyor mu? Ne o konfetiler, o saçma sapan şarkılar, ucuz marşlar onlar için, ne de "aman sinirlenmesinler" kaygısıyla girişilen bir takım manevralar onlar için. Onlar muhtemelen siz o anonsu yapmasaydınız son düdükle birlikte oturdukları yerde kalakalacalardı, bir sigara içip kalabalığın dağılmasını beklerken de bol küfürlü bir kaç cümle kuracaklardı. Sonra da süklüm püklüm eve yürüyeceklerdi değil birine saldırmak, yerlere bira şişesi bile atmadan... Ama onlar çıkardığınız her renkli ürünü robot gibi gidip satın almaz onu da biliyorsunuz, takıma geleli 3 ay olmuş bir takım zibidilerin formalarını sırtlarına geçirmezler, bahislere de 5 kuruşları geçmez. Kolay değildir güzeli seçmek her zaman...
CIA'in, KGB'nin falan besleyip büyütüp sonra da başa çıkamadığı radikal örgütler gibi hem paralı hem lümpen bir takım adamlar yerine biraz da o insanlara niyet etseydiniz ya keşke...

Yine de başta dediğim gibi, inşallah bu gerçekten birinin pis bir şakasıdır, inşallah yönetim organize etmemiştir bu anonsu demekten başka çare yok, ne yapalım işte, bir yanımız hala güzel bir şeylere inanmak istiyor zaman zaman.
Sayıları pek azalan, ama yine de hala var olan güzel taraftarlara üzülüyoruz en çok. İnsanların topluca keriz yerine konmalarının bu kadar adet haline geldiği başka ülke var mıdır?

Global Gathering: Sylvestees' Forum in Clichy-sous-Bois

2010-05-04T01:15:00.001+03:00

"Yolsuz yaptı dünya beni

yolları görmez oldum

en sonunda anladım

sıs oldum sıs pıs oldum"

Twitter denen naneyi duymayan kalmadı herhalde. Ne olduğunu bilenler ise daha azdır. Neye benzediğini yani.. Bir kez daha sezgilerime neden güvenmem gerektiğini anladım. Şunu çok bir kesinlikle iddia edebilirim ki, bunca yıllık internet hayatımda çoğunlukla hemen her yere üye olmuşumdur, bir kısmı da elbette çürük çıkmıştır, ancak uzun süre uzak kaldığım şeylerin tamamında bu kararım hep doğru çıktı şu ana dek. Sezgiler bile bir yerlere dayanır, artık kimden duyduğumuz mu etkiliyor bir şey için harekete geçip geçmemeyi, yoksa medyada ele alınış biçimi falan mı bilemiyorum ama en sonunda olay iyice popülerleşip üzerinde de bir alay yorum vb. yapılınca ve yorumlar skalası en olumludan en olumsuza doğru gittikçe uzayınca ben de kendime bir twitter hesabı açtım. Tam da sosyal medyada pazarlama üzerine rapor yazdığım önemli bir günü taçlandıracak nadide bir gelişme değil de nedir bu a dostlar (followerlar)?

Site ilk bakışta pek de öyle kolay cıvıtılacak bir yere benzemiyor. Minimalist dizayn değil bahsettiğimiz (E.T'nin kulakları çınlasın), nice Sosyomat benzeri site biliyoruz en sade tasarımlarla en kompleks mide bulantılarını tetikleyen. Ne bileyim, bir derli topluluk bir aklı başındalık hali de yok değil gibi sanki ilk başladığınız anda. Fon beyaz, güzel. Yanlarında çeşitli ithal aforizmaların veya onları mumla aratacak edebi kıymette bir takım cümlelerin yeraldığı ikonlar/avatarlar minik minik diziliyorlar altalta, isterseniz de tıklayabiliyorsunuz mesela tıkladınız kadının şeysine, işte tweetlemiş etmiş o arada millete de cevap yetiştiriyor veya direk laf atarak diyaloğu başlatıyor:

@cucurbitulae bence o rapor bitmez hemen onu birakip W.Germany E. Germany kiyaslamalarına basla. @berilpa canim daftpunka gidicez tabi ablan ayarlamazmi saniyosunn.

Bunlar sadece iki örnek, iş hayatında bunlara sempıl diyorlar. Böyle giderse ortalıktaki sempıllardan rahat rahat yürüyemiyor olacağız. Twitter pek tabii bu "Bağırmayan taraftarlar olarak ...tirip gidiyor olacağız" benzeri biznıs garabetlerin de katlanarak artmasına bir olanak. Neyse konumuzdan kopmayalım. Future Continous Tense'i Twitter yazısına meze yapar mıyım hiç?

Tweetieler'de elbette büyük harf kullanılmaz. Mazallah social media çarpar adamı. Eğer yeterince entelektüelseniz, etrafınızda STK mensubu insanlar hatta günlük hayatta kapitalizm eleştirisi yapacak raddede okumuş insanlar varsa noktalama işaretlerine uyabilirsiniz. Benim örneklerim kadar kötü olmak zorunda değil kimse. Soru eki olan -mi lerin ayrılmaması entelektüellik ölçmez bizim ülkemizde biliyorsunuz. Neyi ölçer bilemedim, ancak başka bir şey olduğu kesin.

Kendi zırvaları yetmeyince yukarıda da değindiğim gibi aforizmalar devreye giriyor Twitterlar için. "Only God can Judge me"ler, "One minute"ler havada uçuşuyor. Güncel olaylara giydirmek de pek moda. Ekşi'de yazdığı kadarıyla Mazhar Alanson geçenlerde olup biten cinsel istismar hadisesiyle ilgili nahoş tweetler şeetmiş. Kendi cümlelerini kurmaya kalkmak riskli iş tabii, öyle aforizma intihali yapmaya benzemez.

Her şeyden önemlisi, ünlü falan olmayan rastgele birinin tweetlerini birbiri ardına okuduğunuz zaman ortaya bir şey çıkmaması. Yani elbette bizim de gün içinde yaptığımız konuşmaları toplayınca anlamlı bir bütün yaratmaz. Hele eğer evde yalnız uyanıyorsanız kurduğunuz ilk cümleler sırasıyla "Alo, yok abi ne uyuması ders yapıyorum" "olur valla, yok yemedim", "tamam 10 dakkaya çıkarım ben" gibi şeyler olabiliyor. Doğal yani... de; bütün bunları üstelik de klavye tıkırdatmaya zahmet ederek internete dökmenin manası?

Aylar yıllar önce yazmıştım bilmem ki hangi yazımda: "İletişimin hızı ve kolaylığı onun iyi olmasına etki etmez" gibilerden. Güzel kullananlar yine varlar. Çivi yazısından beri var bu bir grup insan, burada da eminim ki nice güzel işlere imza atacaklar. Ben ki Paradox Interactive'in forumlarında "1800'ler İngilteresi'nde Latince bilenlerin toplam nüfusa oranı neydi?" tartışmasına bizzat tanık olmuş insanım, kalkıp da hızlı ve kolay iletişim kötü diyecek halim yok. Ama bu ne lan? Allahaşkına bu ne? "twitter sucks. big time." diye bir tweet gördüğüm anda, firavunun yanında konuşulanları yazmak için beklerken sıkılıp papirüsün köşesine küçük harflerle "hiyeroglife sıçayım" diye ince ince nakış gibi işleyen Mısırlı katip gelmez mi aklıma?

Ünlülerin ise her anlarını anlatma, ve ondan da önemlisi, ünsüzlerin de bunları takip etme ve öğrenme isteği. Cem Yılmaz mesela eve gelip çoraplarını çıkarmış, Brad Pitt cheesecake yemiş (gerçi buradaki erotizm payının da hakkını vermeliyiz), Hakan Şükür kebap lokantasına ortak olmuş, gibi... Velhasıl, gerçekten bu ne lan?

Bu yazıyı da biraz allayıp pullayıp "Gündelik Hayatın Pornografisi" diye Radikal 2'ye göndermek vardı ya neyse...

Esen Kalın.

Edebi Hayatta Özentilik: Blog Yazıları Başlıklarında İngilizce

2010-03-29T23:16:00.000+03:00

It's been two weeks since two of my closest friends, with whom I share almost every trivial issue that could happen to anybody wandering around Istanbul, rather bluntly accused me of adopting the meaningless habit of coming up with titles in English to texts which are written completely in Turkish.

Their accusations were correct, I admit. We were in a car strolling down a famous street on the Asian side of Istanbul, and yet, the motivation to attack a close friend seemed more entertaining than staring at girls or talking about what to do next (I mean, in Kadıköy). Since almost a year – can be even longer than that, I did not check when I began doing this- I deliberately set titles in languages other than Turkish to my blog posts. Were they careful readers –which I don’t expect or request them to be- they would have noticed that I have posts with titles in French, German, and even Russian in Cyrillic alphabet. For a long time, I even had an upper frame in Danish reporting a very informative welcoming note of a public house from Copenhagen. Clearly, I did not miss or miscalculate anything. Anybody who has a minimal personal contact with me would acknowledge that I enjoy learning and using foreign languages, nonetheless very few people would dare calling me “pretentious”, and in particular when I use English words. Bottom line is, I enjoyed what I did, and I think I will in the future.

One should not expect a Turkish version of this “reply”, by looking at the –surprisingly- Turkish title. This is just me bending the rules and making an exception, here. This is not a promise, either. My blog is run by me myself, and I get to set the rules. And hey, writing stuff in English is -still- much harder for me than writing in Turkish, so I will not bother replying each and every arrogant comment made by selfish people with whom I happen to be friends. Friends are not supposed to be psychological counselors, but one needs a decent amount of respect, especially if he is very tolerant and kind by nature. Amusingly, those who come up with the most negative comments about my blog posts tend to be among the least encouraging people in my entourage.

In sum, I must say that, the extent to which you can go negative on me is equivalent to the extent to which you would care making me feel positive. And that’s a house rule for healthy, long term relationships.

Melodical Remedy to Emotional Issues: The Saddest Song

2010-02-23T09:56:00.002+02:00

"Deliyim Sokaklarda"

Sene, 1998. Önlü arkalı oturuyoruz, galiba en önde de biri var ama emin değilim hiç. Hatta iki minibüs bile olabiliriz. Dedim ya, sene 1998. Ancak bu kadarı hatırlanabiliyor.
Mercedes Vito benzeri minibüsler henüz ortalıkta olmadığı için, onların öncülü diyebileceğimiz 8-10 kişilik arabamsı bir minibüsteyiz. Yiyip içmiyoruz, dümdüz konuşuyoruz sadece. Yanımızdan zaman zaman küçücük tekerlekli büyük tırlar geçiyor. O zamana kadar dikkat etmemişiz hiç, ama gerçekten tırların arka tarafındaki yan yana olan tekerlekler araba tekerlekleri gibi minicik. Bir süre bunu konuşuyoruz. Bir grup antropolog sahaya gidiyor gibiyiz. Her şey farklı, her şey ilginç. "Herkes farklı herkes eşit" henüz icat edilmemiş, Mercedes Vito'lar gibi sırasını bekliyor. Derken, çoktan icat edilmiş olmakla beraber bu bir grup liseli antropoloğun ilk defa gördüğü bir şey. İlk gören arkadaş olayı "Kara Göründüüü" üslubuyla aktardığı için minibüsün içinde inceden bir dalgalanma yaşıyoruz. Şimdi düşünüyorum da ne kadar absürt aslında. Bize ne ki otoyolun kenarındaki düz yeşil çimlerde bir tane sincap zıplıyorsa. İşte bu kadar şehirliyiz, bu kadar işsiz güçsüzüz, sincapsızlığımızın önemli bir sebebi olarak da, geldiğimiz ülke bu kadar kedi ülkesi...

Bir grup Türk lise öğrencisi olarak Liège'den Brüksel'e gidiyoruz. Belçika'nın bir ucundan öbür ucuna gitmenin yarısına yakın sayılır. Yanlış hatırlamıyorsam bir buçuk saat sürüyordu yol.
Şöför, konuşulan dili anlamayan herkes gibi, biz güldükçe tebessüm ediyor, biz normal tonla konuşurken de ifadesiz bir şekilde, o dümdüz ülkenin hiç bir olağandışılığı olmayan dümdüz otoyoluna bakıyordu. Oysa ki sincap olağandışı ne kelime, olağanüstüydü hepimiz için. Öyle ki, anlamsızca zengin olmayanların giremediği sitede oturan arkadaşımız bile henüz sitesinde hiç sincap görmemişti, ya da gördüyse bile bizimle paylaşmamıştı. Gerçi kedinin bu kadar bol olduğu ülkede istediğiniz kadar zengin olun, sincabı yurtdışında okul gezisinde tanıma ihtimaliniz çok yüksek.

Konu sincap değil, bu bir aşk yazısı. CD'ler yeni yeni düşmüş piyasaya, evde bir adet Güher-Süher Pekinel, bir Beatles, bir tane de The Bodyguard Soundtrack CD'si var. Dolayısıyla uçakta yanımızda sadece kasetlerimiz var. Tabii minibüse de getirilmişler özenilerek. Bu arada o nasıl bir aşksa, biz şaraplarımızı içtik, patateslerimizi yedik, okulun önünde öpüşen gençlere ilgiyle baktık, İstanbul'da görüşmek üzere vedalaştık ve döndükten sonra Sabena bu ağırlığa daha fazla dayanamayarak battı.

O sıra aşk diye bir şey yok. Bir hoşlaşma hali söz konusu. Grupta bilebildiğimiz kadarıla bir kişinin böyle bir durumu vardı. Sincapları görene kadar konuşulan konu da bu değildi gerçi, sadece herkes etrafına bakınıyordu. Ve acıkmıştık, iner inmez lazanyacıya koşuşumuzdan hatırladığım üzere.
O kasetlerden biri işte, şöförü nasıl ikna ettiysek, geç 90lar üslubu bir Türk Pop bestesi çınlıyordu minibüsün içinde. Grupta bu şarkıyı hiç bir baskı altında kalmadan, kendi öz iradesiyle dinleme ihtimali en yüksek olan benim böyle bir kasedim olmadığına göre aramızda bir casus vardı. Kimliği hala meçhuldür. Şair diyordu ki: "Mevsimler değişse de, ben hep sana güleceğim, kırmızıyla morla..."

Hafıza çok ilginç bir şey. Bu halleriyle zaman zaman korkutucu bile oluyor, çünkü insan yeri geliyo 12 yıl önce yaptığı bir yolculuktan sadece belirli bir 30 saniyeyi hatırlıyor, ve hatırladığı şey de gerçeğin bir kesitinden ziyade bir takım renklerin, ışıkların, kokuların, seslerin ve kendi duygusal tepkilerinin tuhaf, formülü bilinmeyen bir karışımı oluyor.

Topu topu üç tane kare var. Sabah corn flakes'li ve tabii ki Boursin'li kahvaltı ediyoruz. Minibüsle Brüksel'e giderken Serdar Ortaç dinliyoruz. Brüksel'de üç ayrı arabaya yol sorup üç ayrı tarif alıyoruz. İkinci kareyi dinlediniz. Pırıl pırıl bir gündoğumuna hiddetli vapur sirenlerinin karıştığı nefis bir İstanbul sabahında kulağınız bizde, yolunuz açık, kalbiniz tek parça olsun.

Failure of Goodwill Due To Heavy Bias Towards The Big Three: The Case of Okay Karacan

2010-02-11T03:15:00.000+02:00

Nihayet bu da oldu. NTV spikeri profilindeki sözkonusu kişi, 10 şubat 2010 günü Ali Sami Yen stadyumunda oynanan Galatasaray - Antalyaspor Türkiye Kupası Çeyrek Final rövanş maçını anlattıktan sonra bilumum internet ortamında, ve bilhassa twitter üzerinden çok yoğun küfüre ve hakarete maruz kaldı.

Ümit Kıvanç'ın ve Can Kozanoğlu'nun çeşitli kitaplarda yıllar önce şikayet ettikleri gibi, günlük futbol ortamımız o kadar 3 büyük takıma angaje durumda ki, memleketin en yetkin kabul edilen ve genel olarak büyük sempati duyulan spikerleri bile farkında olmadan aynı çukura düşüyor, ve sonrasında da -eminim ki- kendilerine gösterilen tepkiyi büyük şaşkınlıkla karşılıyorlar.

Bu arada, bu taraflılık meselesine geçmeden önce bir paragraf farz oldu. Ben ezelden beri bu futbolun bir gösteri, bir show gibi ele alındığı, maçın 85 dakikasında eli belinde gezen iki tane artist tipli futbolcunun es kaza göze hoş gelen bir hareket yaptığında tüm tribünlerin ve bilhassa küçük çocukların veya maçı izlemeye gelmiş kadınların falan sevgilisi olduğu anlatımlardan ziyadesiyle tiksinirim. Okay Karacan tüm iyiniyetine ve tüm tarafsızlığına, işine hakim oluşuna vb. rağmen bu ekolün ülkemizdeki en nadide temsilcilerinden biri. Bu anlattığım ekol işte bize sürekli Bobo, Tabata forması aldıran, ama takımda nereden baksanız 10 yıldır ter döken İbrahim Üzülmez'i en ufak hatasında yerden yere vuran, her demeciyle alay ettirendir. Bu yaklaşımın arkaplanındaki tipli-tipsiz futbolcu ayrımı da hiç şaşmaz, dikkat ederseniz mutlaka farkedeceksinizdir. Bir benzer örnek de Galatasaray'da oynayan ve ağzıyla kuş tutsa bir Jardel'in kramponu kadar allanıp pullanmayan Sabri Sarıoğlu. Neyse ki teknik direktörler spikerlerden daha iyi futbol biliyorlar da, bütün takım kafa topuna çıktıktan sonra saçını düzelten, veya en ufak itmede yerde 3-4 takla atan, veya Thierry Henry gibi her yanından karaktersizlik akan futbolcular gibi garabetlerden oluşmuyor.

Dediğim gibi Okay Karacan - Murat Kosova ikilisi zaten futbol gibi başka hiç bir spora benzetilmeden anlatılması gereken bu oyunu NBA tonlamalarıyla anlattıkları için yeterince iticilerdi, ancak bu akşam Okay Karacan bizi ekstradan şaşırttı. Bu da bir iş kazası diye tanımlanabilir.

Hiç yapmadığım şeyi yaptım, maç oynanırken ekşisözlük'e entry girdim çünkü bu kızgınlığı bir yere kusmak gerekiyordu. Yine de yaptığım 3 satırlık eleştiride "terbiye" ve "meslek etiği" gibi kavramlar kullandığım için, kendisine twitter'dan ana avrat küfür edenlerle aynı platforma konmayı da kabul etmiyorum.
Galatasaray, 2-1 yenildiği maçın rövanşında 2-1 önde iken Antalyaspor Necati'yle -üstelik gol olacak mı olmayacak mı hep arada kaldığımız uzunca bir pozisyonun sonunda- durumu 2-2 ye getirdiğinde normal bir sesle golü bize aktaran Karacan, Galatasaray güzel ama benzerlerini bir lig sezonunda hiç değilse 20-30 kere görebildiğimiz normal bir golle 3-2 öne geçtiğinde sesi titreyerek (NBA ekolü dediğimiz ağlamaklı gol sevinci bu oluyor işte, tanışınız) "goooollll" diye haykırdı. Şahsen benim adıma olayın tahammül edilemez noktaya gelişi buydu, başkaları başka yerlerde sinirlenmişlerdir belki bilemiyorum.

Bu olay bu kadar net bir şekilde ortadayken, kimse çıkıp da bu adamı "Türk spor camiasına bol geliyor", "Siz ne anlarsınız adam gibi spikerden" vb. argümanlarla savunmasın. Madem Türkiye'de belli bir camiaya o kadar bol geliyorsunuz (ki ben de bu adamın bütün kusurlarına rağmen memleketteki en doğru düzgün bir kaç spikerden biri olduğunu biliyorum, veya en azından öyle düşünüyorum) o bolluğu bir zahmet gösterin ki görelim. Türk spor camiasına fazla gelecek kişi, bir zahmet o maçı Antalyaspor taraftarının, Göztepe taraftarının, veya herhangi bir takım tutmadan futbol izlemek için izlediğini de hatırlamalıdır. Bu kadarını da Okay Karacan'dan bekleme hakkımız var diye düşünüyorum.

Kendisine küfür edip eleştiri yaptığını zannedenlere ise zaten lafımız yok. Memleket onlarla dolu, ve evet Okay Karacan o açıdan bu memlekete bol geliyor gerçekten de...

Sans Sur

2010-01-16T20:33:00.001+02:00

Adetim değil ama, güncel ve önemli bir gelişme. Bazı yönlerden demokratikleşmekle birlikte en muhalifinin en sekülerinin bile iki laf arası müslümanlığını belirttiği, müslüman olmanın 70'lerin solculuğuna döndüğü sosyal ortamımızdan içi kıyılanlar için umut niteliği taşıyan bir yazı bugünkü konumuz. Evet, Türkiye Cumhuriyeti'nde İslamiyete (icabında Hristyanlığa ve Yahudiliğe de) "İlkçağ Arap mitolojisi" diyebilecek insanlar aranıyor. Görenlerin, tanıyanların insanlık namına haber vermesi, hiç değilse liberal ayağına yattıkları gazetelerinde sonradan kovacaklarsa çalıştırmaması rica olunur. Memlekete bak, "militan demokratları" da bu kadar.

Sevan Nişanyan kişisi şu aşağıdaki yazıdan sonra Taraf gazetesinden ayrılmak zorunda kaldı:

"Censeo (değer biçmek, takdir etmek) fiilinden censor (/kensor/) eski Roma'da hem nüfus idaresi hem ahlak zabıtası görevi yapan bir yüksek görevlinin adı. Yaptığı işin adı censura (/kensura/).

Latincenin Kuzey Frengistan vilayetindekonuşulan taşra lehçesinde bu kelimenin telaffuzu ikibin yılda tanınmayacak derecede değişmiş. İnce sesliye bitişen /k/ sesi önce /ts/ sonra /s/ diye söylenir olmuş. Geniz /n/sine bitişen /e/ sesi ağzın gerilerine doğru kaçıp /a/ olmuş. /U/ sesi incelip /ü/ halini almış. Kelime sonundaki –a dişil eki de önce /e/ olmuş, sonra eriyip gitmiş. Modern Fransızca sözcük halâ aslına yakın bir şekilde censure yazıldığı halde /sansür/ diye okunuyor.

Türkçeye gazetenin icadından hemen sonra sansür de gelmiştir. Kelimenin 1900 civarından daha eski örneğini bulamadım henüz, ama tahmin ederim 1865'lerde Tasvir-i Efkâr'ın hükümetle başı derde girdiğinde Babıali'de birileri "fekat bu censure'dür azizim" diye mırıldanmıştır.

*
Şimdi diyorlar ki memlekete özgürlük geldi. Doksan seneden beri tabu olan şeylerden bile artık serbestçe bahsedebilirsin.

Ama bir de ne görelim? Bu sefer başka şeyler sansüre tabi olmuş. Orduya, devlete, Yüce Manitu'ya istediğini söyle serbest, ama iş İlkçağ Arap mitolojisini sorgulamaya geldi mi orada dur diyorlar.

Neymiş? Allah diye biri varmış, canı sıkıldıkça kitap yazarmış ama artık yazmamaya karar vermiş, pırpır kanatlı ulaklarla birtakım hazretlere mesaj iletirmiş, o hazretlere dil uzatan maazallah çarpılırmış. Bu hikâyelere istemesen inanma diyorlar, tamam, ama inanmadığını açık açık söylemen caiz değildir. Nedenmiş? Müslümanlar alınırmış!

Doğanın boşluk kabul etmemesi gibi, bu toprakların havası mıdır, suyu mudur, özgürlük kabul etmiyor herhalde."

BILAN 2009 1.1

2009-12-28T12:32:00.004+02:00

7 Ocak itibariyle yazmayı unuttuğum -sebebi aşağıda yazıyor- bir kitabı en sona ekliyorum.

2007'den 2008'e giderken yarı yarıya azalan -ki beklenen bir azalmaydı bu- okuma oranımızdan sonra (burada da bir parantez açalım; bu okuma kitap sayısı bazında ölçüldüğü için gerçek okuma miktarına ilişkin tam bir fikir vermez, verme iddiası da yoktur zaten. epistemolojik eleştirilerinizi bekliyoruz yine de tabii ki...) 2009'un da 2008'i aratabileceğini kısmen hissediyoruz. Bu satırlar eylül ayında yazılmakta diye tarihsel notumuzu da düşelim ve bilanı bilan yapan bölüme geçelim dilerseniz:

Bu sene bir ayrım daha da netleşti. Ders kitabı bu listeye girmiyor. Ders için okunan kimi kitaplar da girmiyor, buna karşılık derse veya ders dışı okumaya destek olabilecek kitap niteliğinde okunan kitaplar liseteye giriyor. Amacın liste şişirmek olmadığını göresiniz diye söylüyorum bunları, bir yandan da "okuma"yı kategorize etmenin aslında hiç de kolay olmadığını gördüğümü sizinle paylaşmak için. Bourdieu'nün "Distinction"unu okursam eğer gelecek sene, bir açıdan o kitap bu listenin en nadide üyelerinden biri olur, diğer yandan ise proje öncesi okumalar kabilinden araya sızarsa ve ben 2-3 gün sağda solda elimde bu kitapla gezip bitirip kimi pasajları da projenin içine vs. tıkıştırırsam bu listeye giremez. Bilhassa okul kütüphanesinden aldığım, yani kimse bana "Ertu koş şu kitabı oku" demeden aldığım ve severekten okuduğum kimi kitaplar için hala çelişki içindeyim yazsam mı yazmasam mı diye. Sanırım burada tamamen sübjektif bir değerlendirmeye tabi olacaklar, ve örneğin World Values Survey üzerine yazılmış modernizasyon vb. hakkındaki fikir teatilerini içeren kitaplar buraya giremeyecek, buna karşılıık "Paradigms in Political Theory" türü kanepeden ayak sallandırarak okunanlar listede kendilerine yer bulacak.

Son olarak şunu da söylemek lazım. Ben eşit hızda ve eşit yoğunlukta okuyan biri olmadığımdan, bir kitap kimi zaman 3 ayda bitiyor, buna karşılık kimi ayda 4-5 kitap rüzgar gibi geçiyor ve yeküne katkıda bulunuyor. Bu sebeple aslında okuduğum kitapları listelemek en çok benim işime yaradı çünkü kayıt tutabiliyorum. Fakat, bu kayıt tutma işi belirli bir disiplinle yapılmadığında olumsuz sonuçlar da verebiliyor, ve benim bu yılın başında yaptığım gibi, yazdığım yazıyı kaybederseniz eğer, okuduğunuz ilk 5-6 kitabın yorumlarını tarihlerini vb. kaybedebiliyorsunuz. O sebeple, bu seneki listede sadece kronoloji eksik olmakla kalmıyor, hızlıca okuyup bitirdiğim en az 2-3 kitap kendilerine yer bulamıyor zira neyi okumuş olduğumu da benden başka kimse bilemiyor doğal olarak. Eksik bir liste ile karşı karşıyayız.
Benim zaten bildiğim, ama bütün bu retrospektif arşivleme çabasının sonucunda ortaya çıkan bir başka gerçek de yeterince edebiyat okumadığım, ve daha çok okumam gerektiği...
Şimdilik böyle, biliyorsunuz tavsiyelere her zaman açığız. Esen kalın...

28 Aralık itibariyle listenin son durumu:

1)Ahmet Oktay - 75 Yılın İçinden 22 Yazardan Seçmeler
2)Talip Apaydın - Köy Enstitüsü Yılları
3)Sait Faik Abasıyanık - Sarnıç
4)Pınar Selek - Sürüne Sürüne Erkek Olmak
5)Tahar Ben Jelloun - Le Premier Amour Est Toujours Le Dernier
6)Amin Maalouf - Ölümcül Kimlikler
7)Helena Hirata, Françoise Laborie, Hélène Le Doaré, Danièle Senotier - Eleştirel Feminizm Sözlüğü
8)Gökçe Fırat - İstila, Kürt Sorununda Gizlenen Gerçekler ve Kürt İstilası
9)Ronald Inglehart - Human Values and Social Changes - Findings from the Values Surveys
10)Stieg Larsson - The Girl With The Dragon Tattoo
11)Attila İlhan - Duvar
12)Tanıl Bora - Milliyetçiliğin Kara Baharı
13)Attila İlhan - O Karanlıkta Biz
14)Jale Parla - Efendilik, Şarkiyatçılık, Kölelik
15)Malcolm Gladwell - Outliers
16)Michelle Stacey - Consumed - Why Americans Love, Hate and Fear Food
17)Jenny B. White - Islamist Mobilization in Turkey - A Study in Vernacular Politics
18)Binnaz Toprak - Türkiye'de Farklı Olmak, Din ve Muhafazakarlık Ekseninde Ötekileştirilenler

1) Ahmet Oktay - 75 Yılın İçinden 22 Yazardan Seçmeler

Bir Cumhuriyet gazetesi hediyesi. Cumhuriyetin (pek tantanalı kutlanan)75. yılı vesilesiyle Attila İlhan'dan Adalet Ağaoğlu'na, Selim İleri'den Peyami Safa'ya çeşitli edebiyatçılarımızın geçmişte yayınlanan çeşitli yazılarından oluşan bir derleme. İlkbahar mevsiminin coşkun yeşilinde, tahminen bir Mayıs günü başlandı ve aynı ay içinde bitti.

2) Talip Apaydın - Köy Enstitüsü Yılları

26 Nisan 2009'da, Beşiktaş'ı Beşiktaş yapan yerlerin en kıdemlilerinden Kabalcı'dan alındı. Yazarın kısmi otobiyografisi de denebilecek bu yapıt, içeriği sürpriz olmayan, yine de keyifle okuyacağınızı bildiğiniz kitaplar kategorisine giriyordu benim için. Çifteler'den Hasanoğlan'a uzanan bir eğitim hayatı. Hasanoğlan'a bizzat gitmiş görmüş biri olarak pek keyifli, hızlıca akan giden bir kitap oldu. Yine de daha detaylı bilgi için Eğitim fakültelerinde vb. yazılan doktora tezleri imdadınıza yetişir. Mezunlarının hafife alınamayacak kısmı yazar çizer olmuş bu kurumlarla ilgili ortalıkta tanıklık dışında çok fazla eser olmaması bizim ayıbımız diye de düşünmedim değil.

3) Sait Faik Abasıyanık - Sarnıç

İçinde 16 öykünün yer aldığı, koca bir serinin ilk parçası olan bir kitap. Baba hediyesi. Bu da, sonbahara çok yakışan, son satırında boğaza oturan bir yumru eşliğinde elinizde kitapla kalakaldığınız nice öyküleriyle ilkbaharda okundu. Ortaöğretimde bize zorla veya en iyi ihtimalle Talim ve Terbiye Kurulu'nun onayıyla okutulan nice eser içinde en haklı olarak tavsiye edilenlerinden biri. Aman diyelim gençler, okulda okutuluyordu kesin kötüdür falan demeyelim. Edebiyat eleştirmeni olmayan bizlerin bile gözünden kaçıramayacağı bir anlatım lezzeti. Bonus olarak, "İstanbulluyum" diyen kişi için de daha ince romantizmlere kapı açmak gibi bir güzelliği var Sait Faik öykülerinin (en azından bu seri için).

4) Pınar Selek - Sürüne Sürüne Erkek Olmak

Yakın dönem anti-seksist kampın elini güçlendiren eserlerden biri. Kısa bir girişten sonra askerlik üzerinden erkeklik deneyimlerine ilişkin derinlemesine bir eser. Kalitatif bir analiz. Z aldı ve öncelikle o okudu. Çok çeşitli gruplardan erkeklerin askerlikle ilgili kişisel değerlendirmeleri ve izlenimleri uzun uzadıya kağıda dökülmüş. Açıkçası, şu henüz askere gitmemiş halimizle bile bilmediğimiz bir şey öğrenmedim ben kitaptan. Ancak, bu tip tanıklıkların derli toplu ve olabildiğince nesnel biçimde aktarılması konuya ilişkin genel önyargılardan vb. kurtulmayı çok kolaylaştırıyor, genel bir fikir edinmek istiyorsanız kitap çok işlevli oluyor. Bizim durumumuzda daha ziyade "Pınar Selek yazmış bir bakalım" kabilinden işlem gördü. Yine de pek güzel...

5) Tahar Ben Jelloun - Le Premier Amour Est Toujours Le Dernier

22 Haziran 2009'da Ortaköy'de sahaflardan alındı. Hanım beklerken kitap okuyan tüm erkekler gibi, kitap sizi sarınca daha da hızlı okumak ile bir an önce hanıma kavuşmak seçenekleri -birbirinden harikadırlar söyleyeyim, ey sevgilisi olan erkekler, sevgiliniz yanınızda değilken kitap okuyunuz- arasında gidip geldim. ilerleyen hafta içinde bitirdim. Sait Faik'ten sonra okumak tuhaf bir tesadüf, beklenmedik bir güzellik oldu. Fas ülkesindeki kadın erkek ilişkilerine dair kurgu veya gerçek tanıklıklar. Cinsellik, kıskançlık, taşra sıkıntısı, yalanlar, şeyhler, dansözler, ümitler, yarınlar...
Boş meydanlarında köpeklerin koşuşturduğu akşamüstü Ortaköy'lerine pek yaraşan bir kitap oldu kendileri hayatımda.

6) Amin Maalouf - Ölümcül Kimlikler

22 Mart 2008'de İstiklal Caddesi'nden alınmış. Babanın el yazısından anlıyoruz. Yıllar önce Semerkand'ını bitiremediğimiz yazarın bu kitabı daha ufak tefek ve daha bir "kolay". Kitap okumayı "yatmadan önce on dakika" görevi olarak icra edenler için biçilmiş kaftan. Gerçi öyleleri de kimlikten falan anlamıyorlar pek. Yüksek Lisans mülakatlarına gelen Maslak bankacılarından bahsediyorum. Amin Maalouf ise içinden çıktığı coğrafyadan bahsediyor, sakinlerine ince ince giydirerek. Bir yandan da yeniden hortlayan oryantalizme, islam karşıtlığına büyük bir yetkinlikle saldırıyor. Bütün bu saldırı tevekkülle, tane tane yapıldığı için çok vurucu, kalıcı ve etkili oluyor.

7) Helena Hirata, Françoise Laborie, Hélène Le Doaré, Danièle Senotier - Eleştirel Feminizm Sözlüğü

28 Temmuz 2009'da, yine Kabalcı'dan alındı. Epey ciddi yüzlü bir sözlük. Adı üstünde oldukça feminist bir okumayla eşitlik, cinsiyet, cinsellik, pornografi, fuhuş, emek, iş gibi kavramlar doyurucu biçimde tanımlanmış. Kitap bu haliyle sıfırdan bir teorik çerçeve oluşturmaya bile yarayabilir epeyce çok insan üzerinde. Bir Fransa mamülü olduğu için mücadelenin Fransa cephesini de özel olarak tanımak fırsatı hasıl oluyor elbette biz okuyuculara. Ayrıca Türkçe'de henüz gelişmemiş bir takım sözcüklerin kullanımına ilişkin de fikir sahibi olmamızı sağlayan genişçe bir önsöz ve genel içerik mevcut. Sexe, Sexualisation, Sexage vs...... Kapağın eflatun üzerine mor dişi olması kitabın karizmasına en ufak çizik atamıyor cinsiyetçilik anlamında.

8) Gökçe Fırat - İstila, Kürt Sorununda Gizlenen Gerçekler ve Kürt İstilası

Bunu yazmalı mıyım onu bile bilmiyorum aslında. Bir ağustos günü sıkıntıdan, yanımda kitap olmamasından sebep yine ve yeniden Kabalcı'dan gidip bu kitabı alayım dedim. 2005 yılı civarında, aralarında en yakın arkadaşlarımdan D.Ç.'nin de bulunduğu çeşitli insanların evine gelip Türksolu adlı dergiyi ve onun yanında aynı yayınevinden bir takım aylık yayınları satmaya çalışan "laik ve modern" görünümlü insanlar türemişti. Kız-erkek birlikte kapı kapı gezerek, CHP'ye oy veren bölgelerde bu tip kitaplar satmaya çalışıyorlardı. İşte bu kitap, ilk defa o kapı kapı dolaşılarak satılan yayınlardan birinde denk geldiğim "Kürt Yayılmasına karşılık Türk Seddi" önerisinin kitaplaştırılmış ve muhtemelen altı teorik olarak doldurulmuş haliydi. Ya da ben öyle zannetmiştim. Yani faşizm okumayacağız diye bir kural yok elbette, iyi yazılan faşizm de keyifle okunur, lezzet de verir. İyi kurgulanmış argümanları da alt edersiniz kafanızın içinde, bu da eşi az bulunur bir manevi tatmindir. Fakat bu rezil kitap, bilimselliği bırakın doğru düzgün bir argümantasyondan bile yoksunluğuyla, kötü Türkçesiyle, sloganvari ara başlıklarıyla 2009'un açık arayla en kötü kitabıydı. İnanın içerik değil derdim (şu anda en azından), ama bu kaliteyle o siyasa yükselemez hiç korkmayın. Bir açıdan da insanın içi ferahlıyor. Azılı düşman biliyorsunuz liberal muhafazakarlar ve İleri tayfası yazı çizi babında onların tırnağı etmiyor hala.

9) Ronald Inglehart - Human Values and Social Changes-Findings from the Values Surveys

Inglehart'ın "Modernization, Cultural Change, and Democracy"sini koymadım listeye, fakat bu kitap buraya girer kesinlikle. 16 Ağustos 2009'da okulun kütüphanesinden alındı, 2-3 gün içinde okundu. Yukarıda da bahsettiğim WVS araştırması üzerine çeşitli teknik ve sözel yorumların Inglehart tarafından derlenmesinden oluşan bir eser. Cinsler arası eşitlik ve demokrasi, yozlaşma ve demokrasi gibi iddialı alt başlıklarıyla üzerinde yaşadığı dünyayı daha iyi anlamak isteyenler için nefis bir kaynak. "İslam Dünyası" dediğimiz şey gerçekten yekpare bir oluşum mu? İran Ürdün'den daha mı seküler? İsrailliler hangi kaygıyı en çok taşıyor? vb. somut meselelere daha da somut cevaplarla dolu.

10) Stieg Larsson - The Girl With The Dragon Tattoo

Eylül'ün ilk günlerinden birinde, Olympos plajında kitabı bitiren bir İtalyan'ın elinden alındı. Gerek kendisi gerek karısı kitabın çok akıcı olduğunu ve uzun süredir okudukları en iyi kitaplardan biri olduğunu söylemişlerdi. Bu kadar övgü fazlaydı elbette, elimize aldık ve "Theory and Methods in Political Science"ı kısa süreliğine bir kenara koyduk. İsveç'te geçen bir macera, eski bir cinayet, kurumsal ailevi işler çaprazlamasına içiçe geçmiş. Bildik Doğan Kitap Bestseller'ı gibi görünüyor ilk başta değil mi? 600 sayfa arada yapılan yolculuk vb. ye rağmen 2,5 günde bitti. Müthiş akıcı, epey de doyurucu çok keyifli bir kitap. Devamı da var "The Girl Who Plays With Fire" diye. Türk-İtalyan çiftimiz bitirince onu da okuyacağız inşallah. Kitabın bonusu da çeşitli Stockholm semtleri ve kimi kuzey kasabaları. Sanatta edebiyatta sık karşılaşmadığımız coğrafyalardan. Güneşin öğleden sonra 3:30 da battığı kaç aşk hikayesi okudunuz, gelin itiraf edin.

11) Attila İlhan - Duvar

Şiir kitapları bu bahiste kendilerine yer bulmamalılar diye düşünüyorum hala (onları da not etmenin gereksizliğinden değil elbette, sadece şiir okumakla kitap okumak arasındaki his ve anlam farklarından ötürü). Yine de bu kitap, bilerek isteyerek başından başlayıp önsöz ve en sondaki "meraklısı için notlar" dahil okunduğu için, "yatmadan önce 15 dakika" veya "yalnız başıma hislendiğim anlarda elimin altında olsun" kabilinden okunmadığı için bu listede.
1977 yılında Ankara'dan alınmış. Nefis bir eski kokusu, zamanının fontları, bizim kuşağın çeşitli popüler ortamlarda görmeye hiç alışık olmadığı, kendisinin de kendi eleştirisinde yer verdiği daha "Anadolulu" bir Attila İlhan. Tavsiye üzerine -bu sefer kronolojiye dikkat edilerek- yağmurlu bir erken sonbahar akşamında Emirgan'da okundu. Sonraki yıllarda listede daha çok olması planlanan yazarlardan ve elbette türlerden bir örnek olarak 2009'un bence nadide katılımcılarından biri...

12) Tanıl Bora - Milliyetçiliğin Kara Baharı

27 Eylül 2009 pazar akşamı okula giderken Kabalcı'dan alındı. Tahmin ettiğim gibi hızlı bir şekilde okundu, 29 eylül 2009 günü Beşiktaş'ta bitti. Yine Tanıl Bora'nın "Devlet ve Kuzgun"unu ta en önce okuyarak kronolojiyi daha işin başında bozduğum için bu kitabın görece eski olması şahsımı çok da sarsmadı. Bora'nın bazı Birikim yazılarının çeşitli panellerde sunulmuş yazılarının geliştirilmiş halleriyle birleştirildiği, erken 90'lar Türkiyesi'nde milliyetçiliğin yine enine boyuna didik didik edildiği pek doyurucu pek güzel kitap. Eğer Türkiye'de milliyetçiliğin hem entelektüel hem popüler yorumlarını (bundan kastım akademi dışı olmak) okumak istiyorsanız bana gelin, size nefis bir kronoloji çıkarabilecek noktaya ulaştım sanırım. Sırf Ümit Kıvanç'ın MHP'nin Kayseri Kurultayları'ndan alınma kapağı için bile alınır. Hem de Birikim yayınlarından, daha ne...

13) Attila İlhan - O Karanlıkta Biz

1988 yılında anne veya baba tarafından alınmış. Koku ve yazı karakteri gibi kitabı şenlendiren detaylar bakımından ne tam eski ne de tam yeni. Geçiş döneminin nadide bir ürünü ki eylül 1985 ile eylül 1987 arasında yazılmış.
Faşizm ve ikinci dünya savaşının bütün karanlığının memleket üzerine çöktüğü, buna ek olarak da akşamları karartmanın hüküm sürdüğü bir ortamda ayakta kalmaya çalışan hürriyet/demokrasi yanlıları, ve hala nefes alıp veren Pera.
Okuduğum ilk Attila İlhan romanı olması dolayısıyla kitaptaki gayetle tatmin edici bulduğum zenginliğin kitaba mı yazarına mı özgü olduğunu bilemiyorum. Ancak karakter, mekan, olay vb. yönünden çok zengin (IG Farben'in adı geçen kitap olur mu demeyin?) çok sürükleyici nefis bir romanımız kendileri. 1940'lar İstanbul'u, diğer kitaplardaki benzer bonuslar gibi değil (sözgelimi Stieg Larsson'un Stockholm detayları gibi) kitabın bizzat kendisi, ve ülkemizin/dünyamızın çılgınca bir hızla değişmekte olduğu zamanlar için, tarihe bir not düşme niteliğinde. Bonus kısımlar ise Barbarossa operasyonu, Tek Parti diktası, vb...

14) Jale Parla - Efendilik, Şarkiyatçılık, Kölelik

10 Kasım 2009 günü Birikim ve Express ile birlikte Kabalcı'dan alındı. Kambur'da bir sayfası okunduktan sonra, aynı günün akşamüstü Beşiktaş'ta başladı ve bitti. Arka kapaktan alıntılarsak: "Bu kitap ondokuzuncu yüzyıl İngiliz ve Fransız edebiyatlarında Türk mitinin nasıl değiştiğini incelerken, bir yandan da edebi metinlerle ideolojik söylemler arasındaki ilişkiyi irdeler." Gerçekten de ufak tefek ama pek keyifli pek sistematiğimsi bir kitap. Bizim gibi oryantalizmin ne demek olduğunu bilen, ara sıra hatta sık sık kendisini cümle içinde kullananlara oryantalizmin de bir tarihi olduğunu, ezel-ebed olmayıp ayrıca çeşitli tarihsel gerçekliklerle değişerek şekillenebileceğini anlatan/hatırlatan nadide bir eser. Son söz olaraktan: "Doğu, Batı için nesnel gerçekliği olan bir yer değil, bir metindir."

15) Malcolm Gladwell - Outliers

Böylece bu kardeşimizin ömrü hayatında yazmış bulunduğu 3. kitabı da okumuş oldum. Kitabı Z Boğaziçi'nden satın aldı. Kasım ortalarında başladı ve 16 kasım akşamı Beşiktaş'ta bitti. Blink ve Tipping Point'ten aşina olduğumuz tipik Gladwellvari anlatı eşliğinde bu sefer de "başarı" mefhumu masaya yatırılıyor, aslında Amerikalılar dışında kalan medeni dünyanın önemli bir bölümünün zaten farkında olduğu bir takım gerçekler ifşa ediliyor. Yani bir eşitliğin içindeki yüzlerce değişkenden sadece iki tanesinin olayın tamamını açıklayamaması, daha dikkatli bakınca başka örüntüler de bulunabilmesi vb. Bulgu-bilgi anlamında aman aman bir yeniliği yok ama yine pek keyifli okunan tatlı hoş bir kitap. Uçak kazalarını anlatırken Geert Hofstede'nin "Power Distance Index" gibi ölçülerini falan inceleyip kullanmış olması takdire şayan. Boşuna da okumadık yani. Eğer "daha çok kitap okumam lazım aabi", "şöyle hafif bir şey yok mu" diye dolaşıyorsanız ortada, bu kitap size göre. Ali Atıf Bir'in iletişim öğrencilerine okuttuğunu da işittik.

16) Michelle Stacey - Consumed - Why Americans Love, Hate and Fear Food

Ulu 12 Eylül günü okulun kütüphanesinden alındı. İlk bölümü hızlıca bitmesine rağmen çeşitli sebeplerden araya epeyce zaman girdi ve 30 Kasım günü Paris-İstanbul seferini yapan bir A340'ta bitti.
Sanırım Alain de Botton yazmıştı; yakın geçmiş gerçekten de en itici olanı. Nostaljik de değil, ilginç de değil. Bu kitap da 1995'in tüm tuhaflığını sergiliyor ve çoktan inişe geçmiş ve bazıları sonlanmış çeşitli trendleri analiz ediyor. Yine de, Amerikalıların bu sağlık ve kişisel gelişim konularındaki olağanüstü pozitivist duyarlılıklarını inceleyen, kah yulafın baş tacı edildiği, kah kolesterolün tek düşman haline geldiği ve insanların sırf kolesterolü yok diye kaşık kaşık zeytinyağı tediği tuhaf takıntılı bir toplumdan kesitler sunan güzel bir kitap.
Kitabın en güzel kısmı çeşitli aşçıların meslekleri gereği kamuoyunun nabzını tutan kanaat önderleri haline gelmesi ve trendleri çok iyi yorumlayabildiklerinin anlatıldığı bölümler. Kıssadan hisse: herhangi bir sosu yemeğin üstüne dökmek yerine tabağın yanında ayrı bir kapta alırsanız çok daha fazla tüketiyorsunuz. Kenara alayım da azıcık azıcık bandırayım demeyiniz...
Son olarak da, okul kütüphanesine böyle bir kitap kim tarafından nasıl bulundu bırakıldı bunu da gerçekten merak ediyorum.

17) Jenny B. White - Islamist Mobilization in Turkey - A Study in Vernacular Politics

Boğaziçi Kütüphanesinden... Z Kasım ayının ortalarında edindi. Kadınların güçlendirilmesi vb. konular üzerinde fikir teati ederken merak edip ufak ufak başladığım, Fazilet Partisi'nin stadyum organizasyonları, Ümraniye'deki yerel yardımlaşma örgütleri gibi detaylarla kendisine bağlayan başarılı bir kitap. Antropolojik bir edayla yazılmış, olabildiğince tarafsız, tipik akademik eser. Bu kitaptan da, yeni seçilen RP belediyesinin, açık açık yasaklayamadığı kütüphane, kadın çalışma odası gib yerlere güruh halinde sakallı erkekler veya sürekli dua okuyan kadınlar göndermek suretiyle buraları işlevsizleştirdiğini ve bu tip uygulamalarına rağmen ne yaparak "halka yakın bir parti" sıfatını kazanabildiğini öğreniyoruz. Sadaka kültürünün 90'lardaki durumunun harika bir fotoğrafı, ayrıca da islamcı merkez sağ...

18) Binnaz Toprak - Türkiye'de Farklı Olmak, Din ve Muhafazakarlık Ekseninde Ötekileştirilenler

Mart 2009'da Anne alıp getirmiş, Semih Gümüş'ten hemi de. Dolayısıyla kitap piyasaya çıkmadan okuma şerefine nail olduk. Biricik program koordinatörümüzün geçmiş araştırmaların aksine slamcıları irdeleyen bir araştırması olduğu için epeyce gürültü kopardı. Anadolu insanı mertmiş, ayrım yapmazmış falan, her zamanki zırıltılar. Kitap, yerel tanıklıklar eşliğinde derin Anadolu'da kendisini laik, dindar olmayan, vs. kimliklerle ifade eden insanların muhafazakar kesim tarafından nasıl taciz edildiğini aktarıyor. Metodolojisinden tutun içeriğine kadar enine boyuna tartışıldıysa da en azından akıl fikir sahibi islamcıların "ezberini bozduğu" kesin olan bütün bu hikayeler bizim gibi hassasiyetleri olan kesim için ise kafamızdaki mitin gerçeklenmesinden başka bir şey değil.

Şu an elimde oradan oraya sürünmekte olan kitaplar yok mu? var elbette. Takvim yılı değişiyor diye hiç bir şeyin değişmediği hayatlarımızda kimi kitapların da yarısı bir yılda, yarısı öbür yılda okunuyor pekala. Şu anda bitirmeye en yakın olduğum, Lynsey Hanley'nin Estates'i, bunun yanında Olivier Descosse'tan Le Pacte Rouge'u onu yakından takip ediyor ... Kısmetse Bilan 2010'a artık...

Jacqueline

2009-12-22T16:21:00.001+02:00

Nüfus cüzdanında yazmaz aslında. Benden de ilk kez duyuyorsunuz bu ismi. Kendisiyle tanışıklığımız tüm anıların altüst olduğu, sokakta yatmanın eğlencesiyle haberlerdeki acı görüntülerin verdiği hüznün karmakarışık duygulara yol açtığı o unutulması mümkün olmayan 1999 ağustosu'na gider. O acı olayın öncesi miydi sonrası mıydı yalnız? Tüm ağustos ayı acı bir anılar yumağı olarak kodlandığı için midir hafızada bilinmez, gün gün hiç bir şey hatırlamak mümkün değil ve tanışıklığımızın detaylarını hatırlayamamam bu yüzdendir diye düşünüyorum. Jacqueline için bunlar çok önemli değil nasıl olsa. Altunizade civarında tanışmıştık, hemen o gece bizde kaldı. Benim onunla ilk ciddi münasebetim çıplak ayaklarımla güneşin altında birbirimizi epeyce hırpaladığımız Bodrum tatili. Deprem sebebiyle okullara ara verilmişti ve biz de yapacak daha iyi bir şey bulamayıp tatile çıkmıştık. O yüzden ayaklarım çıplaktı, ama bunu bir daha yapmamam gerektiğini anlamıştım bile...

Ben yetişkin olana kadar bekledik daha sıkı bir ilişki için. En çıtır hallerine ekseriyetle arkadan tanık olsam da bir ekim 2002 günü toplam 7 kişi binmeyi başarabildiğimiz zamanlarda da, hani derler ya, "kız gibiydi". 2002'den 2006'ya kadar (hatta 2007) gittikçe daha sık aşındırdık aynı yolu.

Kastamonu'dan Selanik'e, Bodrum'dan Hasanoğlan'a nice yerlere gire çıka 150000'i devirdik. Neden Jacqueline öyle değil mi? "Fransız kızı" diye bir başlık atsam hem şekilci olacak cinsiyet itibariyle, hem de uzun paltosunun eteklerini savurarak ve topuklu botları kaldırımlarda yankılanırken sigara içerek metroya yürüyen ipod'lu bir kız hayal etmek zorunda kalacağız, işte o yüzden Fransız kızı değil de Jacqueline. Bilmeyenler için söyleyelim, böyle bir isim hiç konmamıştır, hiç duyulmamıştır. Zaten "la" voiture'den gelen bir feminenlik durumu var iken, tek çocuğu erkek olan ailenin bir üyesi olursan haliyle kız oluyorsun. Eşitlikçilik dizboyu.

Jacqueline, sadece o hayatımızda olduğu için bu kadar çok yaşayabildiğimiz nice mekan armağan etti bana/bize bu on yıl içinde. Bu satırların yazarı Rumelihisarı'na o kadar gider miydi mesela? Gerçi orayı zorlayabilirdik epeyce, ama örneğin Levent'in ıssız ara sokakları, Küçük Bebek yokuşu, Bağdat Caddesi ve E5'in Fenerbahçe-Beşiktaş arasındaki en güzel kısmına sanki biraz daha az uğrardık gibi.

Sahi, bu satırları okuyup da Jacqueline'le Arnavutköy'de çay içmemiş olan var mı?
(Arnavutköy'ü aslında eski sevgiliye borçluyuz. GTC modelinden beyaz bir Renault 9 kendileri, ve insan neden bindiği araba hakkında yazı yazar düşüncesine cevap olarak ilk verilebilecek örnek de aynı zamanda.)
Arnavutköy bir süredir eskisi gibi değil ama kah öğlen sıcağında, kah sabah 5.30 sularında, kah 6 kişi, kah uçaktan inip Taksim'de sabahlamış bir İsveçli oraya teşrif etti yine bu on yılda. Zaten orada tanınan biz ya da ben değildik, Jacqueline'di. 4 gün üstüste 4 ayrı kişiyle gidilince ve içilen çayların bir miktarından da nasibini alınca mesela.. Ha bu arada, geri vermeyi unuttuğumuz küçük çay kaşıklarıyla ufak bir çay ocağının işletilebileceğini biliyor muydunuz? Hani Arnavutköy demişken.

Jacqueline güzel de bir kızdır. Özellikle önden pek güzel görünür, ki erkekler bu dediğimi çok iyi anlayacaktır. Nice kızı arkadan beğendik de yetişip önüne geçince yelkenler suya düştü. Bunun da adını koymuşlar "1661" diye; yani arkadan 16'lık ama önden 61'lik. Tabii böyle rezil "pazar eki seksizmi" terimleriyle muhatap olmayacak kadar genel bir güzellikten bahsediyoruz Jacqueline derken. Özellikle 2000'lerin ilk yarısında dikkatli gözlerin farkedebildiği türden bir şıklık ve sportifliğin uyumlu bir birlikteliğidir. Rimeli allığı vs. Fransa'da imal edilir, bu özelliğiyle de hemen her kız gibidir aslında ama gönül sevince bir kez ve yılların hatrı büyüyüp de destan boyutlarına ulaşınca o birlikteliği sonsuza kadar sürdürme hayalleri kurmaz mısınız?

Kurt kocayınca malum, yaşı geçkince olduğu için beğenmez oldular. Ne yapsalar güzel gözükmeyen bir takım Aurélie'ler veya ezelden beridir güçlü kuvvetli yapılarıyla tank gibi Wilhelmina'lar daha popüler şu sıra. Jacqueline yine de bilhassa yokuşlarda pek çoğuna toz yutturabilecek kapasitede olsa da, çok yorup da beraberliğimizi kısaltmamak adına daha huzurlu seyahatleri tercih etmekteyiz şu sıralar.

Kalp daha uzun seyahatleri kaldıracak gibi, ama yaşlılık zor iş, aksamayan yer kalmıyor. Bütün bunlara memleketin stresli ve engebeli atmosferi de eklenince birlikteliklere ömür biçmek kolay değil. Bir gün elbet yolları ayıracağız, ama bu talihsiz dönemde bile Beşiktaş'ın 2 şampiyonluğunu görecek kadar bizden biri olan Jacqueline, diyebiliriz ki, genelde üçümüzün pek çok şeyine tanık olmakla, özelde ise benim hayatımın en büyük dönüşümlerine hep aynı bağlamlarda ve aynı şekilde yarenlik ederek adını unutulmazlar arasında kesin olarak yazdırmıştır.

Bir insan bir arabadan eninde sonunda ayrı kalacağı için de ancak bu kadar üzülebilir herhalde...

İsporcusu İhtiyarı Veremi

2009-12-05T19:25:00.004+02:00

Bir dağ evi hayal ediyorum hep. Maison Française'dekiler gibi döşenmiş olması değil onu dağ evi yapan, gerçekten bir dağın yamacına kondurulmuş olması.Ön tarafı açıklık olsun, mümkünse ufka kadar görsün, arka tarafı bilhassa çam ormanlarına baksın mümkünse. Evde tek başıma olayım diyorum, bir yandan da o ıssızlık hiç değilse iki kişiyken daha güzel olacakmış gibi geliyor. Daha bu meseleyi çözemeden hayalimin kaynağına inmeye çalışıyorum kafamın içindeki insan boyundan daha alçak tünellerden iki büklüm koşturarak. Uzungöl'deki otelin penceresinden gördüğüm şeyi mi istiyorum acaba yeniden diyorum. Ama yok, öne değil arkaya bakan pencere istiyorum ben. Hem benden başka kimseyi görmek istemiyorum. Başka dağ evine benzer bir şey gördüm mü peki?
Hadi bir yerden esinlendim diyelim, evin neye benzediğine dair neden hiç bir fikrim yok? Sırf buraya yazabilmek için düşünmek zorunda kalıyorum evin şeklini şemalini hayallerimde hiç yer ayırmazken... Evet tamam, iki katlı bir ev. Doğal olarak ahşap bir ev, koyu renk bir ahşap, masif meşe yemek masaları gibi. Hani evlenme kararı verince gittiğiniz mobilyacılarda size sandalyesiz 5000 liraya satmaya çalıştıkları masaların renginden işte canım.
O renk bir ev, iki katlı, üst katın arkadaki odasının penceresi koyu yeşil çamların serin serin hışırtılar yolladığı bir dağ yamacına bakacak.

Ben ne yapacağım peki o evde?
Aslında hala uyumak istiyorum. Uyumak, mümkünse 20 küsür yıldır yapageldiğimden biraz daha uzunca uyumak, hatta hazır mümkün olmuşken hiç uyanmamak. Çok uzun, çok "kıyamadık uyandırmaya" kabilinden huzurlu ve gamsız bir uyku uyumak istiyorum. Dağ evi deyince üst katın arka odasının penceresi önünde çay içerek kitap okuyacağımı sandınız değil mi? Hah hah ha, işte siz bile beni ancak bu kadar tanıyabiliyorsunuz.

O kadar uzun süredir bunun hayalini kuruyorum ki akıl alır gibi değil,
belki bulabilirim diye gitmediğim yer, sormadığım kişi kalmadı. İnegöl büyük hayalkırıklığıydı, orada olmalıydı en azından benzer bir şey. Beşiktaş'ta Moda'da ne öyle ev var, ne dağ var. Çamlıca etekleri de bizim kuşak için artık aynı tadı veremez mümkün değil. Belgin Doruk'lu filmlerde o hayallerin o zamanlar çok daha yakında olduğunu görüyoruz. Heyhat, bizim tepelerimiz işgal altında. Elimizde tek yakın yer olarak Kayışdağı kaldı ki biraz şuuru olan insanın o dağla ilgili hayal kurabilmesini beklemiyorum ben, kendim de dahil.

İnegöl'de yoktu ama Olympos epeyce yaklaştı diyebilirim. Ortalıkta biraz daha az ingilizce konuşulsaydı, mevsim güney yarımkürede yaz olsaydı mesela, neden olmasın? Tek penceresi bir takım ağaç dallarıyla burun buruna gelmiş kutu gibi ahşap bir "odada" uyumak da katkı sağladı şüphesiz. Kışın gitmeli oraya, açık büfede sıra beklemeden akşam yemeğini yemeli, battaniyene sarılıp şarabını içmeli evet...

Oxford'da dağ evi aramak? Pöh. Her yer dağ olsa kaç yazar, briketten başka inşaat malzemesi olmayanda? geçiniz efendim.

Başka da yer bilmiyorum işte. Böyle geniş, bu kadar da kısır bir yelpazeye hapsolduğum için, yani İnegöl'ün tek alternatifi Oxford, Çamlıca'nın Kayışdağı olduğu için bu isteği bir türlü söküp atamıyorum içimden, bir türlü dindiremiyorum. Kimseye de anlatamıyorum. Henüz kimse anlamadı yani en azından. Beni en çok anlamaya çalışanlar bile kocaman gözlerle ve ifadesiz bir yüzle ciddi ciddi dinlediler beni. Ellerini dizlerime bile koydular hatta anlamamalarını örtbas etmek için. "Hmm?" dediler, ilgili olduğunu düşündükleri sorular sordular. Cevapladım tane tane, onları da kırmamaya çalıştım. Ama ben sözlerimi bitirdiğimde anlaşılmadığımı, onlar da anlamadıklarını bildikleri için aramıza çöken yoğun sislerden kaçmamız gerekti hep.
Artık kimseye de anlatmıyorum uzunca bir süredir.
Olmayan bir ev için, uyuyamadığım bir uyku için kimi ne kadar daha meşgul edebilirim ki?

Öyle bir ev işte...
Uyusam, hiç uyanmasam. Es kaza gözümü aralayıp sağımdan soluma döndüğümde inceden bir müzik çalsa uzaklardan bir yerlerden. Yalnızlığı da geçtim, ev arkadaşına razıyım. Hala o evi arıyorum. Belki aklımdan gitmek bilmeyen bu, hayatı mahveden, hangi an yeni bir krizle nüksedeceğini de kestiremediğim, beni her şeyimle esir alan bu düşüncelerden, bu hayallerden, bu üçüncü sınıf reality show canlandırmalarından o zaman kurtulabilirim, diye umuyorum.